Recensie

Recensie Boeken

Twee broers in het spoor van een kraanvogeljong

Kinderboek Jef Aerts won een Zilveren Griffel met zijn vierde kinderboek, een avontuur over de gespannen band van twee broers en hun reis met een kraanvogeljong. Soms balanceert het op de rand van de geloofwaardigheid, maar is uiteindelijk hartverwarmend.

Tekening Martijn van der Linden

Stel je voor: een pruttelende tractor met daarbovenop een reus van een jongen, die met een verbeten blik aan het stuur zit. Naast hem een jongen van een jaar of elf met een gegipst been en een kraanvogel op schoot. In de achterbak een rolstoel. Ze volgen het spoor van de ganzen en kraanvogels die aan hun trek begonnen zijn. En dat is niet ingewikkeld: ‘het zuiden is er altijd. Soms ligt het links van je, dan weer rechts of recht vooruit. Maar welke kant je ook opgaat, het is maar één stap van je vandaan. Je moet het alleen kunnen zien.’

Met deze sterke, licht surrealistische en filmische scène begint het derde deel in De blauwe vleugels van Vlaming Jef Aerts, dat is bekroond met een Zilveren Griffel, maar in deze krant nog niet besproken werd. Het is ook het moment dat het verhaal over de klaarblijkelijk verstandelijk beperkte Jadran en zijn jongere broertje en ‘beschermengel’ Josh, vaart en spanning krijgt.

Op de vlucht

De even avontuurlijke als bizarre roadtrip dient een dubbel doel. De broers brengen Spriet, het kraanvogeljong dat ze eerder in het verhaal gevonden hebben, terug naar zijn familie. Daarnaast zijn ze op de vlucht. Dat volgde op een vliegles van Spriet, waarbij de broers hun moeders ‘blauwe vleugels’ hebben gebruikt (een rekwisiet uit de tijd toen ze met haar ex-man acteerde. Toen ze het kraanvogeljong de vliegkunst wilden voordoen op het flatdak, was het resultaat een voor Josh onfortuinlijke smak vanaf de brandtrap. Omdat het Jadran was die hem duwde, ervan overtuigd dat als je iets echt wilt alles kan, moet hij het huis uit. Maar dát nooit, vinden de jongens: ‘wij zijn broers, en broers horen bij elkaar’.

Onnadrukkelijk trekt Aerts knap een parallel tussen het verlangen van Jadran en Josh om de ontheemde Spriet naar zijn soortgenoten te brengen en het verlangen om bij elkaar te blijven. Die diepgevoelde broederliefde wordt versterkt door het gemis van hun vader die ooit vertrok, omdat hij zijn carrière niet wilde laten dwarsbomen door de gezinszorgen. Aerts maakt het overtuigend invoelbaar. Mooi is bijvoorbeeld het terugkerende beeld van ‘de adembrug’ die Josh met Jadran maakt, om zijn letterlijk en figuurlijk grote, onbesuisde, maar ook zorgzame broer te helpen inslapen. ‘Samen ademen schept een band’, heeft hun moeder ze geleerd, ‘een band die groter en sterker is dan alleen dat moment’.

Sowieso bewijst Aerts zich in zijn vierde kinderboek opnieuw een voortreffelijk stilist. Zijn goed gedoseerde beelden zijn helder en de luchtige toon past het vertelperspectief dat bij Josh ligt. Als hij na zijn val vergeefs met zijn moeder over de ontstane situatie probeert te praten zegt hij treffend: ‘niet alleen mijn benen, maar ook onze woorden waren kreupel’. En even later, wanneer Josh vraagt waarom ze Jadran in een instelling wil stoppen, schrijft Aerts veelzeggend: ‘ze zuchtte zichzelf binnenstebuiten’.

Steunen of verraden

De tractortocht balanceert op de rand van geloofwaardigheid. De scène waarin Jadran de ruzie van zijn ouders imiteert die tot de scheiding en ook zijn schuldgevoel heeft geleid, lijkt wat gezocht. Evengoed doet de vraag of en wanneer het tweetal gesnapt zal worden je gretig doorlezen. Daarbij speelt de dochter van de nieuwe partner van hun moeder een interessante rol. Zal Yasmin de jongens steunen, of verraden?

Ondertussen sluit je Spriet in de armen en gun je de kraanvogel een hereniging met zijn soortgenoten. Wanneer de broers Spriet kwijt zijn en ze plots uit het niets ‘trompetten horen schallen’, terwijl de hemel zich met kraanvogels vult – een prachtig beeld – hoop je hartgrondig dat Spriet erbij is. Net zoals je hoopt dat Josh en Jadran samen blijven. Dat dit uiteindelijk ook gebeurt, is misschien niet zo realistisch, maar wel kinderboekwaardig hartverwarmend.