Opinie

Hoe om te gaan met Trumps racisme

De twitterberichten van president Trump over vier Congresleden met een migratie-achtergrond zijn ongehoord, schrijft correspondent Bas Blokker. Ze getuigen van een in racisme gedrenkt wit superioriteitsdenken.

Een komische weergave van president Trump en zijn team als historische helden. De prent maakt deel uit van de ‘Donald J.Trump Presidential Twitter Library’.
Een komische weergave van president Trump en zijn team als historische helden. De prent maakt deel uit van de ‘Donald J.Trump Presidential Twitter Library’. Foto Carlos Barria/Reuters

Als de president van de Verenigde Staten, een man die elke dag zit te treiteren en te ‘trollen’ op sociale media, zich daarbij ongekend racistisch uitlaat, wat doe je dan? Behandel je het als zijn alledaagse getrol, en laat je ze weer van je afglijden? Of til je die ene tweet eruit en zet je daar het volle zoeklicht op?

Zondag mengde de president zich in een ruzie in de Democratische Partij, waarbij vier pas gekozen afgevaardigden aan de ene kant stonden. Deze vrouwen hebben allen een migratieachtergrond. Om te stangen viel Trump op Twitter de andere kant bij en hij schreef in een paar tweets dat de vier terug moeten naar de „totaal verwoeste en van misdaad vergeven” landen „waar ze vandaan komen”, in plaats van de geweldige Amerikanen te vertellen hoe die hun land moeten regeren.

Lees ook het slowblog terug over de tweets van Trump

Zijn uitlatingen waren in alle opzichten ongehoord. In de eerste plaats: drie van de vier vrouwen zijn geboren in de VS en dus even Amerikaans als Fred Trump, vader van de president, en ‘Amerikaanser’ dan de in Slovenië geboren First Lady Melania Trump.

Ten tweede: de vier zijn gekozen afgevaardigden, die door ruim een half miljoen Amerikaanse burgers zijn gekozen om hen te vertegenwoordigen in het Congres. Hun werk is nadenken en debatteren over hoe de VS moet worden geregeerd.

In de derde, maar niet laatste plaats: in zijn tweets plaatste Trump de Amerikaanse vrouwen buiten Amerika op basis van hun huidskleur. Partijleider Nancy Pelosi, die in de Democratische binnenkamerruzie tegenover de vier vrouwen stond, stelde op Twitter: „Als @realDonaldTrump vier Amerikaanse Afgevaardigden zegt dat zij terug moeten naar hun land, dan bevestigt hij weer eens dat zijn voornemen om ‘Make America Great Again’, altijd is neergekomen op ‘Maak Amerika Weer Wit’.”

De tweets waren geen verschrijving, dit is de kern van de boodschap van Donald Trump. Zijn nationalistische variant van het gebruikelijke Amerikaanse patriotisme grenst aan in racisme gedrenkt wit superioriteitsdenken. Trump gaat vaak genoeg over de grens om zeker te weten dat hij het zo meent. Kijk naar zijn fanatieke verspreiding van de complottheorie over president Obama’s geboortebewijs, luister naar zijn reactie op een racistische demonstratie in Charlottesville („Er waren goeie mensen aan beide zijden”). Als Trump het podium oploopt bij een landdag van conservatieve Amerikanen, groet hij de vlag niet, hij knuffelt hem secondenlang.

Denk niet dat alleen Trumps vijanden of media dit nu zo zien. Het stilzwijgen van de kant van de Republikeinse Partij na de tweets van zondag is veelzeggender dan enig commentaar had kunnen zijn. The New York Times vroeg de woordvoerders van partijleider, senator Mitch McConnell, en enkele andere vooraanstaande Republikeinen om een reactie. Niemand antwoordde. Heel enkele afgevaardigden, zoals de Texaan Will Hurd, noemden Trumps uitlatingen „racistisch” en „xenofoob”.

Alle reden dus om erover te schrijven. En toch was dat op de redactie van NRC zondagavond niet vanzelfsprekend. De redactie aarzelde, de correspondent aarzelde, uiteindelijk stond er online een bericht in het Trump-blog. De dagelijkse twitterstroom van Trump, vol beledigingen en beschuldigingen, heeft als onbedoeld effect dat de drempel om er aandacht aan te besteden steeds hoger komt te liggen – Amerikaanse kranten staan al vol met ‘wat zegt-ie nou weer?!’-berichten.

Deze afwerende houding komt overeen met die van premier Rutte, die ooit tegen verhitte Kamerleden zei: „U weet dat ik heb besloten dat ik niet op ieder stuk rood vlees dat de PVV de arena in gooit, ga reageren.” (Overigens deed Rutte dat zelf ook, toen hij bij Zomergasten weloverwogen „pleur op!” zei over zich misdragende Nederlandse jongens van Turkse komaf.)

Maar deze tweet kwam niet van de leiders van oppositiepartijtjes in het Nederlandse parlement, dit kwam van de president van de VS, de man aan wie Rutte deze week een bezoek brengt om over handel en militaire samenwerking te praten. De woorden van Trump doen er toe. Ze leiden tot actie van ministers en ambtenaren die het leven van inwoners van Amerika beïnvloedt, ook als die actie vaak heel anders is dan zijn woorden („We zijn de muur aan het bouwen” of: „We gaan miljoenen illegale vreemdelingen uitzetten.”).

Er is nog een facet van het dilemma. ‘Racisme’ is een beschuldiging die niet lichtvaardig moet worden gebruikt. Alexandria Ocasio-Cortez, een van de vier vrouwen die Trump op de korrel nam, had zelf tijdens de Democratische ruzie haar eigen partijleider Pelosi impliciet van racisme beschuldigd. Die beschuldiging kan ook worden misbruikt om een valide debat af te kappen en de tegenstander te diskwalificeren.

Maar dat zijn geen redenen om te veronachtzamen wat er onder je ogen gebeurt. Washington Post-columnist Margaret Sullivan vroeg retorisch: „Zien journalisten soms af van de kern van hun werk, het vertellen van de waarheid?” Voor The New York Times was de waarheid: „Als het op ras aankomt, speelt Trump met vuur zoals geen andere president dat in honderd jaar heeft gedaan.”

Nieuwssite The Huffington Post nam andere media op de korrel omdat zij de president „niet durven te noemen wat hij is: een racist”. In plaats daarvan schrijft The Wall Street Journal over „racially charged”, met ras geladen tweets. Op de website van deze krant stond zondag een bericht over de tweets: „Trump wordt beschuldigd van racisme door Democraten.” Daar zat dezelfde U-bocht in als The Wall Street Journal hanteerde. Die bocht stuurde de lezer de verkeerde kant op. De tweets die de Amerikaanse president Trump dit weekend rondstuurde, waren racistisch. En ja, dat is nieuws en hoort als zodanig te worden behandeld.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.