Bloemen en een kaars in het gebied in Oekraïne waar vlucht MH17 neerstortte.

FOTO PIERRE CROM/ANP

Interview

‘We doen wat we kunnen. Maar het is nooit genoeg’

Fuad Sharuji | Crisismanager Malaysia Airlines Hij zou met pensioen gaan, maar is al vijf jaar in de weer met de nasleep van twee grote crashes. „In Maleisië overschaduwt de ramp met de MH370 die van de MH17 een beetje.”

Hij kent alle verhalen. Van de ouders die een stukje tand van hun kind aan een kettinkje bij zich dragen. Van de twee passagiers van vlucht MH17 van wie als enigen niets is teruggevonden in Oekraïne, die dus nooit officieel geïdentificeerd zijn. Van de families die geen compensatie wilden, ook al bood zijn luchtvaartmaatschappij dat standaard aan.

Vijf jaar na dato is het leven van crisisdirecteur Fuad Sharuji van Malaysia Airlines verweven geraakt met dat van de nabestaanden van rampvluchten MH17 en MH370. In maart 2014 verdween vlucht MH370 van de radar, onderweg van Kuala Lumpur naar Beijing. Vier maanden later werd de MH17 uit de lucht geschoten. Sharuji zou in 2014 al bijna met pensioen gaan, maar daar is het nog niet van gekomen.

Hij laat foto’s zien op zijn telefoon. Kijk, hier krijgt een Nederlands echtpaar een geschilderd portret van hun overleden dochter. Dat had Sharuji namens Malaysia Airlines laten maken. En hier staat hij met twee Chinezen, nabestaanden van passagiers op vlucht MH370, in zijn eigen tuin. Ze wilden graag bij hem langskomen. „We doen wat we kunnen. Maar het is nooit genoeg.” Niemand krijgt zijn geliefden ermee terug.

Malaysia Airlines liet in juli 2014 teams voor bijstand naar Amsterdam en de Oekraïense hoofdstad Kiev vliegen. Van begin af aan was hét probleem toegang tot het rampgebied te krijgen, herinnert Sharuji zich. De eerste Oekraïense vliegverkeersleider die hij sprak, legde hem uit waar het vliegtuig naar beneden was gekomen en dat die plek in Oost-Oekraïne zo’n zeven uur rijden was vanaf Kiev. „Alleen zei hij er niet bij dat daar een oorlog aan de gang was en dat toegang dus onmogelijk was. Wij dachten: kom op, er is een vliegtuig neergestort, leg alles stil. Maar zo ging het niet.”

Sharuji werkt al ruim veertig jaar bij Malaysia Airlines. Natuurlijk kende hij de crew van de MH17, maar hij had ook een persoonlijke band met het vliegtuig. Het was het laatste project waar hij als technicus aan werkte, voor hij leiding ging geven bij de luchtvaartmaatschappij. Het was in 2005, ze hadden het interieur van het toestel helemaal laten opknappen. „Nieuwe stoelen voor de business class, dat soort dingen.”

De foto’s van de wrakstukken in de Oekraïense velden raakten hem. „Technici gaan voorzichtig en vol respect met onderdelen van vliegtoestellen om. Onderdelen bijvoorbeeld zomaar op de grond laten slingeren, zoiets doe je niet.” In 2015 bezocht hij Gilze-Rijen, waar van de gevonden wrakstukken een reconstructie van het toestel was gemaakt. „Ik zag de gaten in de romp van het toestel. De motor, het landingsstel, alles kapot en in stukken. Dat brak mijn hart.”

Lees ook het vragenstuk over de MH17-rechtszaak

Vorige maand maakte het Joint Investigation Team (JIT), het internationale opsporingsteam, bekend dat drie Russen en een Oekraïner vervolgd worden voor betrokkenheid bij het neerhalen van de MH17. Opmerkelijk was de reactie van de Maleisische premier Mahathir Mohamad: hij noemde het onderzoek politiek gemotiveerd en zei niet te geloven dat Rusland achter het afschieten van de raket zat.

Malaysia Airlines steunt het JIT

Veel wil Sharuji hier niet over zeggen. Het ligt politiek gevoelig. Hij verdedigt Mahathir deels: „De premier wil de individuele daders en het land waar zij vandaan komen van elkaar scheiden. Je kunt het land niet verantwoordelijk stellen voor daden van de individuen, dat heeft hij duidelijk willen maken.” Maar Malaysia Airlines staat volledig achter het internationale justitieteam, zegt hij ook. „Wij hebben vertrouwen in hoe ze het onderzoek aanpakken en blijven hen steunen.”

Eerlijk is eerlijk, zegt Sharuji, de afwikkeling van ‘MH370’ kost hem ongeveer drie keer zo veel tijd als zaken rond de MH17. „In Maleisië overschaduwt de MH370 de ramp met de MH17 een beetje.”

De belangrijkste oorzaak daarvoor: de crash van de MH370 is tot op de dag van vandaag een mysterie. Het vliegtuig keerde onderweg van Kuala Lumpur naar Beijing om, naar het zuidwesten, en crashte in de Indische Oceaan. Wrakstukken spoelden aan op de stranden van Madagaskar en eiland La Réunion. Toch geloven sommige familieleden van slachtoffers nog steeds niet dat het toestel écht in zee is gestort, vertelt Sharuji. „Ze denken dat het een complot is, dat het vliegtuig moest verdwijnen omdat er Amerikaanse wapens aan boord waren.”

Tientallen retourtjes Beijing

In vijf jaar tijd vloog Sharuji meer dan veertig keer naar Beijing om daar met nabestaanden te spreken – de meeste passagiers kwamen uit China. Chinezen gaan heel anders met hun verdriet om dan Nederlanders, zegt hij. Wekenlang verbleven ongeveer 1.500 Chinese nabestaanden op kosten van Malaysia Airlines in hotels in Beijing, om daar te wachten op nieuws over hun geliefden. „We kregen ze alleen met hulp van de politie eruit. Ze weigerden weg te gaan. Ze huilden hard en veel samen. Nederlanders zijn gereserveerder, die rouwen in stilte.”

Fuad Sharuji heeft door de twee rampen het leven meer leren waarderen. Het heeft zijn leven zelfs verrijkt, zegt hij, al is dat vreemd om te zeggen misschien. De slachtoffers van de twee vluchten kwamen uit veertien verschillende landen: van Nederland tot China en van Australië tot India. Al die nabestaanden rouwen op hun eigen manier. „Ik snap nu beter dat wat voor de één werkt en logisch is, dat voor een ander niet hoeft te zijn.”