Wat ruimer bij kas door een stukje van je eigen huis op te eten

Verzilveren Door de sterke prijsstijgingen hebben ouderen vaak veel overwaarde op hun huis. Hoe profiteer je daarvan zonder je huis te verkopen?

Illustratie Stella Smienk

Ze wonen in een knus huis uit de jaren dertig in Den Bosch. In een gewilde wijk waar de prijzen de afgelopen jaren record na record braken. Op papier zitten Geertje en Inge Beckers er warmpjes bij. De overwaarde op hun huis is flink.

Maar ja. Dat geld zit „in de stenen”, hè. Dat krijg je er niet zomaar uit, tenzij je je huis verkoopt. Terwijl ze een beetje extra inkomen best kunnen gebruiken. Geertje is 74 en ontvangt een bescheiden pensioen. Inge is 54 en arbeidsongeschikt: zij krijgt een uitkering.

Dus toen ze laatst hoorden over een nieuw financieel product waarmee ze hun overwaarde tóch alvast konden ‘opeten’, kreeg dat hun aandacht. „Je wilt toch een beetje genieten”, zegt Inge. Ze hebben bovendien een dochter die in september naar het gymnasium gaat, het schoolgeld voor één jaar is al 500 euro.

Aan de andere kant: die financiële producten zijn vaak wel risicovol, zo weten ze. Wat als er aan het einde géén overwaarde meer is? Omdat – God verhoede – de huizenmarkt opeens instort? Dan zit je weer met een schuld.

Handje helpen

Er zijn veel ouderen die dankzij de overwaarde op hun huis op papier behoorlijk vermogend zijn, maar dat geld best nú al kunnen gebruiken. Ze hebben geprofiteerd van de extreme huizenprijsstijgingen van de afgelopen decennia, maar na hun pensionering valt hun inkomen soms tegen. Veel pensioenen worden al jaren niet meer geïndexeerd.

Soms willen ze ook hun kinderen een handje helpen. Die hebben het moeilijk genoeg bij het kopen van een huis – door dezelfde oververhitting waarvan hun ouders juist profiteerden. Nederland telt ruim 3 miljoen 65-plussers die samen een ‘stenen vermogen’ bezitten van meer dan 300 miljard euro, volgens het CBS.

De klassieke manier om dat geld vrij te maken, is je huis verkopen en iets goedkopers zoeken. Maar dat vinden veel ouderen ongemakkelijk. Oude bomen verplant je niet zomaar.

‘Karig’ aanbod

Gelet op al die potentiële klanten valt het aanbod van producten die het mogelijk maken om overwaarde te verzilveren best tegen, vinden clubs als de Vereniging Eigen Huis. Zo’n twee, drie handenvol geldverstrekkers hebben ze. „Karig”, zegt een woordvoerder van Eigen Huis.

In theorie kunnen mensen bij vrijwel álle geldverstrekkers terecht om een ‘gewone’ extra hypotheek af te sluiten. Daarbij krijg je direct een bedrag op je rekening gestort. Achteraf wordt die lening verrekend met de opbrengst van de woning bij verkoop.

Maar voor veel ouderen is dit in de praktijk geen optie: hun lasten stijgen omdat ze elke maand rente moeten betalen. En dat is nou net wat ze níét willen. Eenvijfde van hen heeft een benedenmodaal inkomen, schat Eigen Huis.

Door dezelfde oververhitting waarvan hun ouders profiteren, hebben de kinderen het moeilijk bij het kopen van een huis

Geldverstrekkers zijn niet scheutig met deze leningen: klanten moeten de lasten wel kunnen dragen. En geen bank heeft behoefte aan de negatieve publiciteit die ongetwijfeld volgt als ze een bejaarde uit zijn huis moeten zetten omdat die de rente niet meer kan betalen.

Aanbieders van ‘echte’ opeet-producten, waarbij de maandlasten niet stijgen – de rente wordt elke maand opgeteld bij de totale schuld – betreden nu schoorvoetend de markt. De toezichthouder kijkt streng mee: die wil dat het ‘financieel welzijn’ van consumenten gewaarborgd is. De AFM bemoeit zich daarom nadrukkelijk met de introductie van nieuwe producten. Dat kost dus soms veel tijd.

Lees ook: Een paar duizend euro extra nodig, maar de bank zegt ‘nee’

Risico op restschuld

ABN Amro kwam enkele maanden geleden met een ‘Overwaarde Hypotheek’. Florius en de Rabobank bieden ook zulke producten aan. De Consumentenbond noemt het product van ABN Amro „interessant”. Mede vanwege een ander voordeel: ABN garandeert dat een eventuele restschuld voor háár rekening is.

Aan die garantie zijn wel voorwaarden verbonden; zo moet je je huis netjes onderhouden en mag je er bij verkoop geen rare dingen mee doen, zoals de woning tegen een zacht prijsje overdoen aan de kinderen. Maar dat zijn geen onuitvoerbare eisen. Florius heeft deze garantie ook.

Daar staat tegenover dat klanten soms minder geld kunnen vrijmaken dan ze zouden willen. Uiteindelijk mag de totale nieuwe schuld, inclusief rente, niet meer bedragen dan 70 procent van de woningwaarde. Bij een huis met een hypotheek van 200.000 euro en een overwaarde van datzelfde bedrag kun je zo, inclusief rentebetalingen, dus 80.000 euro vrijspelen. Exclusief rente is dat 55.000 euro (bij een looptijd van twintig jaar). Dat is dus een kwart van de overwaarde.

Geertje en Inge Beckers sloten uiteindelijk een ‘gewone’ extra hypotheek af. Al was het maar omdat ze voor echte opeet-hypotheken niet in aanmerking kwamen: daarvoor stellen de geldverstrekkers als voorwaarde dat beide partners de AOW-leeftijd hebben bereikt.

Uiteindelijk speelden ze 45.000 euro vrij. Heel tevreden zijn ze daarmee niet. „We hadden liever iets meer gehad.” Dat kon wel, maar voor een hoge prijs. Bij hun ‘huisbank’ ING moeten ze de rente elke maand afrekenen. „Onze maandlasten zijn nu 190 euro hoger. Als dat nog meer zou worden, schieten we er niks mee op.”

Over een eventuele restschuld maken ze zich niet veel zorgen. Zelfs als de prijzen in hun straat fors zouden dalen, zitten ze waarschijnlijk niet snel in de ‘gevarenzone’. Dat is dan weer het voordeel van niet zo veel geld kunnen opnemen.

Het bedrag dat ze nu hebben is dan „niet zo veel dat je er echt leuk van kunt leven”, maar ze kunnen „weer ademhalen”. Hun plan is met het geld de komende zes jaar te overbruggen. Als hun dochter klaar is met het gymnasium en gaat studeren, „kunnen we altijd nog verhuizen.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.