Von der Leyen hoopt met beloften steun Europees Parlement te winnen

De Duitse politica sprak onder meer de ambitie uit om van Europa in 2050 het eerste klimaatneutrale continent te maken.

Ursula von der Leyen sprak dinsdag het Europees Parlement toe. Vanavond wordt over haar voordracht gestemd.
Ursula von der Leyen sprak dinsdag het Europees Parlement toe. Vanavond wordt over haar voordracht gestemd. Foto Vincent Kessler/Reuters

Ursula von der Leyen heeft dinsdag in haar toespraak in het Europees Parlement toezeggingen gedaan over onder meer het klimaat, migratie en het verdedigen van de Europese rechtsstaat. De Duitse christen-democraat hoopt met de beloftes meer steun voor haar voordracht als voorzitter van de Europese Commissie te vergaren. Dinsdagavond zal een kritisch Europees Parlement in Straatsburg stemmen over haar kandidatuur.

In haar openingswoord zette Von der Leyen, scheidend minister van Defensie in Duitsland, haar agenda voor de komende vijf jaar uiteen, mits ze verkozen wordt. Ze sprak haar steun uit voor een vorm van initiatiefrecht voor het Europees Parlement en de ambitie om van Europa in 2050 het eerste klimaatneutrale continent te maken. „Onze huidige ambities om de uitstoot in 2030 met 40 procent te verminderen zijn onvoldoende.” De benodigde wetgeving zal ze in de eerste honderd dagen introduceren, beloofde ze.

Von der Leyen toonde ook bereidheid om nog een Brexit-uitstel te overwegen. „Meer tijd geven moet mogelijk zijn als er een goede reden voor is.” Daarnaast wil ze dat de helft van de Europese Commissie uit vrouwen komt te bestaan. Volgens de Duitse politica zijn er sinds 1958 183 Eurocommissarissen geweest, van wie een op de vijf vrouw waren. „We willen een eerlijk aandeel.”

Von der Leyen hoopt ook een oplossing te vinden voor de migratieproblematiek in het Middellandse Zeegebied, volgens haar „een van de dodelijkste grenzen ter wereld”. Ze wil een nieuw migratiepact sluiten en de Dublin-verordening, die regelt welk EU-land verantwoordelijk is voor de opvang van asielzoekers, hervormen.

Von der Leyen toonde zich, zonder Polen of Hongarije bij naam te noemen, een verdediger van de Europese rechtsstaat. Brussel voert meerdere procedures tegen de twee landen, omdat de onafhankelijkheid van de rechtspraak daar onder druk zou staan. „Vrouwe Justitia is blind en zal de rechtstaat verdedigen waar die ook wordt aangevallen.”

‘Stap in de juiste richting’

De Europese sociaaldemocraten waren aanvankelijk sceptisch over haar voordracht, maar de Spaanse voorzitter Iratxe Garcia noemde de toezeggingen van Von der Leyen een stap in de juiste richting. Ook andere fracties in het Europees Parlement waren weinig enthousiast, niet noodzakelijk over Von der Leyen zelf, maar wel over hoe haar nominatie tot stand was gekomen.

Von der Leyens voordracht als voorzitter van de Europese Commissie kwam uit het niets, nadat het overleg over de verdeling van de topfuncties door EU-regeringsleiders strandde. Dat was tegen het zere been van het Europese Parlement dat zijn eigen topkandidaten, de spitzen, onder wie PvdA’er Frans Timmermans, gepasseerd zag worden. In haar toespraak zei Von der Leyen samen te willen werken om het spitzenkandidatensysteem te verbeteren. „We moeten het zichtbaarder maken voor het hele electoraat en we moeten het probleem aanpakken van de transnationale kieslijsten bij de Europese verkiezingen.”

Frans Timmermans reageert via Twitter positief op de ideeën van Von der Leyen. „Dit zijn zaken die ik kiezers beloofd heb in de verkiezingscampagne.” Timmermans had zelf ambities om Commissievoorzitter te worden, maar greep naast de functie. In plaats daarvan bleef de PvdA’er eerste vicevoorzitter van de Europese Commissie. Ook Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad, is te spreken over Von der Leyen. „Wanneer ze zegt dat ze gepassioneerd zal strijden voor Europa’s kracht en eenheid, dan meent ze dat. En zal ze daarin de beste zijn.”

Na het debat gaan de verschillende EU-fracties in overleg. Om 18.00 uur wordt geheim gestemd. Anderhalf uur later wordt een uitslag verwacht. Von der Leyen heeft 374 van de 747 stemmen nodig om de opvolger van Jean-Claude Juncker te worden en daarmee de eerste vrouwelijk voorzitter van de Europese Commissie. Als ze weggestemd wordt, moet een nieuwe kandidaat gezocht worden, waarschijnlijk wederom een christen-democraat.

Vlak voor de toespraak van Von der Leyen bevestigde haar landgenoot Martin Selmayr, als secretaris-generaal van de Europese Commissie de sterke man achter Juncker, geruchten over zijn aftreden aan Politico. Critici zouden twee Duitsers in de top van de Europese Commissie niet zien zitten. De Europese Commissie heeft zijn vertrek aan persbureau Reuters bevestigd. Volgens de Commissie zal Selmayr eind volgende week vertrekken.

De dubbele promotie van Junckers kabinetschef Martin Selmayr tot hoogste EU-ambtenaar zorgde in 2018 voor ophef. Frans Timmermans betreurde die commotie, maar steunde de benoeming.