Salvini kan Ruslandschandaal maar niet van zich af schudden

Salvini en Rusland De Italiaanse vice-premier Matteo Salvini probeert de zaak te bagatelliseren, maar het schandaal rondom een plan om de Lega met Russisch geld te financieren, wordt steeds groter. Vijf vragen.

Salvini en Savoini samen op het Rode Plein in Moskou, op 18 november 2016.
Salvini en Savoini samen op het Rode Plein in Moskou, op 18 november 2016. Foto Stefano Cavicchi/LaPresse

Het openbaar ministerie in Milaan is een onderzoek begonnen naar een poging van de Italiaanse regeringspartij Lega om via een schimmige oliedeal met Rusland geld te krijgen om de Europese verkiezingscampagne van deze antimigratiepartij te financieren. Partijleider en vice-premier Matteo Salvini, de sterke man van het kabinet in Rome, is hierdoor ernstig in verlegenheid gebracht. Werkt hij mee aan Russische invloed op het politieke bestel van een EU-lidstaat?

1 Wat is de aanleiding voor het onderzoek?

Vorig week bevestigde de Amerikaanse nieuwssite BuzzFeed eerdere berichten over een ontmoeting in oktober vorig jaar in het Moskouse hotel Metropol. Daarop bespraken drie Italianen en drie Russen de mogelijkheid van een akkoord. BuzzFeed publiceerde een geluidsopname van het gesprek. Hierna waren de eerdere berichten niet langer te ontkennen.

Lees meer over het schandaal: ‘Lega sprak met Rusland over geld voor Europese verkiezingscampagne’

Het OM wil in eerste instantie vooral twee Italianen horen die erbij waren: Gianluca Savoini, voorzitter van de vriendschapscommissie Lombardije-Rusland en betrokken bij veel contacten tussen de Lega en Rusland; en Gianluca Meranda, een advocaat die oliedeals begeleidt. Meranda onthulde afgelopen weekeinde zelf dat hij ook bij het gesprek was.

2 Hoe reageert Salvini?

Hij suggereerde eind vorig week Savoini nauwelijks te kennen. De man zou op eigen houtje hebben gehandeld en zou zich ook binnen hebben gepraat bij het diner dat de Russische president Poetin op 4 juli tijdens een kort bezoek aan Rome kreeg aangeboden. Een reeks foto’s en berichten maakte duidelijk dat Savoini in nauwe samenwerking met Salvini vanaf zeker 2014 bezoeken aan en contacten met Rusland had georganiseerd en dat hij door tussenkomst van een directe adviseur van Salvini had aangezeten bij het diner.

Daarna probeerde Salvini de aandacht af te leiden, met pleidooien voor chemische castratie van pedofielen en verkrachters en felle uithalen naar de hulporganisatie Sea-Watch. „Terwijl anderen zich bezighouden met fantasieën, werken wij aan concrete problemen’’, twitterde hij zondagavond. Hij onderstreepte ook: „De Lega-leden krijgen geen geld uit Rusland, de VS, Afrika, Groenland: niets.” De onthullingen zouden bedoeld zijn om een „lastige” partij als de Lega in diskrediet te brengen.

3 Wat betekent dit voor het kabinet?

Zowel premier Conte als Salvini’s coalitiegenoot Di Maio van de Vijfsterrenbeweging hebben afstand van hem genomen. Di Maio zei dat Salvini tekst en uitleg moet komen geven in het parlement, iets wat Salvini tot nog toe weigert. De Democratische Partij, die oppositie voert tegen het populistische kabinet, pleit voor een parlementaire onderzoekscommissie.

4 Waarover is precies gesproken in dat hotel in Moskou?

Op tafel lag een plan voor de verkoop van ongeveer drie miljoen ton olie. Via tussenpersonen zou die van het Russische oliebedrijf Rosneft moeten worden verkocht aan de Italiaanse oliegigant ENI – dat dit weekeinde ontkende van iets te weten. De olie zou voor zeker 4 procent onder de officiële prijs worden verkocht; dat geld zou naar de Lega gaan. Volgens BuzzFeed zou dat neerkomen op ongeveer 58 miljoen euro. De suggestie was dat de Russische zijde 2 procent extra korting zou kunnen bedingen, als smeergeld aan Russische kant. Er zijn geen aanwijzingen dat dit plan is uitgevoerd.

5 Wie waren er verder bij dat gesprek?

Van de derde Italiaan is tot nog toe alleen bekend dat hij wordt aangeduid als Francesco. Eén Rus is geïdentificeerd, hij is een naaste medewerker van de politiek invloedrijke advocaat Vladimir Pligin. Pligin is vice-voorzitter van de buitenlandcommissie van de regeringspartij Verenigd Rusland, met wie de Lega in maart 2017 een akkoord voor politieke samenwerking heeft gesloten.