Door zijn racistische tweets laat Trump de Democraten een stuk linkser lijken

Vroege campagnestrategie President Trump lijkt met zijn racistische aanval op vrouwelijke Democraten een dubbelslag te hebben geslagen. Zijn eigen partij onderschrijft nu zijn nationalistische agenda, terwijl de oppositie zich achter vier uiterst linkse Congresleden moet scharen.

Foto Alex Brandon / AP

Met 240 tegen 187 stemmen nam het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden dinsdag een motie aan waarin de tweets van president Trump over vier Democratische afgevaardigden met een migratieachtergrond werden veroordeeld als „racistische opmerkingen die angst en haat voor nieuwe Amerikanen en mensen van kleur legitimeert”.

Is dit een nederlaag voor Trump? Hij had die ochtend een reeksje tweets uitgestuurd, dat hij „geen racistisch bot” in zijn lichaam heeft. Die boodschap was vooral gericht op het Republikeinse smaldeel in het Huis, waarvan hij hoopte dat het hem als één blok zou steunen.

Dat gebeurde dinsdag ook: vier Republikeinen stemden voor de motie, de rest bekrachtigde met hun tegenstem Trumps tweets van zondag, dat de vier Democratische afgevaardigden terug moeten naar de „totaal verwoeste en van misdaad vergeven” landen „waar ze vandaan komen”, in plaats van de „geweldige” Amerikanen te vertellen hoe die hun land moeten regeren.

Met de stemmen van 187 Republikeinen en de gepeilde steun van 90 procent van de Republikeinse kiezers voelt Trump zich allerminst de verliezer van deze affaire – en daar is ook weinig aanleiding toe. Met zijn twitteraanval van zondag lijkt Trump juist een betekenisvolle strategische overwinning te hebben behaald, op verschillende fronten. Hij heeft de Republikeinse Partij gebonden aan zijn nationalistische agenda, waarvan de grens is opgerekt tot aan de witte superioriteitsgedachten van extreem-rechts.

Een paar fiasco’s afgedekt

De zondagstweets dekten een paar fiasco’s voor de president af. Zo was daar vorige week het aftreden van wéér een minister, Alex Acosta. Trump kreeg van ‘zijn’ conservatieve meerderheid in het Hooggerechtshof niet zijn zin: bij de volkstelling van 2020 zal niet worden gevraagd of de inwoner ook Amerikaans staatsburger is. En de door hem met tamtam aangekondigde acties van de vreemdelingenpolitie („We gaan miljoenen illegalen uitzetten”) begonnen dit weekend met een paar losse arrestaties en goed georganiseerd verzet.

Maar zijn tweets waren vooral een belangrijke zet in het schaakspel voor de verkiezingen van 2020. Eerst schreven de Amerikaanse media commentaren waarin stond dat Trumps bemoeienis met een Democratische binnenkamerruzie als een boemerang in zijn gezicht was gevlogen. Hij had de verdeelde Democratische afgevaardigden weer verenigd!

Lees ook: Trump oogst internationale verontwaardiging met tweets

Ja, dat klopt. Maar ze zijn door Trump verenigd. Hij heeft de Democraten gedwongen zich te scharen achter de doelwitten van zijn tweets: vier vrouwen die sinds hun verkiezing in november vorig jaar aan de uiterste linkervleugel van de Democratische Partij lopen te stokebranden. Ze nemen meer gematigde collega’s ruw de maat, strooien te pas en te onpas met beschuldigingen van racisme, en komen daarbij regelmatig in botsing met partijleider Nancy Pelosi.

Trump zelf stuurde een politieke minianalyse op Twitter rond. Dit zijn volgens hem „afgevaardigden van wie ik werkelijk, op basis van hun handelingen, denk dat ze ons land haten. (…) Nancy Pelosi probeerde ze op afstand te houden, maar nu zijn ze voorgoed getrouwd met de Democratische Partij. See you in 2020!”

In zijn State of the Union lanceerde president Trump in februari het motto dat „de Verenigde Staten nooit een socialistisch land zal worden”. Op die slagzin blijft hij sindsdien terugkomen. Toen de Democratische presidentskandidaten met elkaar op tv in debat gingen, werd hun gevraagd of zij vinden dat ook illegaal in de VS verblijvende vreemdelingen recht hebben op gezondheidszorg. Dat is een kwestie van volksgezondheid, dus alle kandidaten staken hun hand op. Voor Trump was het aanleiding voor een tweet: „Waarom zorgen jullie niet eerst voor Amerikaanse staatsburgers? Nou, die race is gelopen!”

Serieus risico

De richtingenstrijd binnen de Democratische Partij is een serieus risico voor Trumps tegenkandidaten in de presidentsrace. De meeste van de 25 mededingers staan op de linkervleugel van de partij. Hun ideeën, net als die van de vier vrouwelijke afgevaardigden, behelzen een aanzienlijk grotere rol van de overheid op vele beleidsterreinen. Dat is een delicate kwestie in de Amerikaanse politiek, ook onder Democratische kiezers.

De verkiezingen van november, die uitliepen op een flinke overwinning voor de Democraten in het Huis van Afgevaardigden, was in hoofdzaak een overwinning in gematigde districten. Het is geen uitgemaakte zaak dat ze daar in 2020 opnieuw Democratisch stemmen en een eigen, interne peiling van de partij uit mei laat zien wat daarbij een groot risico is: te worden geïdentificeerd met de vier vrouwelijke afgevaardigden die zichzelf zijn gaan betitelen als ‘the squad’.

In die peiling staat dat veel Democratische kiezers deze vrouwen kennen, maar dat slechts weinig een gunstige mening over hen hebben. Gevraagd naar socialisme als ideologie zegt 18 procent daar welwillend tegenover te staan, 69 procent is tegen.

De interne peiling is ongetwijfeld door gematigde Democraten naar de pers gesmokkeld om de interne richtingenstrijd te beslechten. Maar belangrijker is dat de resultaten helemaal lijken afgestemd op wat Trump over de Democratische Partij zegt. Als je tegenstanders gaan kijken of jouw kwalificaties onder hun eigen kiezers weerklank vinden, dan sta je al met 1-0 voor.