Terwijl het Rijks Rembrandts verjaardag viert, wordt er getreurd in de ‘Salon der Afgewezenen’

Eerbetoon Rembrandt Ruim 500 kunstwerken geïnspireerd op Rembrandt, van kinderen tot kunstenaars, hangen nu in het Rijksmuseum. Er waren 8.500 inzendingen – dus er was ook een expositie van afgewezenen in Haarlem.

Rembrandt wordt door honderden amateur- en professionele kunstenaars geëerd in het Rijksmuseum.
Rembrandt wordt door honderden amateur- en professionele kunstenaars geëerd in het Rijksmuseum. Foto Olivier Middendorp

Ze zijn trots, Safae Idrissi (9) en Lisi Almeida (9), dat hun ets van een schelp, gebaseerd op Rembrandts ets De schelp (1650), in het Rijksmuseum hangt. Samen met nog 691 andere jonge en oude kunstenaars is hun werk uitgekozen voor de expositie Lang Leve Rembrandt in het Rijksmuseum.

Ze waren met de meeste andere uitverkoren kunstenaars op 15 juli, Rembrandts geboortedag, in het museum, om de opening bij te wonen. „We hebben nog nooit zoveel levende kunstenaars in het Rijksmuseum bij elkaar gehad. En ook nog nooit van zoveel levende kunstenaars werk getoond”, zei zakelijk directeur Erik van Ginkel tijdens de opening. „Misschien is er onder de jonge deelnemers wel een nieuwe Rembrandt”, zei juryvoorzitter en hoofd schilderkunst van het museum Pieter Roelofs hoopvol in de museumtuin bij de openingsceremonie. Bennie Jolink, bekend als zanger van de band Normaal en beeldend kunstenaar, zong „Lang zal hij leven”, ter ere van Rembrandts verjaardag. Daarna waren er taartjes en was de expositie geopend.

Etsen in plastic

De tentoonstelling bestaat uit zes zalen, volgehangen met 575 werken van professionele en amateurkunstenaars die reageerden op de oproep van het Rijks om een werk geïnspireerd op Rembrandts kunst in te zenden. In totaal waren er 8.500 inzenders, uit 95 landen. Er zijn veel fijngeschilderde kopieën van Rembrandts zelfportretten, maar ook doeken in de geest van Rembrandt, en tekeningen van landschappen en dieren en koppen van klei.

„We hebben zelf met een ijzeren pen in plastic de ets gemaakt”, vertelt Safae. „En ook zelf afgedrukt”, zegt Lisi. Ze maakten hun droge-naald-afdrukken tijdens een van de lessen op kinderatelier Punt 5 in Delfshaven, Rotterdam. De kleuters Mia (5) en Eline (6) van de Van Renenschool in Bergen deden het anders: ze kwamen verkleed als figuren van de Nachtwacht op school, en tekenden zichzelf. Ze knipten al die figuren uit, plakten ze samen tot een eigen Nachtwacht en zonden die in. Er zijn meer vrolijke kinderinterpretaties van de oude meester te zien.

Rembrandts pis

Maar er zijn ook serieuze pogingen om zijn kunst te evenaren – zoals de eerste tekening van de expositie, Rembrandt bij een ezel met portret, getekend door Bernard (Bennie) Jolink, ambassadeur van dit Rembrandt-tekenproject. „Het portret is van Jeffrey Herlings, wereldkampioen motorcross”, vertelt Jolink. Hij vindt het te veel eer dat hij de eerste in de expositie is – „Rembrandt is de absolute meester… Ik mag aan zijn pis nog niet eens ruiken”, aldus een bescheiden Jolink.

„Ik had nooit verwacht dat mijn werk uitgekozen zou worden”, zegt een blije Ingo Leth, professioneel kunstschilder uit Emmen. Hij schilderde Rembrandts portret op een postzak, en zijn eigen handen die het werk schilderen. „Ik heb geen gevoel meer in mijn vingertoppen, dus om de fijne details goed te krijgen is een heel werk.” Leth is de jury dankbaar dat ze zijn werk uitkozen.

Niet in Rijks, wel bij Salon des Refusés: ‘Portret van de jonge Rembrandt in golfplaat’ door Didi Overman.

Foto NRC

Salon des Refusés

Er zijn met 8.500 inzenders en maar ruim 500 geselecteerden ook veel inzenders die boos en verdrietig zijn dat hun werk afgewezen werd door het Rijksmuseum. In Haarlem werd daarom bijvoorbeeld op zondag 14 juli een eendaagse expositie van afgewezenen georganiseerd in het Jan & Piet Museum onder de titel Salon des Refusés. Met vioolmuziek (De Haarlemse Viooldiva’s) en donderende drums lieten tientallen Haarlemse kunstenaars hun Rembrandt-geïnspireerde inzendingen zien die het Rijks niet haalden.

De meeste hadden niet misstaan in het Rijksmuseum, zoals de tekening Rembrandt met dikke neus van tekenaar Paul van der Steen. Of de Rembrandt zandteken-animatie van Gerrie Hondius. Ook was er een roestige golfplaat als Rembrandt-zelfportret, een objet trouvé van Didi Overman. Wat zeker niet in het Rijks had mogen ontbreken was het schilderij van illustrator Thé Tjong Khing, met borduurwerk van zijn vrouw erop. Dat is een parodie op Rembrandts Joodse bruidje, waarbij de man die zijn hand op de borst van de vrouw legt, het gezicht van Harvey Weinstein heeft gekregen, de filmproducent die zijn handen niet thuis kon houden. Khing: „Ze zouden eigenlijk in elke provincie een expositie als deze van geweigerd werk voor de Lang Leve Rembrandt-tentoonstelling moeten houden.”

Paul van der Steens ‘Rembrandt met dikke neus’ en Thé Tjong Khings Weinstein-parodie op het Het Joodse bruidje uit de Haarlemse ‘Salon des refusés’.

Foto NRC