Reportage

Speuren naar valsspelers onder de wandelaars

Vierdaagse Bij de Nijmeegse Vierdaagse zijn ook wandelaars die zich er makkelijk van af willen maken. Controleurs langs de route proberen de sjoemelaars uit de menigte te vissen.

Controleurs bij de Nijmeegse Vierdaagse. Van de 47.000 deelnemers worden er ieder jaar zo’n 30 gediskwalificeerd.
Controleurs bij de Nijmeegse Vierdaagse. Van de 47.000 deelnemers worden er ieder jaar zo’n 30 gediskwalificeerd. Foto's Rien Zilvold

Controleur Alexander Reens (57) gebaart een detachement Deense militairen richting de stoep: het is tijd voor een controle. Met zijn weeghaak tilt Reens de ene na de andere rugzak op. „How much?”, willen de Denen weten. Bij de rugzak van een brede, rossige jongen van begin twintig blijft de controleur langer staan. „Iris, kun je deze even wegen?”, vraagt hij aan zijn collega. Ilse de Zwart (35) houdt de rugzak met haar weeghaak omhoog en schudt het hoofd. Ook bij haar blijft de teller steken op 8,5 kilo. Het minimum is 10 kilo.

Het zijn er niet veel, maar bij de Nijmeegse Vierdaagse kunnen sommige wandelaars de verleiding niet weerstaan om te sjoemelen. Van de 47.000 deelnemers worden er ieder jaar zo’n 30 gediskwalificeerd. Langs de route zijn verschillende controleposten om valsspelen tegen te gaan. Op deze punten krijgen de wandelaars van controleurs de benodigde knipjes in hun startkaart. Ook houden zij in de gaten of iedereen de juiste route loopt, of de militairen genoeg gewicht in hun rugzak hebben en of er geen verboden hulpmiddelen, zoals een stok, worden gebruikt. De controleplekken zijn nooit vooraf bekend, zegt controleur Jeroen Poot (39). „Anders kun je er met de taxi heen.”

Controleurs waken voor afsnijden, met een stok lopen en te weinig kilo’s in de rugzak van militairen

Op dag drie van de Vierdaagse trekken de wandelaars over de heuvels van Berg en Dal en Groesbeek. Reens, Poot en hun collega’s hebben zich opgesteld in Milsbeek, aan de Zwarteweg. Hier zullen ze toezicht houden op deelnemers van de 40 kilometer. De dag begint voor de controleurs rond zes uur ’s morgens met het neerzetten van de banieren met ‘Controle’ erop. Als die staan, drinken de vrijwilligers op het terrein van een houthandel koffie uit kartonnen bekertjes. Tussen zeven en half acht benen de eerste wandelaars voorbij, rond half negen zijn er steeds meer rugzakken, vlaggetjes en drinkflessen te zien en om tien uur knippen alle controleurs volop gaatjes in startkaarten.

Gewicht niet goed verdeeld

Actually, I have to disqualify you”, zegt controleur Reens tegen de Deense militair, die op een muurtje langs de weg is gaan zitten. Omdat de andere rugzakken wel boven de 10 kilo zitten, stelt Reens toch voor om het gewicht te herverdelen. Een vrouwelijke militair komt aanzetten met een blikje cola, andere militairen stoppen spullen in de zijvakken. Opnieuw hangt controleur Reens de tas aan zijn weeghaak. Nu is de bepakking wel zwaar genoeg. „I’m sorry”, zegt de Deen, waarna het detachement verder mag. „De andere rugzakken klopten, maar ze hadden het gewicht niet goed verdeeld”, zegt Reens achteraf. „Dan pas je de menselijke maat toe.”

Lees ook: Val met fiets maakt einde aan Vierdaagse voor recordhouder

Maar eigenlijk is hij te aardig, geeft Reens toe. Wie de regels overtreedt, mag zijn deelname aan de Vierdaagse in principe niet vervolgen. Een controleur vult een formulier in, knipt het polsbandje door en de wandelaar mag de dagen daarna niet meer aan de start verschijnen. In beroep gaan is wel mogelijk. Het Vierdaagsebestuur beslist dan diezelfde avond of iemand toch mag terugkomen of niet.

Sommige deelnemers knippen zelf gaatjes in hun startkaart

De meeste controleurs op de post in Milsbeek zijn druk met kaarten knippen. Omdat er geen opstoppingen mogen ontstaan, lopen de controleurs achteruit mee met de wandelaars. „Wij lopen een halve Vierdaagse”, zegt Poot lachend. Met de startkaarten wordt ook weleens gesjoemeld. Deelnemers knippen bijvoorbeeld zelf de gaatjes in hun kaart, zodat ze de afstand niet hoeven te lopen. Om dat moeilijker te maken, gebruikt de organisatie sinds afgelopen jaar geen tangen meer die rondjes of driehoekjes knippen, maar tangen die een 4 knippen. Afgelopen jaar werd een deelnemer door deze verandering gesnapt. In zijn kaart was een driehoekje te zien, zegt Poot. „Die man gaf zijn kaartje af bij de finish, had meteen door dat zijn bedrog duidelijk was en is er als een haas vandoor gerend.”

„Het gebeurt op de derde en vierde dag heel regelmatig dat mensen twee knipkaarten op elkaar leggen”, zegt controleur Jessica Lentjes (53). „Dan wil een vriend of vriendin die is uitgevallen, toch het Vierdaagsekruisje halen.” Wanneer Lentjes dat ontdekt, wacht ze altijd even voor het geval er toch iemand komt. Maar als dat niet zo is, scheurt ze het extra papiertje doormidden.

Reens controleert al 37 jaar wandelaars bij de Vierdaagse. Vroeger werd er volgens hem vaker valsgespeeld door een gedeelte van de route met een fiets of auto af te leggen. Wandelaars stalden hun fiets een stukje voor de controlepost, of lieten zich om de hoek met de taxi afzetten. Zo’n zes jaar geleden maakte Poot zoiets mee. „Ik was met andere controleurs onderweg in een auto, toen bij de spoorbrug bij Mook opeens een taxibusje voor ons stopte”, zegt Poot. „Daar stapten toen een paar wandelaars uit. Die hadden een slecht moment uitgekozen”, lacht hij.

Tegenwoordig is afsnijden een relatief veel voorkomende manier om de regels te overtreden. Om dit tegen te gaan zijn er sinds 2015 mobiele teams. Controleurs staan op plekken waar het verleidelijk is om een andere weg te nemen. Als iemand de verkeerde kant op gaat, wordt hij niet meteen langs de kant gezet, legt Poot uit. „We willen positief controleren, dus we zeggen niet: ‘U heeft afgesneden’, maar: ‘Nee, het is die kant op.’”

Veruit de meeste wandelaars houden zich keurig aan de regels, benadrukt Poot, of lopen zelfs extra kilometers. „Dinsdag stonden we te controleren bij Huissen. Daar waren mensen die 30 kilometer moesten lopen op het parcours voor de 50 beland.” Ook militairen hebben over het algemeen meer dan voldoende bepakking bij zich, aldus Poot. Mede om collega’s mee te imponeren. „Ik heb een keer een tas van een Noorse militair gewogen, die was meer dan 30 kilo.”