Jaloersmakende dodencultussen in Last Days

ZAP De bewoners van het Zuid-Mexicaanse Oaxaca trekken naar het kerkhof om feest te vieren met dierbare overledenen. Treurnis en vrolijkheid lopen in elkaar over.

Last Days, een reisserie over dodencultussen, van Lieve Blancquaert.
Last Days, een reisserie over dodencultussen, van Lieve Blancquaert. Beeld VPRO

Je hoort ze niet vaak, maar er is dus een minderheid van tv-kijkers die niet van sport houdt. Die hebben pech, vooral in de zomer. Terwijl andere vormen van amusement onder vuur liggen, veegt de publieke omroep telkenmale de zenders leeg voor uren durende registraties van mensen die een rondje fietsen of een balletje slaan. Martelende verveling, afgewisseld door doffe haat, vooral dankzij de opgeklopte, kritiekloze commentaren.

Je kunt er natuurlijk omheen zappen. Maar zondagavond zat ik klaar voor Last Days, een VPRO-reisserie over dodencultussen. Toen liep Wimbledon uit, en werd Last Days botweg geschrapt.

Tegen betaling is de aflevering gelukkig wel te zien op NPO Start Plus. De Belgische fotograaf Lieve Blancquaert, die eerder reisseries en fotoreportages maakte over de verjaardag en het huwelijk, reist de wereld rond om de omgang met de dood vast te leggen. De serie is vooral een reeks overweldigend mooie beelden. In het Zuid-Mexicaanse Oaxaca viert ze de Dag van de Doden. De bewoners trekken naar het kerkhof om feest te vieren met dierbare overledenen. Ze schminken zich als skeletten, ze drinken mescal, ze dansen op fanfaremuziek. Treurnis en vrolijkheid lopen in elkaar over.

Voor de Nederlandse tv-kijkers, die de dood slechts ontmoeten in steriele ziekenhuiskamers en grijze aula’s en hem verder zo ver mogelijk buiten de deur proberen te houden, is dat een vreemd gezicht. Maar het is ook jaloersmakend. Deze Mexicanen omhelzen de dood hartstochtelijk als behorende bij het leven. Als een 99-jarige sterft, kun je daar nog wel in meegaan. Maar we staan ook bij de tombe van een achtjarig kind – een smal huisje dat de vader heeft gevuld met haar speelgoed. Hello Kitty, een Barbie-vliegtuig, rondom het portret van het meisje staan wat Monster High-poppen. Dan vraag je je toch af, hoe moet een vader die zijn dochtertje heeft verloren, straks dansen bij haar graf?

Nog even over mijn onhebbelijke afkeer van sport in beeld. Er is een uitzondering: Andere Tijden Sport. Daar kijk ik graag naar. Maar eerst moest ik zondag een nieuwe teleurstelling wegslikken: de gids beloofde een aflevering over de ploegbus van bordeel Sauna Diana uit Zundert, die in de jaren tachtig meereed in de Tour. Maar in plaats daarvan krijgen we de aflevering van vorige week, die toen verviel wegens het WK voetbal.

Last Days: Mexico

Lieve bezoekt de grootste begraafplaats van Oaxaca, Mexico in de week rond Dia de Muertos, het dodenfeest. Tijdens dit feest halen families herinneringen op bij het graf van hun geliefden en proberen ze contact te maken. Kijk 'Last Days', zondag om 20.15 uur op NPO 2.

Geplaatst door VPRO op Vrijdag 12 juli 2019

 

Deze aflevering, ‘Televizier, de rebellenploeg van Kees Pellenaars’, gaat over de eerste Nederlandse gesponsorde merkenploeg, die in 1963 voor het eerst meedeed. Televizier gooide er een stevige reclamecampagne tegenaan, met een bordspel en een strijdlied dat op single werd uitgebracht. Tragische held van het verhaal is de Brabantse wielrenner Cees Haast, die kans maakte op een hoge positie, maar die twee jaar achtereen ten val kwam. We zien in zwart-wit de jonge, montere Haast die zijn wielerspetje even oplicht om een indrukwekkende hoofdwond te tonen. De oude Haast kan er nog steeds om huilen. Hij heeft zijn fiets van weleer nog bewaard.

Waarom komt Andere Tijden Sport bij deze sporthater wel door de selectie? Misschien omdat hier het patina van het verleden over de sport ligt. Vervlogen, onschuldiger ogende tijden worden opgeroepen. Het sportevenement is inmiddels tot een afgerond verhaal gestold, met ruimte voor de prozaïsche kanten, voor de tragiek, voor de verliezers. Bovendien heb je de melancholische laag van de terugblikkende oude mensen. Vroeger waren ze jonge goden, nu zijn ze gewone oude mannen geworden. Cees Haast (1938-2019) heeft de uitzending niet meer mogen meemaken.

Arjen Fortuin is momenteel op vakantie. Wilfred Takken vervangt hem deze en volgende week.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.