Opinie

Von der Leyen moet nu gaan bewijzen dat zij er voor Europa zit

commissievoorzitter

Commentaar

Het zou erom spannen was van tevoren de algemene verwachting maar de Duitse christen-democratische politica Ursula von der Leyen kan voorzitter van de Europese Commissie worden. Met 383 tegen 327 stemmen schaarde het Europees Parlement zich dinsdag achter de voordracht van de 28 regeringsleiders van de Europese Unie. Een grote meerderheid is het niet, maar het is een meerderheid en daar gaat het om. Veelzeggender is het dat Von der Leyen de afgelopen twee weken toch een aantal van haar aanvankelijke tegenstanders op andere gedachten wist te brengen.

Haar toespraak dinsdagmorgen voor het Europees Parlement heeft zeker aan de eindoverwinning bijgedragen. Von der Leyen hield een geestdriftig verhaal waarin ze gedeeltelijk tegemoet kwam aan verlangens die door andere partijen dan haar eigen politieke groepering waren geuit. Daarbij ging het overigens om niet meer dan intenties. En dat is maar goed ook want gelukkig beschikt de voorzitter van de Europese Commissie niet over presidentiële bevoegdheden.

In bestuurlijk opzicht blijft de Europese Unie door zijn hybride besluitvormingsarchitectuur met als kern een driehoek gevormd door Europese regeringsleiders, Europese commissarissen en het Europees Parlement één grote consensusmachine. De benoeming van Von der Leyen is hiermee in overeenstemming. Zij zit er met de steun van christen-democraten, sociaaldemocraten en liberalen, nog altijd de drie belangrijkste politieke hoofdstromingen. Alleen de Groenen, in grootte de vierde partij in het Parlement, wist zij niet te overtuigen.

Von der Leyen kwam met enig strooigoed in de vorm van voornemens voor elk wat wils. Concrete maatregelen zullen allereerst gedragen moeten worden door een Europese Commissie maar die is er nog niet. De zoektocht naar commissarissen kan nu pas beginnen. Daarbij is zij afhankelijk van de lidstaten die commissarissen moeten aandragen.

Verfrissend en hoopvol is in elk geval dat de eerste vrouwelijke voorzitter uit de geschiedenis van de Europese Commissie van plan is de helft van haar team uit vrouwen te laten bestaan. Zij zal niet aarzelen kandidaten te weigeren als er niet voldoende vrouwen worden voorgedragen. Hier kan Von der Leyen wel degelijk het verschil maken. Dat werd hoog tijd.

Blijft het punt dat degene die nu voorzitter van de Europese Commissie is geworden geen enkele rol heeft gespeeld in de campagne voor de Europese verkiezingen. Zij was juist niet één van de Spitzenkandidaten die door de grote partijen in het Europees Parlement naar voren was geschoven als kandidaat-voorzitter. De regeringsleiders die volgens de regels van het Europees Verdrag de kandidaat moesten voordragen, nooit geporteerd waren van dit gekunstelde systeem hebben voor hun eigen weg gekozen. Het Parlement had dit kunnen weten en heeft zodoende zijn eigen nederlaag gecreëerd.

Het is goed dat Von der Leyen op zoek wil naar een werkelijk werkbaar model. Maar gezien de ingewikkelde machtsbalans waarbinnen alle instituties in de Europese Unie moeten handelen is dat geen eenvoudige opgave.

Na het aanvankelijke rumoer over haar benoeming weet de nieuwe voorzitter als geen ander hoe belangrijk het is om over draagkracht te beschikken. Die draagkracht moet zij nog gaan verwerven. Door te laten zien er niet te zitten namens de regeringsleiders maar bij uitstek voor het gemeenschappelijk Europa.