Ook internationale kritiek op uitspraken van Trump

Aanval op Congresleden Een reeks tweets van president Trump is hem in binnen- en buitenland op kritiek komen te staan. Ook van bondgenoten.

Ayanna Pressley (voorgrond), en Ilhan Omar, Alexandria Ocasio-Cortez en Rashida Tlaib gaven maandag gezamenlijk een persconferentie. Foto Brendan Smialowski/AFP

De racistische aanvallen waarmee de Amerikaanse president Donald Trump vier leden van het Congres bestookt, hebben ook buiten de Verenigde Staten voor onbegrip en verontwaardiging gezorgd. Over de vier kritische Democraten zei de president herhaaldelijk dat ze wat hem betreft „terug naar hun eigen land” kunnen als het ze niet bevalt in de Verenigde Staten.

De Britse premier Theresa May, die eind deze week aftreedt, heeft de opmerkingen van Trump bij monde van haar woordvoerder veroordeeld, zonder het woord racisme in de mond te nemen. Ze noemde ze „volkomen onacceptabel”. Gedurende haar drie jaar durende premierschap heeft May veel samengewerkt met Trump. Hun relatie heeft het nodige te stellen gehad, maar May was, zoals het protocol voorschrijft, zuinig met inhoudelijke reacties op de Amerikaanse binnenlandse politiek – in tegenstelling tot Trump die zich herhaaldelijk openlijk uitsprak voor de Brexit en tegen de manier waarop May daarover met Europa onderhandelde. Ook de Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern sprak zich uit. Ze zei dat ze zich zelden bezighoudt met „andermans zaken”, maar dat ze het „vanzelfsprekend volkomen oneens” is met de opmerkingen van Trump. De Canadese premier Justin Trudeau werd op een persconferentie naar de opmerkingen van zijn collega gevraagd. „Ik denk dat iedere Canadees heel goed weet wat ik van die opmerkingen vind. Dat is niet hoe we het in Canada doen.”

Interessant was dat maandagavond de twee potentiële opvolgers van premier May tijdens een televisiedebat naar de tweets van Trump werden gevraagd. Van favoriet Boris Johnson is bekend dat hij een goede verstandhouding heeft met Trump, veel beter dan zijn concurrent Jeremy Hunt. Toch liet Johnsons reactie weinig ruimte over voor eigen invulling: „Je kunt simpelweg niet zeggen dat mensen terug moeten naar waar ze vandaan komen. Daar zijn we godzijdank decennia geleden mee opgehouden.”

Trump richt zijn pijlen al een aantal dagen op Ilhan Omar, Ayanna Pressley, Rashida Tlaib en Alexandria Ocasio-Cortez. Zo zei hij eerder: „Als je hier niet gelukkig bent, vertrek dan naar het land waar je vandaan komt. Daar hebben ze jullie hulp hard nodig.” Van de vier vrouwen is alleen Omar niet in de Verenigde Staten geboren. Trump verweet de vrouwen verder het socialisme te omarmen, en Israël en de Verenigde Staten te haten. „Veel mensen zijn het met me eens”, zei hij maandag op een persconferentie. „Sterker nog, veel mensen vinden het geweldig!”

Gemene deler in de internationale reacties op Trump, is dat men de beschuldiging van racisme vermijdt. De Democratische presidentskandidaat Joe Biden had daar minder moeite mee: „Zijn aanvallen zijn gênant, schadelijk en ronduit racistisch.” Deze week zijn premier Rutte en minister Blok van Buitenlandse Zaken in Washington voor een bezoek aan Trump. Of de tweets van de president daar ter sprake zullen komen, kon een woordvoerder van het ministerie dinsdagochtend nog niet zeggen.