Draagmoeder mag zich nu bij wensouders aanbieden

Meerouderschap De coalitie gaat niet mee in de aanbeveling van een staatscommissie om meer dan twee ouders wettelijk gezag te geven.

Foto Matt Jeacock.

Het verbod voor vrouwen zich openlijk als draagmoeder aan te bieden, wordt opgeheven. Dat is de intentie van dit kabinet, zegt minister voor Rechtsbescherming Sander Dekker (VVD) tegen NRC in aanvulling op de brief die hij vrijdag naar de Tweede Kamer stuurde. Het is een belangrijke aanvulling, wensouders zijn nu afhankelijk van hun omgeving of van draagmoeders in het buitenland. Dekker benadrukt dat bij het opheffen van het verbod handelen uit commerciële motieven strikt verboden blijft.

Het kabinet publiceerde vrijdag zijn reactie op het advies van de Staatscommissie Herijking ouderschap uit 2016 over actualisering van het familierecht.

De coalitie, ideologisch verdeeld, praat al maanden over het onderwerp. In een reactie op het rapport zei ChristenUnie-fractievoorzitter Gert-Jan Segers in 2016 nog: „Ieder kind wordt geboren uit één vader en één moeder, dat was zo, dat is zo en dat blijft zo.” Dekker: „Ik hoef daar geen doekjes om te winden. Dit is een uitermate ingewikkeld en politiek gevoelig, persoonlijk onderwerp.”

Eén van de aanbevelingen die de staatscommissie deed, is om in meeroudergezinnen, waar bijvoorbeeld naast biologische ouders ook stiefouders onderdeel uitmaken van de opvoeding, die laatste groep ook wettelijk gezag te geven. Het kabinet doet dat niet. Zogenoemde meerouders krijgen deelgezag. Zij hebben dan het recht om met het kind mee te gaan naar de huisarts, maar niet om ingrijpende medische ingrepen te accorderen. „Dieptriest”, twitterde COC-voorzitter Astrid Oosenbrug. In een verklaring schrijft de belangenorganisatie voor lhbti's dat op deze manier kinderen wees worden als hun formele ouders overlijden. Met die situatie is volgens Dekker rekening gehouden. „Ouders die deelgezag hebben, krijgen in dat geval een voorkeurspositie voor de voogdij.” Het kabinet kiest voor deze constructie omdat het risico op conflicten volgens Dekker groot is als er meer mensen beslissingsbevoegdheid hebben.

Draagmoederschap

De wet zal ook een juridische basis vormen voor het draagmoederschap – die is er nu niet. De draagmoeder is automatisch ook juridisch de moeder van het kind na geboorte. In de praktijk, zegt Dekker, krijgt de biologische moeder in uitzonderlijke gevallen spijt of veranderen wensouders van gedachten. Hij wil dat voor conceptie afspraken tussen draagmoeder en de wensouders worden vastgesteld en voorgelegd aan de rechter. Ouders die via een draagmoeder een kind krijgen, kunnen hun eigen namen op de geboorteakte van dat kind zetten. Om te voorkomen dat draagmoeders uit commerciële motieven handelen of dat er sprake is van het kopen van kinderen, wordt een vaste onkostenvergoeding vastgesteld.

Voor het kind moet het mogelijk zijn om te achterhalen wie de biologische ouders zijn. Daar komt een loket voor. Het kabinet erkent dat deze regeling niet voorkomt dat stellen in het buitenland op zoek gaan naar een draagmoeder. Dat blijft mogelijk, maar wel onder Nederlandse voorwaarden. „Als je het hier goed regelt, wordt het minder noodzakelijk om naar het buitenland te gaan.”