Galapagos-topman: ‘Zo moeten biotechbedrijven en farmaceuten samenwerken’

Farma Galapagos sluit een miljardendeal met behoud van zijn zelfstandigheid. Een voorbeeld voor anderen volgens de topman.

Het biotechnologielaboratorium van Galapagos in Leiden.
Het biotechnologielaboratorium van Galapagos in Leiden. Foto Jasper Juinen / Bloomberg

„Dit is nooit eerder voorgekomen. Het is de grootste samenwerkingsdeal tot nu toe binnen de biowetenschappen. We kunnen zo laten zien dat dit de manier is waarop biotechbedrijven en farmaceuten zouden moeten samenwerken.”

Zo beschreef de Nederlandse Galapagos-topman Onno van de Stolpe zondagavond tegenover analisten de bijzondere miljardendeal met de Amerikaanse farmareus Gilead. Afgesproken is dat Gilead tien jaar lang geen overnamepoging doet bij Galapagos, in ruil voor vergaande samenwerking. Financieel analisten en beleggers hadden juist verwacht dat Gilead Galapagos, waarmee het eerder al licentieovereenkomsten sloot, zou proberen in te lijven. Het Nederlands-Vlaamse biotechbedrijf staat in de belangstelling sinds het met een nieuw reumamedicijn alle onderzoeksfases naar de werking en veiligheid heeft doorstaan. Bij groen licht van geneesmiddelenautoriteiten komt het op de markt.

Galapagos heeft een grotere rol bedongen in de verkoop van z’n reumamedicijn

Met de miljardendeal behoudt Galapagos waar het al jaren op hamert: (relatieve) zelfstandigheid. Het komt daarmee een stap dichterbij de droom van Van de Stolpe, namelijk „opgroeien tot groot bedrijf” dat zelf medicijnen verkoopt. En vooral, in tegenstelling tot andere succesvolle Europese biotechbedrijven, uit de handen blijven van big pharma.

Andersom verstevigt Gilead zijn controle over Galapagos en vult het zijn pijplijn met potentiële nieuwe medicijnen. Het farmaceuticaconcern betaalt 3,5 miljard euro voor een belangrijk deel van het eigendomsrecht op de medicijnen die Galapagos ontwikkelt en kan deze middelen zo naar de lucratieve Amerikaanse markt brengen. Het mag ook twee leden voor de raad van bestuur van Galapagos voordragen; één van hen wordt Gilead-baas Daniel O’Day zelf. Daarnaast koopt het Amerikaanse bedrijf voor 1 miljard aan aandelen in Galapagos, waarmee het zijn deelneming vergroot van 12 naar 22 procent. Het percentage aandelen mag de komende tien jaar volgens de overeenkomst nog uitgroeien tot 29,9 procent. Vanaf 30 procent is een aandeelhouder verplicht om een overnamepoging te doen. Een ander belangrijk onderdeel van de afspraak is dat de bedrijven toegang krijgen tot elkaars onderzoeksdivisies. Daar werkt drievierde van de achthonderd medewerkers van Galapagos.

„Door deze overeenkomst is Galapagos de komende tien jaar vrijwel zeker van zijn zelfstandigheid”, zegt Jan de Kerpel, hoofd corporate finance van de afdeling Life Sciences bij vermogensbeheerder Kempen. „Door de verwevenheid met Gilead kan er eigenlijk geen sprake meer zijn van een opbod tussen verschillende farmabedrijven.”

Kwetsbaar

De samenwerking is bijzonder in een sector waar overnames de norm zijn. Biotechbedrijven worden opgezogen in farmareuzen die zoeken naar nieuwe medische uitvindingen om hun toekomst veilig te stellen. Zo betaalde Gilead in 2017 nog 10 miljard euro voor het Amerikaanse biotechbedrijf Kite.

„De beurswaarde van Galapagos klom hard, dat maakte een overname prijzig voor Gilead”, zegt De Kerpel. „Dit is een constructie die voor beide partijen goed lijkt te zijn. De meeste biotechbedrijven zijn een one trick pony. Ze hebben één goed product en daar is het bedrijf rond gebouwd. Bij Galapagos is het reumamiddel belangrijk, maar het heeft meer in de pijplijn. Die onderzoeksprojecten had Van de Stolpe dan voor een habbekrats mee moeten verkopen.”

De topman van Gilead, O’Day, is goed bekend met onderzoekssamenwerkingsverbanden. Hij was tot voor kort topman van Roche Holding AG, dat succesvol samenwerkte met biotechbedrijf Genentech, nu als zelfstandige entiteit onderdeel van Roche Holding.

Toen O’Day 4,5 maand geleden aantrad bij Gilead, liepen er al gesprekken over een vergaander samenwerking met Galapagos, waarmee het al licentieovereenkomsten had. Door hoge verwachtingen rond het reumamedicijn voelde Galapagos zich kwetsbaar, aldus Van de Stolpe zondagavond tegen analisten. „We zochten een anker om op de lange termijn mee onafhankelijk te kunnen blijven.” Volgens O’Day zal Gilead naar zulke samenwerkingen blijven zoeken „om de innovatie te vergroten”.

Pijplijn

Op het gebied van innovatie kwakkelt Gilead, dat zijn jaarlijkse omzet zag teruglopen van 29 miljard euro in 2015 tot zo’n 20 miljard euro vorig jaar. O’Day beloofde bij zijn aantreden te focussen op de pijplijn van het bedrijf. De deal met Galapagos is volgens O’Day „een gigantische stap voor het portfolio” dat van de ene op de andere dag „in feite wordt verdubbeld”. Galapagos is met zes medicijnen in de fase van het testen op mensen.

Het is opvallend dat Galapagos een grotere rol heeft bedongen in de verkoop van zijn reumamedicijn, bekend onder de naam van de werkzame stof filgotinib. Het medicijn is een zogenoemde ‘JAK-remmer’, onderdeel van een relatief nieuwe groep reumamedicijnen. De reumamarkt geldt als lucratief, mede omdat patiënten hun medicijnen jaren gebruiken. Maar of de hoge verwachtingen van beleggers rond dit middel terecht zijn, moet nog blijken.

Galapagos houdt zijn alleenrecht op de verkoop van het reumamiddel in de Benelux, en heeft nu ook afgedwongen dat het een grotere rol krijgt bij de verkoop ervan in Frankrijk, Italië, Spanje, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Galapagos wil uitgroeien tot een zelfstandige verkoper van geneesmiddelen. Bij het biotechbedrijf ontbrak het vooralsnog aan een commerciële infrastructuur.

De deal stuwde de koers maandag op: de beurswaarde van Galapagos steeg met 18 procent naar 8,3 miljard euro. Gilead was maandagavond 86 miljard dollar waard (77 miljard euro).