Emiraten trekken zich terug uit Jemen

Oorlog De Emiraten vochten in de oorlog in Jemen mee met de Saoediërs, maar nu trekken ze zich deels terug. Een klap voor kroonprins ‘MbS’.

Door de Emiraten getrainde Jemenitische militairen in 2017.
Door de Emiraten getrainde Jemenitische militairen in 2017. Foto Najeeb Almahboobi/EPA

Bijna onopgemerkt hebben de Verenigde Arabische Emiraten de afgelopen maanden de meeste van hun troepen en materieel teruggetrokken uit Jemen, vooral uit het noorden en westen waar de shi’itische Houthi’s nog altijd de dienst uitmaken. Dit is een tegenslag voor bondgenoot Saoedi-Arabië. Het zal nu nog moeilijker worden voor de Saoediërs om de toch al tamelijk uitzichtloze oorlog te winnen.

Een functionaris van de Emiraten erkende vorige week op basis van anonimiteit tegenover journalisten dat er een „herschikking” van de troepen is geweest. Zo schakelde het land volgens hem over van „een strategie die in de eerste plaats militair gericht was op een strategie die uit is op de bevordering van vrede”.

Of Jemen nu inderdaad na vier jaar van verwoestende oorlog en tienduizenden doden op vrede afkoerst is twijfelachtig. Saoedi-Arabië, leider van de internationale coalitie die de verdreven Jemenitische president Hadi weer in het zadel probeert te helpen, heeft intussen versterkingen naar Jemen gestuurd om de gaten te dichten die de Emiraten achterlaten. De machtige Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman (MbS), architect van de buitenlandse interventie in Jemen in 2015, wil tot elke prijs voorkomen dat de door Iran gesteunde Houthi’s alsnog aan het langste eind trekken.

Tot dusverre waren de Emiraten een belangrijke bondgenoot van de Saoediërs in Jemen. Anders dan de Saoediërs, die vooral luchtbombardementen uitvoerden, stuurden de Emiraten ook grondtroepen naar Jemen, zo’n 5.000 man. Door toedoen van kroonprins Mohammed bin Zayed, die veel samenwerkt met Mohammed bin Salman, beschikken de Emiraten over een goed uitgerust en geducht leger. Vooral in het zuiden en westen van Jemen groeiden ze al snel uit tot de feitelijke machthebbers.

Ze speelden ook een hoofdrol bij het beleg van de strategische havenstad Hodeida aan de Rode Zee, die in handen is van de Houthi’s. De Emiraatse militairen hebben zich inmiddels uit de buurt van Hodeida teruggetrokken en ook uit de oostelijke provincie Marib.

Overigens werden er sinds eind vorig jaar onder auspiciën van de Verenigde Naties toch al besprekingen gevoerd over een bestand bij Hodeida. De stad vormt een onmisbare schakel voor de buitenlandse hulpverlening aan miljoenen ondervoede mensen in het gebied van de Houthi’s. Daaronder bevindt zich ook de hoofdstad Sana’a.

In het zuiden van Jemen, met name in de strategische havenstad Aden, handhaven de Emirati’s een militaire presentie. Ook blijven er naar hun zeggen nog zo’n 90.000 door hen getrainde militieleden achter. Deels gaat het daarbij om Soedanese troepen.

De gedeeltelijke terugtrekking van de Emiraten lijkt mede ingegeven door de sterk opgelopen spanningen dichter bij huis, tussen de Verenigde Staten en Iran. Volgens Amerikaanse analisten, die onlangs spraken met Emiraatse militaire functionarissen, hebben de Emirati’s niet alleen troepen uit Jemen teruggehaald maar ook Patriot-installaties voor luchtafweer. Hun anti-Iran-retoriek hebben ze gematigd en ze dringen aan op de-escalatie tussen Iran en de VS. Maar ze laten niets aan het toeval over. Patriot-raketten, het afweersysteem Thaad en allerlei drones staan klaar.

Ook werd vorige week bekend dat de Emiraten, net als Soedan, troepen sturen naar Libië om de eenheden van generaal Haftar te versterken. Ook daardoor blijven er minder eenheden over voor de strijd in Jemen.

De terugtrekking is vooral slecht nieuws voor de Saoediërs, met name voor MbS. De kans dat de taaie Houthi’s snel worden verslagen lijkt nu nog kleiner. Terwijl de Emiraten zich terugtrekken en ook in het Amerikaanse Congres de druk groeit om de coalitie niet langer te steunen, vuren de Houthi’s bovendien steeds vaker raketten af op doelen over de grens in Saoedi-Arabië zelf.

Tot overmaat van ramp steunen de Emiraten, die altijd al meer in het zuiden waren geïnteresseerd dan in het noorden van Jemen, ook nog eens milities die sympathiek staan tegenover de uitroeping van een onafhankelijk Zuid-Jemen. Als het zover zou komen, mag Saoedi-Arabië alleen de kastanjes uit het vuur halen in Noord-Jemen.