Waarom houdt het volk van populisten?

Zap In de zesdelige reeks ‘In naam van het volk’ toont Erik Dijkstra hoe het volk steeds weer achter een charismatische leider aanloopt, die datzelfde volk vervolgens in het verderf stort.

De Venezolaanse president Hugo Chávez (1954 - 2013).
De Venezolaanse president Hugo Chávez (1954 - 2013). Beeld uit 'In naam van het volk' (BNNVARA)

Na zijn programma over de revolutionair Che Guevara wilde Erik Dijkstra nóg een reisserie maken over Latijns-Amerika. Dat werd de zesdelige reeks In naam van het volk op NPO2. De serie is een logisch vervolg op Che. Ze laat namelijk zien wat er na al die revoluties gebeurt: het volk loopt juichend achter een charismatische leider aan, die datzelfde volk vervolgens in het verderf stort. Castro in Cuba, Bouterse in Suriname, Morales in Bolivia, Evita in Argentinië; ze beloofden de armen te helpen, maar ze brachten corruptie, misdaad, onderdrukking, en nog meer armoede.

Iedere aflevering gaat over een andere dictator in een ander land. Dijkstra labelt ze echter niet als dictator, maar als populist. Ten eerste om zo een handig bruggetje te maken met de opkomst van het populisme in Europa – misschien kunnen we nog iets leren van Latijns-Amerika. Ten tweede omdat het gaat om de abusieve liefdesrelatie tussen dictator en volk. Want meer nog dan politici in een parlementaire democratie, leunen dictators op de steun van het volk – hoewel die steeds moeilijker te meten is, naarmate de leiders langer zitten. Waarom houdt een volk van zijn onderdrukker?

De eerste aflevering gaat over Hugo Chávez (1954-2013) van Venezuela. Lekker actueel, dat land verkeert momenteel in crisis. Vier miljoen Venezolanen zijn het land ontvlucht. Je zou wel eens willen weten hoe het zat met de grote populariteit van Chávez. En wat de socialistische leider, die al zes jaar dood is, met de huidige crisis te maken heeft.

Maar hier krijgen we geen antwoord op. Dijkstra gaat niet eens naar Venezuela. Hij maakt een nogal lange reportage over Venezolaanse vluchtelingen in buurland Colombia. De meesten zeggen dat ze ooit op Chávez stemden en dat ze nu spijt hebben. Verder komen we over Chávez vrijwel niets te weten. En ook niet over het Latijns-Amerikaanse populisme. Wat een teleurstelling.

(Wist u trouwens dat de baas van de Nijmeegse Vierdaagse de ‘marsleider’ wordt genoemd?)

Op NPO 1 maakte Herman van der Zandt een mooie avond voor het volk met zijn show Het jaar 1969. Nostalgie à la Oh, wat een jaar! van Linda de Mol. De aanleiding is niet helemaal duidelijk. Hij begint met de maanlanding, dus dat zal het wel zijn.

In naam van het volk

Wat hebben Hugo Chávez, Fidel Castro en Evita Perron gemeen? Erik Dijkstra zoekt uit wat er gebeurt als een charismatisch leider de macht niet meer uit handen geeft en verandert in een dictator.In naam van het volk, elke dinsdag om 21:15 op NPO 2

Geplaatst door BNNVARA op Dinsdag 16 juli 2019

De presentator zit in een kroeg vol oude artiesten die terugkijken op 1969, hun doorbraakjaar. Achter de bar staat Ria Valk. Lenny Kuhr won in 1969 het Eurovisie Songfestival, George Baker stond in de Amerikaanse top-10 met ‘Little Green Bag’ (wat hij uitspreekt als ‘lulkrienbek’). Wat de doorbraak van Mart Smeets en Henny Huisman was in 1969, wordt niet duidelijk, maar het is altijd gezellig om hen erbij te hebben. Huisman onthult wel een #MeToo-affaire van een halve eeuw oud. Hij zegt althans: „Ik zit aan die meisjes allemaal te denken. Als die dit nu kijken, denken ze: ‘O god ja, bij mij heeft-ie er ook aan zitten rommelen.” Hij keert zich naar de camera en zegt: „Excuus nogmaals.”

Om er niet helemaal een wittemannenfuif van te maken, is Jetty Mathurin uitgenodigd. Ook zij had geen doorbraak in 1969, ze was toen nog student in Suriname, maar ze heeft wel wat meegemaakt. Een onderwijsstaking zorgde dat jaar voor de val van de regering-Pengel. „Help ons even met Jopie Pengel”, vraag Van der Zandt.

Kleurrijke archiefbeelden, overbodige reportages, een geinige pubquiz met soms pittige vragen (wie zong ‘Ragazzo solo, ragazza sola?’). Het jaar 1969 is onderhoudend en licht belegen – typisch NPO 1. Net als bij In naam van het volk leren we weer weinig, maar dat is dit keer ook niet de opzet.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.