Plots paste de vleeshandelaar niet meer bij ING

Compliance ING maakt werk van de strijd tegen witwassen. Het wil af van Hap Foods, wegens contante betalingen en foute contacten. Oude zaken, zegt de vleeshandelaar, die naar de rechter stapt.

Mensen doen inkopen op een markt in Oeganda. Contant geld is het courante betaalmiddel.
Mensen doen inkopen op een markt in Oeganda. Contant geld is het courante betaalmiddel. Foto Oleg Znamenskiy

Miljoenen kilo’s vlees – vooral de stukken die in Europa niet gegeten worden – stuurt handelsbedrijf Hap Foods jaarlijks vanuit Hendrik-Ido-Ambacht de wereld over. Varkensknieën voor China, kippenpoten voor Afrika: Hap levert het allemaal.

Toch heeft Rogier van Schaijk, die al jaren voor het handelshuis werkt en het twee jaar geleden overnam van zijn oom, grote zorgen. Niet vanwege de handel. Die is de afgelopen decennia dankzij de groeiende economieën in de afzetmarkten in Afrika en Azië en de robuust producerende Nederlandse vleessector alleen maar beter geworden.

Van Schaijks probleem is zijn huisbank ING, die na de recente mega-schikking met het Openbaar Ministerie (OM) vanwege tekortschietende controle van klanten geen trek meer heeft in de wereldwijde vleeshandel van Hap. Donderdag 25 juli dient daarom een kort geding, met als inzet de vraag of het handelshuis bij ING kan blijven bankieren, of dat de bank de rekeningen en kredieten van Hap mag opzeggen omdat het bedrijf niet past bij het nieuwe ING.

De koerswijziging van de bank hangt samen met de schikking die ING vorig jaar september met justitie trof. De bank maakte volgens het OM een rommeltje van haar cliëntenonderzoek en het natrekken van ongebruikelijke transacties, waardoor „cliënten jarenlang rekeningen van ING konden gebruiken voor criminele activiteiten”. ING betaalde 775 miljoen euro, beloofde beterschap en verdrievoudigde het aantal medewerkers van de controleafdeling, naar circa 450 fte’s.

Lees ook over de affaire: Poortwachter ING hield zijn ogen gesloten

Contant geld

„Dat hebben we geweten”, zegt Van Schaijk. „In mei kreeg ik een brief van de bank, waarin stond dat ING de bancaire relatie wilde beëindigen. De reden: dat we contant geld van twee Afrikaanse afnemers hadden ontvangen, dat we aan ondergronds bankieren zouden doen, en dat we betalingen hebben gedaan aan een Pep, een Politically Exposed Person – oftewel een omstreden politicus.”

Wat hem steekt, is niet de constatering dat Afrikaanse klanten soms contant afrekenden. Want zo ging het. „Handelaren kwamen in het verleden de partijen vlees hier bekijken en rekenden – als die bevielen – soms cash af, in allerlei Afrikaanse valuta. Wij hadden daarover gewoon afspraken met ING. En die politicus, dat is een bankier uit Angola die ik al jaren ken en met wie ik netjes handel heb gedreven toen hij een eigen zaak was begonnen.”

Zijn bezwaar betreft vooral dat ING oude zaken oprakelt, waar de bank vroeger nooit vragen over stelde. „Toen ik Hap overnam in 2017, ben ik gelijk gaan moderniseren. Mijn oom was van de oude stempel en had daar minder mee op. We hebben dossiers van alle klanten aangelegd, compleet met checks en kopieën van paspoorten. En we doen niets meer contant.”

Ook liet Van Schaijk, in opdracht van zijn accountant, forensisch onderzoek doen naar betalingen uit het verleden. De uitkomst: Hap had geen wetten overtreden, maar moest wel de administratie strak trekken.

„We hebben alles gedeeld met ING. Die was tevreden over onze inspanningen. Tot begin dit jaar een bankman ons mededeelde dat er een vlagje op ons dossier was geplaatst en dat het niet uitmaakte wat wij zouden doen – we gingen er hoe dan ook uit.”

Maatschappelijke functie

„ING kan niet het falen van de eigen complianceafdeling afwentelen op klanten, zeker niet als ze die in de jaren daarvoor juist complimenteerden met hun inspanningen om de boel op orde te krijgen”, zegt Hendrik Jan Bos, de advocaat van Hap. „Banken hebben ook een maatschappelijke functie. Het was vast niet de bedoeling van het OM dat ING haar eigen problemen in het buitenland zou afwentelen op Nederlandse klanten die in Afrika en Azië zaken doen.”

ING laat in een reactie weten dat het niets mag zeggen over individuele klanten. Wel meldt het dat „bevindingen tijdens transactiemonitoring en periodiek klantonderzoek ertoe kunnen leiden dat we besluiten de relatie met een klant te beëindigen”.