Chasing the Moon: man op de maan, wat hebben wij eraan?

Zap Het mooiste aan Chasing the Moon: niet de raketten die de ruimte ingaan, maar de raketten die ontploffen. Je voelt het verdriet van de raketbouwers. Prachtige vuurzee.

Ontploffende raket in de PBS-documentaire Chasing the Moon.
Ontploffende raket in de PBS-documentaire Chasing the Moon. Beeld VPRO

Zaterdag is het een halve eeuw geleden dat een mens voor het eerst op de maan rondliep. Dat viert NPO 1 die avond met een show van cabaretier Claudia de Breij en astronaut André Kuipers.

In de 7.200 minuten countdown tot de lancering krijgen we nog meer programma’s over de maanlanding. Je kunt naar de bioscoop voor Apollo 11. Thuis kun je The Right Stuff zien (woensdag, Canvas), over de waaghalzenromantiek van de eerste astronauten. In Space Trucker (dinsdag, RTL7) zien we een 22e-eeuwse nazaat van hen: Melkwegtrucker Dennis Hopper die wordt overvallen terwijl hij een vracht moordrobots wegbrengt.

Op NPO 2 is sinds maandag zes dagen lang de sterke PBS-documentaire Chasing the Moon (VPRO) te zien. Regisseur Robert Stone toont de onwaarschijnlijk korte weg die leidde naar de maanlanding. In het eerste deel laat hij vooral zien hoezeer de wilde ruimterace onderdeel was van de Koude Oorlog. In 1957 had de Sovjet-Unie de eerste satelliet gelanceerd, de Spoetnik. Al snel volgden de eerste hond en de eerste mens. Dat zorgde voor angst en wedijver in de VS. Als de Russen zo’n voorsprong in de ruimtevaart hadden, zo was de redenering, dan waren ze binnenkort ook in staat om het vrije Westen plat te gooien met langeafstandsraketten. Dus gooiden de Amerikanen er miljarden dollars tegenaan om de Sovjets te verslaan.

Aardig is het relativerende Russische perspectief, verteld door de historicus Sergei Khrushchev, voormalig raketbouwer en zoon van de toenmalige Sovjetleider. Hij vertelt dat zijn vader niet geïnteresseerd was in het Spoetnikprogramma, dat hij pas geestdriftig werd toen hij zag hoe de eerste kunstmaan de Amerikanen op stang joeg. Chroesjtsjov zag de missile gap vooral als een zet in de propagandaoorlog.

Ook geestig is om te horen dat de eerste Spoetnikraket eigenlijk op een rekenfout berustte: de Russen wilden een kernraket bouwen, maar omdat ze het gewicht van een kernkop te hoog inschatten, bouwden ze een veel te grote. Dan maar de ruimte in. Het klinkt als te mooi om waar te zijn, en als een anekdote om de Russen een halve eeuw later nog eens in hun hemd te zetten. Maar als de zoon van de Sovjetleider het zegt, zal het wel waar zijn.

Trailer | Chasing the Moon | American Experience | PBS

It's International Space Day! The urge to explore runs deep. At no time in history was that so prevalent than the years leading to July 20, 1969.

Geplaatst door American Experience | PBS op Vrijdag 3 mei 2019

Het mooiste aan deze aflevering: niet de raketten die de ruimte ingaan, maar de raketten die ontploffen. Vooral als ze eerst nog een stukje aarzelend opstijgen, of zelfs een stukje horizontaal vliegen, waarbij je denkt: God, laat hij snel ontploffen voor hij een stad raakt. Je voelt het verdriet van de raketbouwers. Een prachtige vuurzee. Als je goed kijkt, kun je de miljarden dollarbriefjes zien ronddwarrelen.

Uit de film blijkt dat de tijdgenoten ervan overtuigd waren dat een nieuw tijdperk was aangebroken. We gingen de kosmos kolonialiseren! We gingen op Mars wonen! Terugkijkend blijkt dat erg mee te vallen. De sterrenkunde en andere wetenschappen hebben dankzij de ruimtevaart sprongen gemaakt, maar de wereld is vooralsnog niet wezenlijk veranderd. De mensen wonen nog steeds op aarde. Daarbuiten is het uiterst onherbergzaam. Wat we vooral van de ruimtevaart leren, zeggen sommige astronauten als ze terugkomen, is hoe uniek en kwetsbaar deze aardse oase is. We’re all in this together.

De film opent met demonstranten die bij de lancering in 1969 protesteren tegen de geldverspilling, in het licht van de grote sociale en raciale ongelijkheid. Een klacht die werd gevangen in het lied Whitey on the Moon van Gil Scott-Heron. Je kunt daarbij nu ook de klimaatcrisis voegen. Waarom niet eerst de troep hier opruimen, alvorens de galaxis in te trekken?

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.