Recensie

Recensie Muziek

Dit waren de hoogtepunten van North Sea Jazz

North Sea Jazz 2019 De 44ste editie was rijk aan boeiende en betoverende muziek, maar bood soms een erg bont allegaartje. Jazzvernieuwer Robert Glasper toonde zich een gretige Artist in Residence, Anita Baker nam glorieus afscheid en opvallend waren de shows van Janelle Monáe, Tank and the Bangas en Blood Orange.

Janelle Monáe.
Janelle Monáe. Foto Andreas Terlaak

Het mooiste aan het driedaagse North Sea Jazz Festival is elk jaar weer te ervaren hoe ontvankelijk het publiek is voor de vele soorten muziek die er klinken. Staand, zittend of liggend in de looppaden van de met tapijt beklede zalen, bij nachtelijke jamsessies of bij spontane optredens op weg naar het festival in de metro – overal wordt genoten, en staat het publiek open voor verwondering.

De uitverkochte 44ste editie van North Sea Jazz bood dit weekend in veertien zalen in en rondom Ahoy’ veel geestverruimende, boeiende en betoverende muziek. De formule was als vanouds tweeledig. Naast jazz- en popvernieuwers van een nieuwe generatie stonden greatest hit-revues van popsterren die het artistiek experiment op het festival mogelijk maakten. Zoals de wisselvallige, avant-gardistische vijf uur durende freejazz-marathon van John Zorn, en de sterke, soms sprookjesachtige orkestrale uitvoering van Dr Dre’s hiphopoeuvre door Sly5thAve met het Re:Freshed Orchestra.

Robert Glasper.
Foto Andreas Terlaak
Janelle Monáe.
Foto Andreas Terlaak
Robert Glasper en Janelle Monáe.
Foto’s Andreas Terlaak

Maar in het streven naar een uitverkocht festival – dit jaar 75.000 mensen in drie dagen – waaierde de programmering wel heel erg ver uit. Vooral de zaterdag bood een bont allegaartje, en waren er soms wonderlijke keuzes gemaakt. North Sea Jazz is altijd een huis geweest voor experiment, vernieuwing en tijdloze grootheden in jazz en muziekstromingen als soul, r&b, hiphop en latin. Maar de Amsterdamse popband My Baby kreeg met galmende zang en knallende climaxbeats een halflege zaal maar moeilijk mee. En een platte publiekstrekker als Toto past beter op een festival als Bospop.

Natuurlijk schuilt in die toverbalprogrammering deels ook de charme van het festival; rigide grenzen zijn op een jazzfestival ook niet gewenst. Tegelijkertijd is er een interessante verschuiving gaande in het hele festivallandschap: door de boeiende en voortdurende uitwisseling tussen jazz en pop, vissen alle popfestivals steeds meer in dezelfde vijver. Artiesten als Kamasi Washington, Janelle Monáe en namen uit de nieuwe Britse jazzscene stonden een week eerder bijvoorbeeld ook al op Down The Rabbit Hole.

Gretige jazz met hiphop-attitude

In pianist/zanger/producer Robert Glasper, een van de succesvolste cross-overacts uit de hedendaagse jazzscene, had het festival een gretige huisartiest, die zijn jazz met een hiphopattitude voor het voetlicht bracht. Zo deconstrueerde hij met zijn trio standards als ‘Stella by Starlight’ en verrijkte die met samples. Hij vond nieuw publiek met een herinterpretatie van Miles Davis’ oeuvre. En hij gaf een heerlijk losse-pols-optreden met Derrick Hodge, Dave Free die voluit aan het grooven en freestylen waren, en rapper/vocalist Yasiin Bey (Mos Def), in ontspannen topvorm.

De vloeiende muzikaliteit van de nieuwe jazzgeneratie valt niet te onderschatten. Vibrafonist Stefon Harris, die jazz ziet als middel tot verbroedering, imponeerde met geestdriftig maar smooth spel. Spannender was het bij jongere vibrafonist Joel Ross (23) - net meer pit. Jazzpianist Christian Sands was een ontdekking op de eerste festivaldag. Elke aanslag was verrassend, zonder dat hij zijn publiek onnodig op de proef stelde.

Yuri Honing.
Foto Andreas Terlaak
Maarten Hogenhuis.
Foto Andreas Terlaak
Yuri Honing en Maarten Hogenhuis.
Foto’s Andreas Terlaak

Ook vocalisten Lizz Wright, Becca Stevens en Camila Meza maakten indruk, begeleid door het Metropole Orkest. Aan de sierlijke hand van Japanse dirigent Miho Hazama mengden ze, zongen tegen elkaar in en droegen elkaar wanneer een van hen de lead nam.

Op festivals worden acts soms bewust op te kleine podia gezet om de hype te vergroten. Maar wie in de lage, benauwde Yenisei weet te excelleren, beschikt echt over buitengewoon talent. Saxofonist James Brandon Lewis maakte er met zijn band een loeihard en vinnig statement. En ook saxofonist Maarten Hogenhuis dwong er veel bewondering af met zijn compositieopdracht. Met drie extra blazers bij zijn trio wist hij blaaslijnen prachtig te vervlechten.

In de jazzprogrammering waren de blazers sowieso smaakmakend. Verheven en gedreven: Kamasi Washington. Van een fluwelen kracht: Yuri Honing. Lyrisch energiek: Ben van Gelder, die met gitarist Reinier Baas en het Metropole Orkest een knappe vergroting maakte van ‘hits’ uit eigen werk. Van hernieuwde zeggingskracht: saxofonist Gary Bartz. Hij voerde zijn spirituele jazzmeesterwerk Another Earth tweemaal opnieuw uit, met een gloedvolle Ravi Coltrane en de roestige trompet van Charles Tolliver.

Burt Bacharach.
Foto Andreas Terlaak
Lizz Wright (recht), Becca Stevens (links) en Camila Meza (midden) samen met het Metropole Orkest
Foto Andreas Terlaak
Burt Bacharach en Lizz Wright, Becca Stevens en Camila Meza met het Metropole Orkest.
Foto’s Andreas Terlaak

Praatzang van Burt Bacharach (91)

Een onvermijdelijk gegeven: het aantal oudere, legendarische namen dunt langzaam uit. De komst van Burt Bacharach (91) was bij voorbaat een wonder. Het concert van de meestercomponist, die in zijn hoogtijdagen zangeressen als Aretha Franklin en Dionne Warwick van liedjes voorzag, was stijf uitverkocht.
Maar het viel niet mee, met strijkers uit een keyboard en vocalisten die alle elegantie uit zijn oeuvre wegzogen. Liedjes als ‘Do You Know the Way to San José?’, ‘Walk on By’ en ‘I Say a Little Prayer’ hebben geen opsmuk nodig; die zijn al goed. Dat wist Trijntje Oosterhuis, enkel te gast voor de vertolking van ‘Falling Out of Love’, maar al te goed. Hoogtepunt was Bacharach zelf, solo aan de piano. Echt aandoenlijk was het hoe hij met krakerige praatzang in ‘Wives and Lovers’ en zijn filmhit ‘Alfie’ afscheid nam.

Joe Jackson.
Foto Andreas Terlaak
Daryl Hall en John Oates.
Foto Andreas Terlaak
Joe Jackson en Hall & Oates.
Foto’s Andreas Terlaak

Meezingen met Joe Jackson

Ook in de poproute van het festival was veel aandacht voor iconen uit de geschiedenis van pop- en soulmuziek. De Maas-zaal puilde uit voor het afscheidsconcert van zangeres Anita Baker, die stevig opende met ‘Lady Marmalade’ en haar hits vol sterke uithalen uitvoerde – gesteund door een voluit zingend publiek. Joe Jackson kreeg zijn volle zaal aan het meezingen op de refreinen, en bood ook in de karakteristieke melodielijnen van pophits als ‘Is She Really Going Out With Him?’ en ‘Real Men’ een feest-van-herkenning-show.

José James zong begeleid door het Noordpool Orkest covers uit het gouden oeuvre van Bill Withers, met een soepel warme stem en een fijne relaxte timing. En Daryll Hall en John Oates gaven vanaf opener Maneater een hitshow vol oorwurmrefreinen, dreunende drums en jakkerende gitaren.

Nergens is het soulaanbod zo groot als op North Sea Jazz, van een warm ontvangen legende als Gladys Knight en een terugkerende Macy Gray tot de nieuwste generatie soulsterren. Singer-songwriter Jacob Banks (27) maakte indruk. Hij zette zijn raspende stem in vol nuance en beheersing– hij galmde machtig en tilde vele verschillende soorten liedjes naar arena-niveau.

Poppy Ajudha.
Foto Andreas Terlaak
Macy Gray.
Foto Andreas Terlaak
Poppy Ajudha en Macy Gray.
Foto’s Andreas Terlaak

De innemende Britse zanger Samm Henshaw veroverde het publiek met zijn oppeppende show vol met pit gezongen liedjes. Ontspannen was het optreden van Poppy Ajudha met haar jazzy zang op sfeervolle ingenieuze instrumentaties vol boeiende details. Curtis Harding en rising star Mahalia kampten dit weekend helaas met stemproblemen.

Het concert van Tank and the Bangas uit New Orleans imponeerde. Frontvrouw Tarriona ‘Tank’ Ball is een creatieve gigant, het ene moment lieflijk of maf cartoonesk, het volgende strijdbaar en/of theatraal. Ze liet haar publiek huilen als wolven op sfeervol dromerige en funky instrumentaties. In dramatisch perfect opgebouwde nummers schakelde ze tussen watervlugge poëzie, krachtige statements en volle intense zang.

En ook de Jamaicaans-Amerikaanse multi-instrumentalist Masego was een buitengewone, coole performer met zijn ‘traphousejazz’. Hij flowde in zang, rap en was op saxofoon sterk op stevige drumbreaks en tokkelende basnoten.

Intens en betoverend was de mix van soul, talloze elektronische muziekgenres, jaren tachtig-pop en jazzy improvisaties van Blood Orange van de live vrij introverte Britse singer-songwriter Dev Hynes. De muziek ging van galmende synthpop naar live geweldig gedrumde broken beats, en zat vol flarden vervreemdende elektronica.

Ms. Lauryn Hill.
Foto Andreas Terlaak
Publiek bij Ms. Lauryn Hill.
Foto Andreas Terlaak
Ms. Lauryn Hill
Foto’s Andreas Terlaak

Topnamen

Als afsluitende headliners had North Sea Jazz twee absolute en perfect op het festival passende topnamen in huis. De loeistrakke, wervelende, theatrale show van Janelle Monáe was net als tijdens eerdere optredens in Nederland ook op North Sea Jazz een sensatie. Monáe rapte strak, zong vol kracht en overtuiging en pepte het publiek op in een sensationele, strak gechoreografeerde en vlammende show.

De jubileumshow van Lauryn Hill, een van de grootste artiesten van de jaren negentig, viel helaas wat tegen – haar flow haperde en haar zangstem had niet de flair van weleer. Bovendien worstelde ze met haar ademcontrole, waardoor ze noodgedwongen veel afweek in toon en ritme. De band blies in het begin te vaak vol bombast de subtiliteit uit haar gouden repertoire. Aan het eind gaven Hills oude Fugees-hits, zoals ‘Fu-Gee-La’ en ‘Ready or Not’, het festival een opzwepend einde.

Abdullah Ibrahim.
Foto Andreas Terlaak
Abdullah Ibrahim.
Foto Andreas Terlaak
Pianist Abdullah Ibrahim.
Foto’s Andreas Terlaak