Analyse

Staat de Haga-top straks geïsoleerd?

Islamitische school Minister Slob dreigt het Haga Lyceum met sluiting. School én overheid zoeken nu steun bij Amsterdamse moslimvertegenwoordigers.

Leerlingen tijdens een pauze op het Cornelius Haga Lyceum.
Leerlingen tijdens een pauze op het Cornelius Haga Lyceum. Foto: David van Dam

Eén slag heeft de overheid gewonnen, maar de strijd is nog lang niet ten einde. Het gaat nog een hele tijd duren voordat er écht duidelijkheid is over de toekomst van het omstreden Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam.

Donderdag oordeelde de rechter dat een zeer kritisch inspectierapport over de islamitische middelbare school openbaar gemaakt mocht worden. Het bestuur van het Haga had geprobeerd om via een kort geding publicatie ervan te voorkomen. Het rapport geeft de school een dikke onvoldoende, onder meer vanwege financieel wanbeheer, belangenverstrengeling en zelfverrijking door het bestuur, plus tekortschietend burgerschapsonderwijs. „De manier waarop het bestuur functioneert [is] schadelijk voor de school en de leerlingen”, concludeert de inspectie.

Na het vonnis ging het snel. De Inspectie van het Onderwijs zette het rapport binnen een paar minuten online, even later kondigde minister Arie Slob (Onderwijs, ChristenUnie) een zware maatregel aan: hij eist via een ‘aanwijzing’ dat het schoolbestuur over uiterlijk acht weken opstapt. Weigert het bestuur, dan zal Slob de bekostiging door het Rijk volledig stopzetten, zo schrijft hij aan de Tweede Kamer. Dat zou het einde van het Cornelius Haga betekenen: geen geld meer en ook geen gebouw, want dat zal de gemeente Amsterdam gaan terugvorderen als Slob de financiering intrekt.

Tot zover de snelle stappen. Want voordat sluiting überhaupt aan de orde is, kan er nog zeker een half jaar verstreken zijn. Deels heeft dat te maken met de procedurele stappen die Slob nu moet doorlopen: eerst een ‘voornemen tot een bestuurlijke aanwijzing’, dan een echte aanwijzing, waartegen het Haga-bestuur bezwaar kan aantekenen en vervolgens ook nog in beroep kan gaan bij de rechter.

Het Haga heeft al laten weten dit te zullen doen. De strijdlust van directeur-bestuurder Soner Atasoy en zijn broer Son Tekin, beleidsmedewerker op de school, is groot: de afgelopen jaren, voor én na de stichting van de school in 2017, voerden ze tientallen juridische procedures tegen de overheid – tot aan de Raad van State aan toe. Ook hun – verloren – kort geding tegen de Onderwijsinspectie was een zeer ongebruikelijke stap.

Lees ook: Minister Slob gaat ingrijpen in bestuur Haga Lyceum

Want opstappen zullen de Atasoys vermoedelijk niet. Een eerdere oproep daartoe van de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema (GroenLinks) legden ze naast zich neer. Directeur Atasoy liet een tekening van een opgestoken middelvinger bezorgen op het stadhuis, en noemde de burgemeester daarna consequent een „domme gans”. Halsema besloot in maart om naar buiten te treden met waarschuwingen van de inlichtingendienst AIVD over vermeend salafistisch en antidemocratisch onderwijs op de school – het begin van de zaak-Haga.

De gebroeders Atasoy kunnen zich deze confronterende opstelling veroorloven: ze hebben de steun van een aanzienlijk deel van de ouders. Dat bleek ook al in maart, toen ze collectief wegbleven bij een voorlichtingsavond van burgemeester Halsema over de AIVD-rapportage. Onder de achterban van het Haga leeft een diep wantrouwen tegenover het stadsbestuur, dat ze een hetze tegen islamitisch onderwijs en moslims in het algemeen verwijt.

Steun van leidende moslims

Behalve het juridische gevecht is de strijd om steun van leidende Amsterdamse moslims dus minstens zo belangrijk voor de toekomst van het Haga. En die begon al voordat het vonnis van de rechter er was. Dinsdagavond ontving Halsema in haar ambtswoning een groep vertegenwoordigers van de islamitische gemeenschap, onder wie de fractievoorzitter van Denk uit de gemeenteraad.

Op het Haga kwamen donderdagavond Amsterdamse moskeebestuurders samen. „We moeten ons verantwoordelijkheid (sic) nemen en de eenheid vormen”, staat in een bericht dat rondging over deze bijeenkomst. En deze vrijdagavond zal er nóg een samenzijn zijn, in Den Haag, georganiseerd door het ministerie van Sociale Zaken. In de uitnodiging erkennen ambtenaren dat „de informatievoorziening omtrent het Cornelius Haga Lyceum op punten tekort heeft geschoten”.

Op het Amsterdamse stadhuis houden ze ondertussen rekening met nieuwe trucs en verrassingen van de Atasoys. Bijvoorbeeld een scenario waarin de bestuurders op papier terugtreden om aan Slobs aanwijzing te voldoen, maar ‘katvangers’ naar voren schuiven en zelf op de achtergrond actief blijven. Of zelfs – mocht het op sluiting uitdraaien – een doorstart als privéschool, met geld uit islamitische landen.

Ondanks de deadline van Slob denken ze op het Amsterdamse stadhuis dat de strijd om de school nog tot ver in het nieuwe schooljaar zal duren. Donderdag kondigde het stadsbestuur aan dat er deze zomer noodlokalen geplaatst gaan worden bij het Haga, om de aanwas aan nieuwe leerlingen op te vangen.

Ergens heeft die langdurige strijd iets wrangs. Zowel de overheid als het schoolbestuur benadrukt voortdurend dat het belang van de Haga-leerlingen vooropstaat – maar juist die blijven op deze manier nog geruime tijd in onzekerheid.

Correctie: In een eerdere versie van dit verhaal stond dat de PvdA ook aanwezig was bij het overleg in de ambtswoning van burgemeester Halsema. Dit klopt niet. De PvdA was uitgenodigd, maar is niet bij de ontmoeting aanwezig geweest.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Binnen de muren van het Haga Lyceum
U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.