Yaniv Biton (links) en Kais Nashif in Tel Aviv on Fire.

‘Het Palestijns-Israëlische conflict is ook een soap zonder eind’

Sameh Zoabi De Israëlisch-Palestijnse regisseur laat soaps vrede brengen in ‘Tel Aviv on Fire’.

Helaas, in het echt bestaan er geen soapseries als Tel Aviv on Fire die Israël en Palestina samen rond de beeldbuis kluisteren, zegt regisseur Sameh Zoabi (44). „Maar absurd is mijn idee niet. Vroeger was er in Israël elke vrijdagavond een Egyptische film op tv, toen er maar een paar zenders waren. Die waren voor ons bedoeld, maar werden Hebreeuws ondertiteld, veel Israëliërs keken mee. Helaas is er nu kabeltelevisie en kijkt iedereen naar zijn eigen kanalen.”

‘Ons’, dat zijn Israëlische Palestijnen als Sameh Zoabi, een boerenzoon uit het dorpje Iksal bij Nazareth. Hij studeerde film en Engelse literatuur in Tel Aviv en, met een Fullbright-beurs, in New York. Won in 2005 studentenprijzen met zijn eerste kortfilm Be Quiet, waarin een zoon in de auto de absurditeiten van de bezetting ontdekt. Regisseerde twee speelfilms en schreef het script van Hany Abu-Assads The Idol.

Tel Aviv on Fire, dat vanaf volgende week in de bioscopen draait, is Zoabs derde speelfilm, een grappig, warm pleidooi voor toenadering. Held is Salam, die als schrijver van een Palestijnse soap over liefde en spionage tijdens de Zesdaagse Oorlog van 1967 schippert tussen zijn volk en zijn ghostwriter, de Israëlische legerkapitein Assi. Die wil het verhaal dicteren, desnoods met geweld.

Tel Aviv on Fire werd deels met Israëlisch geld gefinancierd en is dus verboden in de Arabische wereld. Als Israëlische Palestijn bevindt Zoabi zich in een lastig parket. Israël kijkt argwanend toe of het niet als apartheidsstaat wordt afgeschilderd, Palestijnen vinden komedies al snel ongepast licht en eisen drama, zegt Zoabi, die in januari in Rotterdam zijn film aan het publiek van IFFR presenteert. Geen wonder dat de bekendste Israëlisch-Palestijnse regisseur, Elia Suleiman, naam maakte als vervreemde, bijna verlamde observator van absurde taferelen.

Soaps verenigen de mensheid, was dat het startidee van ‘Tel Aviv on Fire’?

„Ik groeide op met soaps, mijn film is ook een eerbetoon aan een bekende Egyptische serie. Het leuke zit hem in de overacting. Soaps streven niet naar naturalistisch spel, zoals cinema. Maar paradoxaal genoeg ervaren de fans ze als echter dan film. Dialogen zijn helder en direct, zonder filter, nuance of subtekst. Iedereen begrijpt het meteen. Heerlijk, want in die stijl kan ik situaties op de spits drijven zonder dat iemand me propaganda verwijt.”

Bestaan er Palestijnse soaps?

„Er zijn tv-shows, maar geen series met de klasse van Tel Aviv on Fire. Daarvoor liet ik me inspireren door soaps uit Latijns-Amerika, India, Turkije en Syrië. Het mocht er niet armetierig uitzien, het moest genoeg glamour hebben om Israëlische vrouwen te boeien. De soapstijl botst in mijn film met een harde naturalistische stijl van het normale leven. Maar gaandeweg vloeit alles in elkaar over, viel u dat op? Ach, het Palestijns-Israëlische conflict is ook een soap zonder eind.”

Wel een vrij saaie soap nu, kijkers haken massaal af …

„Wacht maar tot volgend seizoen!”

Kijken Palestijnen en Israëliërs echt elkaars televisie?

„Wij hebben meer gemeen dan we willen toegeven, er is veel nieuwsgierigheid. Dus ja, we bespioneren elkaar soms via de buis. Dat zou dus ook een prima instrument kunnen zijn voor meer begrip. Het lastige is alleen dat we elkaars taal niet spreken. Woon je in Gaza, dan zijn de enige Israëliërs die je tegenkomt snauwende soldaten. En op school leer je natuurlijk niet de taal van de onderdrukker.

„Het zou nog beter zijn als Israëliërs gewoon Arabisch leerden, al was het maar als erkenning dat ze in het Midden-Oosten wonen. Dat zou ook nuttig zijn bij militaire operaties. Maar serieus: wil je vrede, dan moet je elkaar begrijpen én verstaan. De realiteit is nu dat we ons steeds dieper in de eigen bubbel terugtrekken.”

U spreekt Arabisch en Hebreeuws. Kunnen Israëlische Palestijnen een verzoenende rol spelen in het conflict?

„Misschien, maar ik zie het niet echt als mijn taak om vrede te brengen. In de film zegt de oom van Salam: ‘Als schrijver heb je een verantwoordelijkheid naar je eigen volk.’ Die voel ik.”

Lees hier de recensie van ‘Tel Aviv on Fire’

Toch zoekt uw film het compromis, de teneur is dat elke impasse een uitweg heeft.

„U zet mij wel op een spoor zeg! Als de financiering voor mijn volgende film niet rondkomt, ga ik de politiek in. Maar de situatie is nu dat een bezetter met geweld vrede wil opleggen, zoals kapitein Assi wil afdwingen dat de soap eindigt met een bruiloft. Zo’n huwelijk zou een klucht zijn, net als de huidige stand van het vredesproces van Oslo.

„Wat te doen? Geen idee, ik weet alleen dat er slechts een toekomst is als we als gelijken en ongewapend met elkaar kunnen praten rond een bord humus in een restaurant.”