De schietpartij joeg iedereen dieper de loopgraven in

Vuurwapendebat VS In mei vielen 12 doden bij een schietpartij in Virginia. Dinsdag debatteerde de staat tevergeefs over scherpere wapenwetten.

Inwoners van de Amerikaanse badplaats Virginia Beach gedenken en bidden nadat een toornige ambtenaar eind mei twaalf mensen doodschoot in het gemeentehuis.
Inwoners van de Amerikaanse badplaats Virginia Beach gedenken en bidden nadat een toornige ambtenaar eind mei twaalf mensen doodschoot in het gemeentehuis. Foto Eric Baradat/AFP

Twee tv-ploegjes stellen hun camera op tegenover de provisorische gedenkplek voor de twaalf slachtoffers van een schietpartij op 31 mei in Virgina Beach. De gemeente heeft deze week besloten de knuffels, de beschilderde stenen, de opblaasflamingo, de basketbal en het T-shirt van de Boston Red Sox weg te halen van de stoep van het politiebureau en alles, behalve de bloemen, op de een of andere manier te bewaren.

WAVY TV-verslaggever Chris Horne knoopt zijn stropdas om en bekijkt de memorabilia. „Weet je dat de medewerkers van de Virginia Beach geschiedenismusea hebben gebeld met de organisaties die dit soort gedenkplekken in Las Vegas en in Parkland, Florida, hebben leeggeruimd? Om te vragen hoe ze het hier moeten aanpakken. Dat wordt dus ook al een industrie.”

Schietpartijen leiden in de VS tot cynisme, activisme en soms tot politieke initiatieven. Dit jaar zijn 210 mensen omgekomen bij 222 mass shootings. De definitie daarvan volgens het Gun Violence Archive is: ten minste vier mensen dood of gewond bij een schietpartij.

Sinds de schietpartij op een school in Parkland heerst in de VS de vraag of leraren zich moeten bewapenen

Dinsdag greep gouverneur Ralph Northam van Virginia de gelegenheid van de schietpartij in Virginia Beach aan om in een speciale vergadering van het Huis van Afgevaardigden van deze staat voorstellen te doen voor restricties op wapenverkoop en -bezit. Zijn voorstellen behelzen onder meer verplicht onderzoek naar antecedenten van de koper én de eis dat verkopers wachten op de resultaten van dat onderzoek. De gouverneur wil de aankoop van vuurwapens beperken tot, per persoon, één per maand.

Ook wil hij een verbod op de zwaarste wapens en op zogenaamde bump stocks, een hulpstuk dat van een semi-automatisch geweer in feite een mitrailleur maakt. De schutter in Las Vegas had dit hulpstuk op zijn geweer gezet toen hij twee jaar geleden 58 mensen doodde en 441 verwondde. Dit laatste voorstel lijkt overvloedig, want er is al een landelijk verbod op de verkoop van bump stocks.

„Geen van zijn voorstellen had de tragische moordpartij in Virginia Beach voorkomen”, schreef wapenlobby-organisatie NRA in een oproep voor een bijeenkomst op 1 juli. „Kom luisteren wat we kunnen verwachten van die speciale vergadering in het Huis en hoe je kunt strijden voor het Tweede Amendement [ het artikel van de grondwet dat het dragen van wapens toestaat, red.].”

Niemand van mening veranderd

Het is twijfelachtig of de Democraat Northam de wetgeving erdoor krijgt. Er is een minieme Republikeinse meerderheid (51 om 49) en met Huisverkiezingen in november zullen de zittende Republikeinen niet gauw instemmen met een Democratisch voorstel – zeker niet op een thema dat geldt als lakmoesproef voor conservatieve gezindheid. Dinsdag werd het debat door de Republikeinen al snel opgeschort tot na november. Er werd niet gestemd.

De Republikeinen verwijten de gouverneur (die dit jaar in opspraak raakte toen foto’s uit zijn schooljaarboek opdoken met daarop een als Ku Klux Klan-lid verklede en een zwart geschminkte jongen) politiek gewin na te streven. Hij zou de wetswijziging willen doorvoeren over de rug van de twaalf burgers die eind mei werden gedood in het gemeentehuis door een toornige ambtenaar.

Een kleine steekproef onder een tiental inwoners van Virginia Beach leert dat niemand van hen door de schietpartij fundamenteel van mening is veranderd. Dat wil zeggen: degenen die zeggen dat de schietpartij hun kijk op wapenwetten heeft veranderd, blijken na doorvragen ook voor die tijd al voorstander te zijn geweest van strengere regels. Dit zijn de mensen die zelf geen wapen bezitten.

„Er zijn zoveel mensen met een wapen”, zegt Ann Morris, een twintiger die een document komt halen op het stadhuis. Wat haar betreft komen er vooral strengere onderzoeken naar de kopers. „Niet alleen of ze een strafblad hebben, maar ook of ze een geschiedenis van psychische problemen hebben.”

Een oudere vrouw die alleen met haar voornaam, Louann, in NRC wil, zegt dat de geestelijke gezondheidszorg in Virginia slecht is georganiseerd. „Mensen die geen wapens horen te hebben, hebben wapens.” Zij steunt de voorstellen van de gouverneur.

Zij en Morris vormen een kleine minderheid. Rachel Knight, een barista, ziet hooguit iets in een beperking van het aantal kogels dat in een vuurwapen mag zitten. Zij bezit zelf een geweer en moet niets weten van een beperking op wapenbezit. „Hoe moet ik me dan verdedigen als de overheid dictatoriale trekjes begint te vertonen?”

De meeste ondervraagden denken dat strengere regels geen zin hebben. Robert Croft, die zojuist op het gemeentehuis heeft vergaderd en voor de deur aan een sigaretje trekt, ziet wel iets in betere regels, maar dan regels voor de beveiliging van openbare gebouwen. „Natuurlijk wil je niet dat een gestoord iemand een wapen kan kopen, maar iedereen die een wapen wil hebben, zal er eentje bemachtigen.”

Wapen is nodig ‘ter verdediging’

Oud-militair Chris („dat is voldoende”) was op de dag van de schietpartij ’s ochtends nog op het gemeentehuis. Hij gebaart naar het politiebureau en dan naar verder weg: „Nog geen driehonderd meter hier vandaan ligt gebouw 2, waar de schietpartij plaatsvond. Als de politie al niet kan ingrijpen wanneer iemand op driehonderd meter afstand begint te schieten…”

Het lijkt wel een vast patroon in de VS: schietpartij, debat, dan weer stilte

Zijn conclusie: „Je hebt een vuurwapen nodig om jezelf te verdedigen.”

Op de vraag of hijzelf een wapen bezit, maakt hij zijn borst breed; op zijn grijze T-shirt staat ‘ARMY’. „Wat denk je zelf?”

Zoals hij het Tweede Amendement begrijpt, heeft iedere Amerikaanse burger een wapen nodig om zichzelf, zijn familie en zijn land te verdedigen. „Mao, Stalin, Hitler, zij namen de wapens weg van hun burgers, en zij hebben daarna de meeste mensen vermoord.”

De onderhoudsmonteur die op de parkeerplaats in zijn busje zit, heeft ook een brede historische kijk op de kwestie. „Dit recht is wat ons land onderscheidt van alle andere. De Joden in de Tweede Wereldoorlog hadden geen wapens, zodoende konden zij zichzelf niet verdedigen toen de Duitsers hen aanvielen. Wij zijn toen aangevallen door Japan, maar daarna heeft geen enkel ander land dat nog gewaagd. Dat komt doordat ze weten dat ze hier niet alleen de soldaten tegenover zich zullen vinden, maar ook gewapende burgers.”

Een inwoner van de Amerikaanse badplaats Virginia Beach bidt nadat een toornige ambtenaar eind mei twaalf mensen doodschoot in het gemeentehuis. Foto Chip Somodevilla/AFP