Opinie

Langer leven met een tumorparadijs

Toekomst Kankercellen en terreurbewegingen vertonen opzienbarende overeenkomsten, schrijft in een fictief opiniestuk uit het jaar 2044.

Illustratie Lotte Dijkstra

De zon kruipt gestaag omhoog achter de toppen. Onder mijn voeten knarsen de kiezels. Het bergpad licht langzaam op. Beneden lonkt het kalme blauw van het meer. Mijn lijf volgt mijn hardloopschoenen. Lekker. Beneden ren ik langs het water naar de houten steiger. Net voor ik het water in duik, kijk ik even naar de monitor op mijn horloge. Vrijdag 18 juli 2044, 06u20, 16 graden. Ik swipe naar het volgende scherm. Hartslag 87/min, zuurstofsaturatie 98%, glucose 4.5 mmol/l. Volgende scherm. Deze heb ik pas sinds de tumor in mijn darm ontdekt is. „Wekelijkse update: 100% cellen gescreend, 5% atypische cellen geoogst. Situatie in groene zone. Expectatief.”

Opgelucht duik ik vanaf de steiger het water in. Het ritme van het zwemmen doet mijn gedachten dwalen. Het lijkt al zo lang geleden, 2019. Mijn eerste jaar in opleiding tot chirurg in Alkmaar. Dagelijks passeerden er talloze patiënten met kanker de revue. Tijdens de overdracht, op de operatiekamer, na afloop op zaal. De tumor was de vijand, de terrorist die genadeloos aanslagen pleegde in het lichaam van een onschuldig slachtoffer.

Zowel voor chirurgen als voor patiënten was deze benadering over het algemeen zo slecht nog niet. Allebei hadden baat bij het idee dat kanker opgespoord en uitgeroeid kon worden. En daarbij werd grof geschut ingezet. Van fysieke oorlogsvoering middels een operatie tot chemische destructie met chemotherapie, niets werd geschuwd. In Amerika had president Nixon al in 1971 de ‘war on cancer’ verklaard. Dit imperialistische model was niet alleen voorbehouden aan de kankercel. Iedere tegenstander van het comfort en het onbezorgde leven van de westerling, werd hardhandig overwonnen.

De afgelopen decennia hebben we de complexiteit van de wereld teruggebracht tot voor- en tegenstanders, mensen uit eigen land en gelukzoekers, huisdieren en ongedierte, recreatiegebieden en bossen die in de weg staan voor sojaplantages.

Het was dan ook buitengewoon visionair dat in 2020 de Nederlandse universiteiten, de overheid en 25 toonaangevende multinationals besloten om hun jonge talent te verenigen in hybride projectgroepen die ongeacht hun oorspronkelijke achtergrond met elkaar gingen samenwerken. Het zogenaamde ‘tumorparadijs’ dat ik nu als therapie op mijn buik draag, was slechts één van de topresultaten voortkomend uit deze nieuwe vorm van samenwerking. Werkelijke creatie van waarde die zich misschien niet direct op de korte termijn uitbetaalde, maar waarvan alle komende generaties plezier zouden ondervinden.

Zes basisprincipes

De werkgroep ‘tumorterreur’ bestond destijds uit basale wetenschappers, artsen, sociologen en medewerkers van de AIVD. De uitzaaiingspatronen van kankercellen en terreurbewegingen bleken opzienbarende overeenkomsten te tonen. Door het lichaam te voorzien van coördinaten vergelijkbaar met Google Maps veranderde de blik van meerdere wetenschappers fundamenteel. Anderzijds speelde het paper van onderzoekers Douglas Hanahan en Robert Weinberg ‘The Hallmarks of Cancer’, verschenen in 2000 in Cell (een van de meest prestigieuze tijdschriften op gebied van basaal wetenschappelijk onderzoek), een cruciale rol. Zij definieerden zes basisprincipes volgens welke elke tumorcel groeit. Zo zorgt een kankercel – net als een terreurcel – ervoor dat hij zijn eigen groeisignalen aanmaakt (vergelijkbaar met de teksten die fundamentalistische imams kiezen om de jihad te onderbouwen). Hij zorgt dat gezonde cellen hem niet doodmaken (ogenschijnlijk normale integratie in de samenleving). Hij is ongevoelig voor anti-groei signalen (radicaliserende jongeren worden zoveel mogelijk afgescheiden van eigen omgeving). De cel zorgt dat er een constante aanmaak is van bloedtoevoer (opzet van bedrijven die financiële gezondheid waarborgen, rijke donateurs die gedachtegoed ondersteunen). Zorgt ervoor dat weefselinvasie en uitzaaiing plaatsvindt (de lokale uitbreiding van de islamitische staat en de grillige expansie van terroristische cellen wereldwijd). En de cel zorgt er dat er mogelijkheden tot vermeerdering zijn (actieve werving via digitale platforms).

Het tumorparadijs

Samenwerking tussen kankeronderzoekers, geologen, criminologen en sociologen heeft binnen enkele jaren geleid tot een fundamenteel andere visie op de kankercel. De kankercel is vergelijkbaar met een tweede generatie immigrant in de banlieue van Parijs. Een jongen op zoek naar zingeving, identiteit, uitdaging, erkenning van zijn talent; is zijn paradijs een stoffige vlakte met kalasjnikovs aan de rand van Mosul? Of kunnen we hem meer perspectief bieden door hem toegang te bieden tot voorbeeldfiguren (voetballers, wetenschappers, artiesten) en hem de kans geven om er zelf een te worden?

Het tumorparadijs is een klein apparaat dat onder de huid wordt ingebracht bij een patiënt met kanker. In het apparaat huist een klimaat dat voor een tumorcel beschouwd kan worden als ideale omgeving, een paradijs. Alle omstandigheden (bloedtoevoer, groeimedium, bindweefsel) zijn zodanig dat de tumorcel het liefst daar wil blijven. Als er na een operatie nog tumorcellen in het bloed rondzwerven, zullen ze niet uitzaaien maar in het paradijs blijven hangen.

Terwijl ik me afdroog voel ik ’m zitten, linksonder in mijn buik. De zon raakt nu het water en mijn gezicht. Haar warmte is aangenaam. Het is vreemd om arts en patiënt tegelijkertijd te zijn. Maar misschien is juist de verandering van perspectief de sleutel.

Deze serie is geïnspireerd op een soortgelijk idee in The New York Times.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.