‘Belastingbetaler betaalt mee aan goedkope vluchten Ryanair’

Ryanair profiteert van de overheidssteun aan luchthavens.

Ryanair profiteert van de overheidssteun omdat de gesubsidieerde luchthavens onder meer lagere landingskosten vragen aan vliegmaatschappijen.
Ryanair profiteert van de overheidssteun omdat de gesubsidieerde luchthavens onder meer lagere landingskosten vragen aan vliegmaatschappijen. Foto Paul Hanna/Reuters

De belastingbetaler betaalt indirect mee aan de goedkope vluchten van Ryanair. Ongeveer een kwart van alle luchthavens die de Ierse luchtvaartmaatschappij gebruikt, is verlieslijdend en ontvangt overheidssubsidie, zo blijkt uit een onderzoek van de Europese lobbygroep Transport & Environment (T&E) dat dinsdagochtend wordt gepubliceerd. Ook Maastricht Aachen Airport ontvangt overheidssteun, ondanks de Nederlandse doelstellingen om de CO2-uitstoot van de luchtvaartsector te verminderen, zo staat in het onderzoek.

De Ierse budgetmaatschappij kiest meestal voor secundaire luchthavens waar minder havengelden (servicekosten) betaald hoeven te worden. 52 van de 214 luchthavens waar Ryanair actief is, zijn volgens T&E afhankelijk van overheidssteun. Een groot deel van de noodlijdende luchthavens ligt in Frankrijk (16) en Italië (7).

Ryanair profiteert van de overheidssteun. Gesubsidieerde luchthavens vragen lagere havengelden aan luchtvaartmaatschappijen. Dit betekent dat Ryanair, maar ook andere maatschappijen, vanaf deze luchthavens goedkopere tickets kunnen aanbieden. Zodoende betaalt de belastingbetaler mee aan goedkope vluchten.

T&E vindt dat de Europese Commissie de subsidies voor verlieslijdende luchthavens moet verbieden, zoals zij dat eerder voor de kolenindustrie heeft gedaan. „Nu regeringen moeite hebben om de klimaatimpact van de sector in toom te houden, moet een halt worden toegeroepen aan subsidies die alleen maar olie op het vuur gooien”, zegt Andrew Murphy, luchtvaartmanager bij T&E, in een verklaring. De Europese Commissie onderzoekt momenteel de regels rond staatssteun aan luchthavens.

Lees ook: Nederland zoekt Europese steun voor belasting op kerosine

‘Aantal vliegbewegingen schrikbarend gestegen’

De huidige Europese regels laten alleen overheidssteun toe als een vliegveld in een onderontwikkeld gebied ligt. „Als er in de omgeving voldoende capaciteit is, dan is staatssteun eigenlijk verboden”, zegt staatssteundeskundige en Melvin Könings van Lysias Consulting Group.

Könings verwacht dat de Commissie „alleen maar strenger gaat worden” voor de luchtvaartindustrie. „Goedkope vakantievluchten zijn een doorn in het oog van de Commissie. Het aantal vliegbewegingen is schrikbarend gestegen. De CO2-uitstoot per passagier per kilometer neemt af, zeggen maatschappijen dan. Maar er wordt steeds meer gevlogen.”

Volgens T&E is Ryanair in absolute aantallen de grootste vervuiler binnen de Europese luchtvaartindustrie. Zelf afficheert Ryanair, dat met 132,9 miljoen reizigers een van de grootste Europese luchtvaartmaatschappijen is, zich als groenste luchtvaartmaatschappij in Europa, met een uitstoot van 66 gram CO2 per passagier per kilometer. Het luchtvaartbedrijf was maandagavond voor NRC niet bereikbaar voor commentaar.

Meer uitstoot

De CO2-uitstoot van de luchtvaartsector groeide het afgelopen jaar in Europa met 4 procent. De uitstoot van alle andere industrieën in het emissiehandelssysteem (ETS) daalde juist met 4 procent. In de afgelopen vijf jaar steeg de CO2-uitstoot van de Europese luchtvaart met 26 procent.

Overheden willen luchthavens vaak overeind houden om bepaalde delen van het land bereikbaar te houden. Het Franse Châlons Vatry Airport bediende in 2017 slechts 108.000 passagiers en ontving ruim drie miljoen euro aan subsidies - iets minder dan 30 euro per passagier. Ryanair biedt vanaf die luchthaven vluchten aan voor minder dan 30 euro.

Nederland wil vooroplopen in de aanpak van CO2-uitstoot van de luchtvaart, maar subsidieert wel luchthavens. Het kabinet streeft naar een heffing op kerosine voor vluchten binnen Europa – nu is dat nog de enige fossiele brandstof zonder accijns. Ook presenteerde het kabinet onlangs een voorstel voor een tickettaks. Die moet per 1 januari 2021 ingaan.

Correctie (15 juli 2019): In dit artikel stond eerst: „35 van de 214 luchthavens waar Ryanair actief is, ontvangen volgens T&E overheidssteun.” Dat is verbeterd in: „52 van de 214 luchthavens waar Ryanair actief is, zijn volgens T&E afhankelijk van overheidssteun.” De zin „Nog eens zeventien zijn verlieslatend.” is daarbij geschrapt. Ook stond er dat Ryanair met 117 miljoen passagiers de grootste luchtvaartmaatschappij is, terwijl de luchtvaartmaatschappij 132,9 miljoen reizigers vervoerde in 2018.