Ebolavirus bereikt opnieuw miljoenenstad, noodtoestand uitgeroepen

Epidemie De WHO heeft de noodtoestand uitgeroepen wegens de verspreiding van het ebolavirus naar Oost-Congo. Iedere dag reizen van daaruit 15.000 mensen naar buurland Rwanda.

Verkopers zitten naast een bord dat de gevaren van ebola uitlegt, langs een weg die de Oost-Congolese steden Butembo en Goma met elkaar verbindt.
Verkopers zitten naast een bord dat de gevaren van ebola uitlegt, langs een weg die de Oost-Congolese steden Butembo en Goma met elkaar verbindt. Foto Salym Fayad/EPA

Het ebolavirus in Congo is een internationaal gezondheidsgevaar, oordeelde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) woensdag, en riep de noodtoestand uit. De huidige uitbraak van het virus, die ongeveer een jaar geleden begon, heeft tot de dood van meer dan 1.600 patiënten geleid en is de op een na dodelijkste ooit.

„Het is tijd dat de wereld ziet wat er gebeurt en we onze inzet verdubbelen”, zei Tedros Adhanom Ghebreyesus, de directeur van de WHO woensdag in een reactie. „We moeten samenwerken met Congo, om deze uitbraak te beëindigen en een beter gezondheidssysteem te bouwen.”

Lees ook: ‘Geweld hindert bestrijding ebola in Congo’

Een pastoor die zondag met een bus de Oost-Congolese stad Goma bereikte bleek besmet. Hoewel er controleposten waren opgezet om te voorkomen dat het virus naar een stad als Goma zou verspreiden, was de man nergens tegengehouden. Het virus heeft dus opnieuw een miljoenenstad bereikt - een provinciehoofdstad - met een vliegveld met internationale vluchten.

  1. Waarom is de noodtoestand uitgeroepen?

    Op 1 augustus is het een jaar geleden dat het virus uitbrak in Congo. Sindsdien is het comité van de WHO dat de gevaren van de ziekte onderzoekt, vier keer bijeen gekomen. Woensdagmiddag besloten ze dat het nieuwe ebola-geval in Goma, waar twee miljoen mensen wonen, zeer verontrustend is. De kans op verspreiding naar Rwanda is toegenomen. Dagelijks reizen 15.000 mensen vanuit Goma de grens over. Eerder waren er al drie ebolagevallen in Oeganda, inj de grensstreek met Congo. Nóg een zorg is dat veel beloofde fondsen op dit moment zijn vertraagd. Er is een tekort aan vaccins. Het vaccin werkt tot nu toe op zichzelf goed. Een groot probleem is nu dat het virus Oost-Congo, een zeer onrustige regio, heeft bereikt, wat het voor hulpverleners nóg moeilijker maakt om daar op te treden, zegt Iris van Deinse van het Rode Kruis, telefonisch.

  2. Wat betekent het uitroepen van een noodtoestand?

    Simpel gezegd betekent het meer aandacht en meer geld. Het is niet zo dat nu de grenzen tussen landen worden gesloten. Dat laatste vergroot vaak juist de kans op besmettingen. Mensen gaan stiekem toch een grens oversteken via plekken waar ze niet worden getest op het virus. Als mensen koortsig zijn, moeten overgeven, is dat een indicatie van ebola. Omdat malaria-patiënten dezelfde symptomen hebben is het soms lastig om te herkennen om welke ziekte het gaat.

    Marien Jonkers

  3. Wat maakt Oost-Congo een moeilijk gebied?

    De uitbraak in Congo is extra complex, omdat het in een regio plaatsvindt waar gevochten wordt, zegt Van Deinse. „Er bestaan veel misverstanden en geruchten over de ziekte in het gebied.” Het Rode Kruis heeft meer dan 750.000 mensen gescreend op het virus en bijna zesduizend begrafenissen verzorgd. Dat is naast met informeren van mensen en vertrouwen opbouwen, de belangrijkste taak van de hulpverleners. Veel Congolezen zijn bang dat hulpverleners geen rekening houden met hun rituelen. „We zijn veel bezig met het ontkrachten van misverstanden”, zegt Van Deinse. Het is gebruikelijk om bij begrafenissen mensen te wassen en aan te raken. Op die manier raken veel mensen besmet. Ebola-slachtoffers worden daarom in een lijkzak begraven zodat hun lichaamsvocht geen nieuwe besmettingen kan veroorzaken. „In sommige gebieden verdenken ze hulpverleners ervan de organen van overledenen uit het lichaam te halen. Dan graven ze doden op en raken ze alsnog besmet.”

  4. Komt het vaak voor dat de WHO de noodtoestand uitroept?

    De afgelopen tien jaar is het wereldwijd vijf keer gebeurd. In 2009 werd de noodtoestand uitgeroepen als gevolg van de varkensgriep in de Verenigde Staten en Mexico. In 2014 vanwege polio en ook wegens ebola. En in 2016 door de spreiding van het zikavirus in Latijns-Amerika. Tussen 2014 en 2016 kwamen in West-Afrika (Liberia, Guinee en Sierra Leone) ruim 11.000 mensen om als gevolg van ebola.