Onderzoeker Rick Doblin: „Mdma is niet inherent helend, het gaat om hoe je het gebruikt.

Foto Olivier Middendorp

‘Als je veteranen helpt met mdma, let men meer op’

Interview Rick Doblin Een partydrug tegen posttraumatische stressstoornis? Rick Doblin denkt dat mdma binnenkort een serieus medicijn is.

Met een grote glimlach schotelt Rick Doblin in de Openbare Bibliotheek Amsterdam zijn publiek een filmpje voor. Het is een item van Fox News, uit mei vorig jaar, waarin de presentatoren een in The Lancet gepubliceerde studie bespreken. Een groep van 26 veteranen met posttraumatische stressstoornis (ptss) onderging een veelbelovende vorm van psychotherapie, waarbij twaalf maanden na behandeling 68 procent van de patiënten onder de detectiegrens voor ptss zat. In gewonemensentaal: ze waren genezen. Bij gangbare therapie is dat ongeveer een op de drie.

Het bijzondere aan deze therapie? Tijdens de sessies werd mdma toegediend - de werkzame stof in de partydrug xtc. Het middel creëert vertrouwen bij patiënten, waardoor ze terugkeren naar een trauma en er met afstand naar kunnen kijken. Nieuwe inzichten delen ze met twee therapeuten die tijdens de sessie aanwezig zijn.

Doblin vertoont het filmpje tijdens een symposium om te laten zien hoe radicaal het denken over drugs en therapie is veranderd. In de woorden van de doorgaans conservatieve Fox-commentator Greg Gutfeld: „Times are changing.”

Als oprichter en voorman van de Multidisciplinary Association for Psychedelic Studies (MAPS) zet Doblin zich sinds 1986 in voor de erkenning van mdma als medicijn, niet toevallig hetzelfde jaar als dat de stof in de VS werd verboden.

Lees ook over regelgeving rond medicinale wiet: Waarom René vervolgd wil worden voor zijn wietteelt

Doblin bedacht dat het therapeutisch potentieel van mdma alsnog ontsloten kon worden door de stof bij de Amerikaanse medicijnautoriteit FDA de procedure te laten doorlopen voor een nieuw medicijn. In de jaren na het verbod trekt hij sponsors aan en financiert met MAPS diverse instellingen om de stof te onderzoeken – zo is in Nederland MAPS betrokken bij een proef van ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum om ook hier veteranen met deze therapievorm te behandelen.

In de VS lijkt het erop dat als de laatste proeven onder een groep van 107 veteranen een positieve uitkomst opleveren, de drug in 2021 waarschijnlijk als medicijn wordt erkend. „Europa zal niet lang daarop volgen. Daarmee zou de cirkel rond zijn, zeker voor Nederland. Het was namelijk hier waar psychiater Jan Bastiaans in de jaren zestig Holocaust–overlevenden behandelde met lsd. Hij was de eerste die dergelijke middelen bij ptss inzette. Hier werd ooit gepionierd.”

Mdma, dat is toch gewoon een partydrug?

Lacht: „Oh, ik denk dat het terrific is als partydrug! Veel mensen weten niet dat mdma een therapiemiddel was vóór het door house de feestdrug xtc werd. Als je het ziet als de partydrug sta je er vaak niet bij stil dat het bepaalde ervaringen naar boven kan halen.

Veel mensen weten niet dat mdma een therapiemiddel was vóór het door house de feestdrug xtc werd

 

„Zo werden we tien jaar geleden door twee vrouwen benaderd. Ze hadden beiden op raves mdma gebruikt, waardoor lang weggestopte herinneringen aan verkrachting naar boven kwamen. Bij de een wilden haar vrienden er niet over praten en enkel feesten, waardoor ze zich alleen maar slechter voelde. De ander trok zich juist terug met een vriendin en praatte er uren over; nadien was ze er een stuk beter aan toe.

„Wat ik maar zeggen wil: zonder dat er mensen bij zijn, kan het maanden, zo niet jaren duren voor iemand weer oké is. Mdma is niet inherent helend, het gaat om hoe je het gebruikt. Daarom ook dat wij spreken van mdma-geassisteerde therapie; er zitten twee therapeuten bij die je door de ervaring heen loodsen.”

Na de toepassing van mdma bij trauma’s van militairen kreeg het onderzoek ineens veel meer aandacht. Hoe komt dat?

„Ik denk dat de VS een militaire cultuur hebben waardoor veteranen in zeer hoog aanzien staan. Seksueel geweld bij vrouwen staat helaas veel minder op de radar. Daar komt bij dat er sprake is van een schuld bij militairen die wij als land willen inlossen.

Ik denk dat de VS een militaire cultuur hebben waardoor veteranen in zeer hoog aanzien staan

 

„Omdat we werken met veteranen krijgen we veel steun van partijen die aan beide kanten van het spectrum zitten, denk aan de Rockefellers en de Mercers – die Breitbart en Steve Bannon financieel steunden, maar ook aan talloze techies uit Silicon Valley die psychedelica gebruikten en rijk zijn geworden. Er zijn véél meer mensen die ptss hebben van niet-militaire oorzaken, maar als je veteranen gaat helpen, let men meer op. En kom je op Fox News (lacht).”

Lees ook over microdosing van psychedelica: Lekker werken dankzij regelmatig een beetje lsd, kan dat?

Dus het was strategisch om het onderzoek op veteranen te richten?

„Ik zeg altijd dat wij eigenlijk niet aan wetenschap doen, maar aan political science. Toen ik in de jaren tachtig probeerde om onderzoek te verrichten naar mdma bij ptss kwam ik nergens binnen. De politiek zat in de weg, dus moest ik de politieke kant leren. Je moet geduld hebben met wat de samenleving wil als een drug zó gestigmatiseerd is. Helpen we echter veteranen, brandweerlieden, ambulancebroeders of politieagenten, dan verandert dat.”

U zet zich al decennia voor therapeutisch gebruik van psychedelica en financiert het onderzoek. Hoe betrouwbaar zijn uw resultaten dan?

„Onze grootste sceptici zitten bij de FDA en zij hebben tot nu toe al onze research gecheckt en goedgekeurd. Het goede voor ons is dat daar wetenschap boven politiek staat. En ze blijven altijd sceptisch. Logisch, want de FDA heeft constant te maken met bedrijven die resultaten verdraaien. Samen met de EMA [de Europese medicijnautoriteit] zijn dat onze grootste sceptici.”

Wat nu als het onderzoek niet het gewenste resultaat oplevert?

„We zijn toegewijd aan wetenschap; we hoeven de resultaten niet te verdraaien. Onlangs deden we een studie naar cannabis bij ptss, met een bijdrage van 2,1 miljoen dollar van de staat Colorado. De resultaten waren niet wat we hadden gehoopt en toch publiceerden we die.

We zijn toegewijd aan wetenschap; we hoeven de resultaten niet te verdraaien

 

„Vergeet niet dat we er ook een reputatie voor hebben. Timothy Leary schreef ooit dat gevangenen die psychedelica kregen vóór hun vrijlating als betere burgers de maatschappij in gingen. Ze werden socialer en neigden naar minder crimineel gedrag. Toen ik een follow-up deed bleek dat Leary de resultaten had verdraaid. Met MAPS zitten we meer op science dan op propaganda.”

Vreest u niet dat de farmaceutische industrie hier ook op zal duiken?

„Nee. Mdma is effectiever met psychotherapie, en daar heeft de industrie minder interesse in, want je kunt het daarom niet telkens weer aan iemand verkopen.” Een gemiddelde therapie beslaat 3 sessies met mdma, over een periode van vier maanden.

„En daarbij, als farma wil meedoen is dat helemaal niet slecht. Dan is mdma mainstream geworden en hebben we ons belangrijkste doel bereikt: dat de samenleving deze drugs accepteert en bepaalde staten van bewustzijn als behulpzaam ziet en niet als bedreigend. ”