Napels, liefde en de Griekse filosofie kwamen in hem samen

Luciano De Crescenzo (1928-2019) De Napolitaanse auteur De Crescenzo schreef met ironie en humor over de oude Griekse filosofen en over zijn geboortestad.

Luciano De Crescenzo, in 2005.
Luciano De Crescenzo, in 2005. Virginia Farneti/ANSA

De levensvreugde, vitaliteit en filosofische inslag van Napels gekoppeld aan de wijsheid van de oude Griekse filosofen: dat waren de ijkpunten van Luciano De Crescenzo, een ingenieur die halverwege zijn leven radicaal van koers veranderde en zich met veel succes wijdde aan de popularisering van de filosofie. Hij overleed donderdag in een ziekenhuis in Rome aan complicaties na een longontsteking. De Crescenzo is 90 jaar geworden.

Jarenlang was de joviale De Crescenzo met zijn zilvergrijze baard en ironische kwinkslagen een geliefde gast in veel Italiaanse tv-programma’s. Hij heeft wereldwijd ongeveer 18 miljoen boeken verkocht, met als bekendste titels Aldus sprak Bellavista: Napels, liefde en vrijheid (1977) en de twee delen van zijn Geschiedenis van de Griekse filosofie (1983 en 1986).

Populair bij brede publiek

De Crescenzo was behalve schrijver ook regisseur en acteur, maar hij zocht daarbij altijd naar het anekdotische, het speelse, het humoristische ook, niet naar wetenschappelijke zuiverheid. In zijn film Croce e Delizia, over Verdi’s opera La Traviata, nam hij alleen de beroemde aria’s op en vertelde hij tussendoor de ontwikkelingen van het verhaal uit.

De ideeënwereld van Griekse filosofen legde hij uit aan de hand van denkbeeldige gesprekken tussen hemzelf en filosofen op bezoek in Napels. En in ‘Bellavista’ sprokkelt hij onbekommerd in de Griekse filosofie. Critici haalden er hun neus voor op. Maar miljoenen lezers hebben er plezier aan beleefd.

Verhalenverteller

Hij heeft altijd de goede kanten van zijn geboorteplaats Napels belicht: ruimhartigheid, inventiviteit, warmte, een enorm cultureel erfgoed. In ‘Bellavista’ beschrijft hij Napels als de stad van de liefde, een groot contrast met het veel rijkere en gehaaste Milaan. Milanezen douchen, schreef hij: je wordt schoner, het gaat sneller, en het kost minder water. Napolitanen gaan in bad, als een plaats om na te denken en je fantasie te laten werken.

Lees ook dit interview uit 1996 met De Crescenzo: „Ik houd mensen graag voor de gek."

De Crescenzo groeide op in hetzelfde Napolitaanse flatgebouw als de één jaar jongere Carlo Pedersoli, een acteur die beroemd werd als Bud Spencer. Hij studeerde af als waterbouwkundig ingenieur en werkte daarna jaren bij IBM, vooral als verkoper. Eind jaren zeventig gooide hij zijn leven om, nadat ‘Bellavista’ een enorm succes bleek te hebben.

Het overlijden van De Crescenzo komt een dag na de dood van een ander cultureel icoon uit Zuid-Italië, de populaire schrijver Andrea Camilleri. Beiden waren verhalenvertellers die aan een breed publiek hun liefde voor respectievelijk Napels en Sicilië wisten over te brengen. Een beroemde uitspraak van De Crescenzo: „We zijn engelen met maar één vleugel. En we kunnen alleen vliegen als we elkaar omarmen.”