Nieuwkomer eist nu het parlement in Oekraïne op

Parlementsverkiezingen Oekraïne Na een monsterzege bij de presidentsverkiezingen, moet Volodymyr Zelensky nu zijn geplande hervormingen veilig stellen.

Volodymyr Zelensky moest zich op 11 juni verantwoorden voor zijn beslissing om het parlement te ontbinden en vervroegde verkiezingen te houden.
Volodymyr Zelensky moest zich op 11 juni verantwoorden voor zijn beslissing om het parlement te ontbinden en vervroegde verkiezingen te houden. Foto Genya Savilov/AFP

Zondag is het erop of eronder voor Volodymyr Zelensky. Dan wordt beslist of de dynamische acteur zijn monsterzege bij de presidentsverkiezingen kan bestendigen bij de verkiezingen voor het Oekraïense parlement, de Verchovna Rada.

Sinds zijn inauguratie in mei zit de president nog deels opgescheept met de regering van zijn voorganger en rivaal Petro Porosjenko. Pogingen om eigen mensen te benoemen, werden door de Rada geblokkeerd. Een tweede overtuigende overwinning op zondag is voor Zelensky dus absolute noodzaak om het bokkige parlement in het gareel te krijgen. Afgelopen maanden heeft zijn team ook hard gewerkt om Zelensky’s imago van anarchistische grapjas politiek gewicht te geven. Ministersposten werden gevuld, een kandidatenlijst voor het parlement samengesteld en het verkiezingsprogramma uitgewerkt.

Een belangrijk aandachtspunt is een vredesovereenkomst in de Donbas, waar het voortdurende conflict met Moskou en door Rusland gesteunde separatisten al 13.000 levens heeft gekost. Zelensky hoopt de onder Porosjenko vastgelopen onderhandelingen met het Kremlin uit het slop te trekken, zonder de Krim en de Donbas op te geven. De nummer twee in de peilingen, Oppositieplatform van de pro-Russische oligarch Viktor Medvedtsjoek, wil ook vrede door seperatistische regio’s een zekere vorm van autonomie aan te bieden. Medvedtsjoek, een goede vriend van president Poetin, stelt dat dit de Oekraïense economie zal helpen. Het is uitgesloten dat Zelensky een coalitie zal vormen met de openlijk pro-Russische partij.

Lees ook: Komiek Zelensky rekent af met de oude elite in Oekraïne

Zelensky belooft verder grote binnenlandse hervormingen. Hij wil de parlementaire onschendbaarheid afschaffen, pleit voor een ‘volksveto’ waarmee burgers wetsvoorstellen mogen wegstemmen, de invoering van een verplichte ziektekostenverzekering en minimaal 5 procent van het bbp voor Defensie. Eerder lanceerde hij een plan om van Tsjernobyl een attractiepark te maken.

Argwaan over benoemingen

Het lijkt aan te slaan bij de tot op het bot gefrustreerde Oekraïners, die hopen dat de vrolijke acteur het corrupte beleid van zijn voorgangers kan doorbreken: zijn gloednieuwe partij ‘Dienaar van het Volk’ kan volgens laatste peilingen een meerderheid behalen in het 450 zetels tellende parlement. Tot nog toe oogstten zijn presidentiële besluiten ook de nodige argwaan. Zoals een wetsvoorstel waarmee Zelensky regeringsfunctionarissen die na 2014 in dienst kwamen uit de politiek wil weren, inclusief zijn voorganger en rivaal Porosjenko. Politieke benoemingen hebben nog weinig vertrouwen gewekt. Onder het mom van politieke vernieuwing zette hij de ene persoonlijke vriend na de andere op topposities. Personen zonder enige politieke ervaring óf met een omstreden profiel. Zoals Andriy Bohdans recente benoeming tot stafchef. Bohdan, een persoonlijke vriend van Zelensky, was eerder anticorruptie-ambtenaar onder Janoekovitsj en daarna de huisadvocaat van de machtige oligarch Ihor Kolomojsky, met wie Zelensky nauwe banden onderhoudt. Bohdans benoeming druist in tegen een wet die bepaalt dat personen uit de kliek de in 2014 gevluchte, pro-Russische president Janoekovitsj geen deel mogen uitmaken van de regering. Dergelijke benoemingen wierpen de laatste weken een schaduw over Zelensky’s imago van frisse hemelbestormer.

Lees ook dit artikel over Zelensky’s innige relatie met Kolomojsky

Ook rijdt de president drie maanden na zijn inauguratie rond in een Tesla en veroorzaakt zijn presidentiële escorte files in de hoofdstad. En dat terwijl hij als presidentskandidaat juist had beloofd de escorte af te schaffen en grapte op de fiets naar het werk te zullen komen. „Waar is uw fiets, meneer de president?”, klonk het geërgerd op sociale media.

De verwarring over Zelensky’s motieven is president Poetin niet ontgaan. Tijdens een panel op het St. Petersburg International Economic Forum vorige maand speelde hij daar handig op in. „Luister, ik ken die man niet maar hij schijnt goed te zijn in zijn vorige werkveld, hij is een goede acteur”, verklaarde Poetin schamper. „Tijdens zijn verkiezingscampagne zei hij het ene, na de campagne het andere.” In de tussentijd provoceerde Poetin zijn kersverse collega met de uitgifte van Russische paspoorten in de Donbas. Tot nog toe geeft Rusland in het conflict geen duimbreed toe. Een ruim binnenlands mandaat is voor president Zelensky dus ook naar Rusland toe een absolute must.