Profiel

‘Kroongetuige worden was de moeilijkste beslissing ooit’

Kroongetuige Nabil B. werd donderdag verhoord in de zwaarbeveiligde rechtbank. Het blijkt ingewikkeld, dat hij verdachte én getuige is.

In 2018 wordt de broer van Nabil B. geliquideerd in zijn bedrijf in Amsterdam. Foto Koen van Weel/ANP
In 2018 wordt de broer van Nabil B. geliquideerd in zijn bedrijf in Amsterdam. Foto Koen van Weel/ANP

Als kroongetuige Nabil B. donderdagmiddag de eed aflegt en zweert dat hij de waarheid zal vertellen als getuige, heeft hij al ruim anderhalve dag zitten zweten in een hokje van de zwaarbeveiligde rechtbank op Schiphol. Hoewel hij alleen voor de leden van de rechtbank en het Openbaar Ministerie zichtbaar is, zit hij geschminkt naast zijn advocaat, om zijn herkenbaarheid te beperken. Het is onaangenaam, vertelt zijn advocaat. Nabil krijgt in dat kleine hokje snel hoofdpijn.

Heeft hij de waarheid verteld over liquidaties waar het in deze zaak over gaat, vraagt advocaat Nico Meijering. „Ja”, zegt Nabil B. „Absoluut.” Dat laatste woord gebruikt hij opvallend vaak. Alsof hij zijn woorden overtuiging mee wil geven. Een advocaat die Nabil kan zien zitten, zegt dat hij onrustig heen en weer beweegt.

Nico Meijering is de advocaat van Mohammed R., een van de verdachten met wie kroongetuige Nabil B. jarenlang intensief contact had. Ze kennen elkaar al zeker tien jaar. Als Nabil zegt dat hij niet weet waarom omstreden beleggingsfonds Palm Invest wordt genoemd, springt Mohammed R. uit zijn vel. „Je moet de waarheid vertellen, vuile kankerleugenaar”, schreeuwt hij.

Nabil B. reageert niet op de uitval. Hij is „absoluut niet” tegen zijn zin in de rechtbank om te verklaren: „Ik sta achter mijn verantwoordelijkheden.” Later begint Nico Meijering over alle telefoons die Nabil B. gebruikte. Het lijkt een gevoelig onderwerp. Nabil B. en zijn medeverdachten communiceerden veelvuldig met PGP-telefoons, waarmee versleutelde berichten konden worden verstuurd. In miljoenen van dit soort berichten die de recherche onderschepte en ontsleutelde, is volgens het Openbaar Ministerie veel bewijs gevonden voor een serie van tenminste vijf liquidaties en een aantal pogingen daartoe, waarvan de groep van in totaal zestien verdachten wordt beschuldigd.

Lees ook: Kroongetuige Nabil B. trok familie mee in georganiseerde misdaad

Verdachte én getuige

Nabil B. vertelt dat hij twee van die PGP-telefoons heeft afgegeven aan de recherche. Als Meijering vraagt of hij na zijn arrestatie nog zo’n PGP-telefoon heeft gebruikt, valt Nabil even stil. Om daarna de vraag te beamen. Het ging om een Blackberry die zijn cel is ingesmokkeld. Omdat Nabil B. op dat moment verder niets over het toestel wil zeggen, ontstaat er een lange en ingewikkelde discussie over de vraag of Nabil dit soort vragen wel of niet moet beantwoorden. Het laat zien hoe moeilijk de positie van een kroongetuige is. Hij is verdachte en getuige. Afspraken die hij voor zijn kroongetuigendeal heeft gemaakt, lijken daarmee op gespannen voet te staan.

Na een schorsing vertelt Nabil B. meer. Hij heeft de telefoon gekregen van Mohammed R., de cliënt van advocaat Meijering en gebruikt om te communiceren met hoofdverdachte Ridouan T. en diens vermeende rechterhand: Saïd R., de oudere broer van Mohammed R. Dat ging over zijn veiligheid. Er gingen verhalen in zijn oude buurt, dat Nabil B. zou zijn overgelopen naar de politie. „Toen ik die telefoon kreeg, probeerde ik de geruchten de kop in te drukken dat ik kroongetuige zou worden. Ik maakte me zorgen over mijn familie, over hun veiligheid”, vertelt Nabil B.

Toen later uitkwam dat hij die deal echt had gesloten, is zijn broer Reduan geliquideerd. „Daarom heb ik die telefoon niet ingeleverd”, aldus Nabil B., die zegt dat het een moeilijk tijd was. „De beslissing om kroongetuige te worden, is de moeilijkste die ik ooit heb genomen.”

Als het eerste verhoor van Nabil B. iets heeft geleerd, dan is het wel hoe moeilijk het zal worden om hem te verhoren met de advocaten van zestien verdachten, die allemaal een eigen belang vertegenwoordigen. Dit verhoor is voorlopig het laatste in een openbare zitting. De rechtbank heeft besloten om vervolg van die verhoren te laten doen in beslotenheid, door de onderzoeksrechter. Nabil horen we waarschijnlijk pas weer over een jaar, als de inhoudelijke behandeling van deze megazaak begint.