Boosheid binnen SGP over misstanden bij partijstichting

SGP-stichting De behandeling van een klagende werknemer zet kwaad bloed bij SGP’ers. Ze verwijten het partijbestuur meer te geven om het imago van de partij dan om hun eigen mensen.

Kees van der Staaij tijdens het partijcongres van de SGP.
Kees van der Staaij tijdens het partijcongres van de SGP. Foto ANP / Jeroen Jumelet

Zijn „vrienden”, zo noemde premier Rutte SGP’ers vorig jaar tijdens een toespraak bij hun honderdjarig bestaan. Een partij met een „prettige omgang”, „rustig” en „mild”. Betrouwbaar en met weinig gedoe, dat is het imago dat de SGP in Den Haag heeft.

Een interne partijkwestie geeft nu een veel minder fraai beeld. De Telegraaf onthulde vrijdag dat een werknemer van de Stichting Vormingsactiviteiten Oost-Europa (VOE), die binnen de SGP de internationale activiteiten coördineert, een klacht heeft ingediend over een „onveilige werksfeer”. Hij plaatst ook vraagtekens bij de besteding van subsidies en stelt dat zijn contract afgelopen mei na een half jaar wegens interne kritiek plotseling is gehalveerd.

De klacht van de werknemer staat niet op zichzelf, blijkt uit verklaringen van oud-werknemers en een rondgang langs SGP’ers, die vanwege de gevoeligheid alleen anoniem willen praten. De stichting wordt omschreven als „een club waar niemand controle op heeft”, die geen kritiek duldt en niet wil samenwerken met andere geledingen binnen de partij, zoals de Tweede Kamerfractie, het Wetenschappelijk Instituut en jongerenclub SGPJ.

‘Slapeloze nachten’

Het is niet voor het eerst dat de partij met affaires te maken krijgt. Eerder was er de weigering van europarlementariër Bas Belder in 2017 om honderdduizenden euro’s aan vergoedingen te verantwoorden en de commotie vorig jaar rond kersverse partijvoorzitter Peter Zevenbergen, die als oud-wethouder al twaalf jaar wachtgeld bleek te ontvangen en dat vervolgens na alle publiciteit aan goede doelen schonk.

De huidige kwestie rond de partijstichting maakt veel los bij SGP’ers, die er „slapeloze nachten” van hebben en de media zoeken, bijzonder voor een partij waar trouw aan het gezag de norm is.

De werknemer die nu klaagde, schreef aan vertrouwenspersoon en tevens partijbestuurslid Rien Hoek een brief, die in het bezit is van NRC. Hij schrijft dat met name VOE-voorzitter Engelbert van Voorden (79), oud-burgemeester van Rijssen, bij vergaderingen „verbaal-agressief gedrag” vertoont. Andere oud-werknemers bevestigen dat in een nog vertrouwelijke rapport van Hoek, dat hij als vertrouwenspersoon in opdracht van de partij opstelde.

Lees meer over de SGP: Kan de partij nog 100 jaar mee?

Een oud-adviseur vertelde Hoek dat hij stopte bij VOE omdat hij zich „niet serieus genomen en geïntimideerd voelde”. Een ander zei dat „je voortdurend op je tenen moest lopen” en dat hij na vergaderingen „volkomen uitgeput” was. Kritische vragen werden standaard opgevat als „persoonlijke aanvallen”, aldus weer een andere oud-medewerker tegen NRC.

Van Voorden zelf zegt in het rapport dat hij „strak en directief” leiding geeft, maar de kritiek verder niet herkent.

Twijfels aan vele reisjes

Over de vele reisjes die de VOE-bestuursleden naar Oost-Europa en het Midden-Oosten maken, bestaan binnen de SGP grote twijfels. Die reizen zijn mogelijk dankzij overheidssubsidies en bedoeld voor samenwerking met zusterpartijen en het versterken van de democratie, zegt het ministerie van Buitenlandse Zaken. De VOE kreeg in 2017 zo’n 170.000 euro subsidie voor zulke activiteiten, bevestigt het ministerie.

Het nut van sommige reizen wordt door SGP’ers niet betwist, bijvoorbeeld als er lokale politici in landen als Albanië of Moldavië getraind worden. Maar over de fact finding missions naar bijvoorbeeld Jordanië is intern verbazing. Dit zijn reisjes naar landen voor mogelijke toekomstige projecten. De klagende werknemer schrijft dat eerder dit jaar ruim 16.000 ging naar een eendaagse conferentie in Jordanië met europarlementariër Bas Belder. „Via een foto op social media van Belder vernam ik vervolgens dat bestuursleden Van Voorden en Jongsma [de secretaris] hierbij persoonlijk aanwezig waren.”

Op die reizen hebben de bestuursleden „niet altijd een rol of een concrete taak”, zegt een SGP’er. Binnen de partij is het een publiek geheim dat Van Voorden geen Engels spreekt. De opbrengst van de reizen blijft intern ook onduidelijk, schrijft de klager. „De reizen brachten vaak maar één conclusie, dat er nóg een fact-finding-missie moest plaatsvinden.” Een andere prominente SGP’er vindt dat kwalijk. „De morele standaard hoort bij een partij als de SGP veel hoger te liggen. Het gaat wel om belastinggeld.”

Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat de VOE ieder jaar verantwoording aflegt en dat er niet eerder misstanden zijn geconstateerd. Wel wil het ministerie, dat de oproep doet eventuele misstanden alsnog te melden, met het VOE-bestuur in gesprek.

‘Vijandbeeld’

Veel onvrede binnen de SGP richt zich ook op de gebrekkige samenwerking met de VOE, waar volgens andere geledingen „een vijandbeeld” bestaat tegenover de rest van de partij. „De stichting onderneemt allerlei internationale activiteiten zonder dat het Wetenschappelijk Instituut ervan weet”, zegt een partijprominent. Een andere SGP’er zegt: „Zij bepalen waar reizen naartoe gaan en daar moet je je maar naar schikken.” Ook vanuit de SGPJ is te horen dat er geen samenwerking mogelijk is.

Vertrouwenspersoon Hoek constateert in zijn rapport dat de klacht van de VOE-werknemer „gedeeltelijk gegrond” is, omdat de intimidatie door anderen wordt bevestigd. Hoek verwijt het VOE-bestuur dat de klager geen goede begeleiding heeft gehad en plaatst ook vraagtekens bij het functioneringsgesprek dat leidde tot halvering van zijn contract.

SGP’ers met kennis van de zaak zijn boos over de eerste reactie van het partijbestuur vrijdag, waarin staat dat er „ook een geschil over de omvang van het arbeidscontract speelt”. De interne critici weten zeker dat de werknemer enkel voor zijn kritiek is gestraft. Ze zijn daarom bang dat de kwestie niet goed wordt oplost. „Mijn zorg is dat het partijbestuur meer doet om de imagoschade te beperken dan om het probleem echt aan te pakken”, zegt een betrokkene.

De SGPJ gaf vrijdag bij hoge uitzondering een aparte verklaring uit waarin het partijbestuur tot actie wordt gemaand. Jongerenvoorzitter Arie Rijneveld zegt dat de SGPJ „een signaal wilde afgeven dat de problemen breder leven” en zegt de misstanden bij de VOE al vaker te hebben aangekaart.

Stichting VOE reageerde niet op vragen van NRC, maar noemde het rapport van Hoek eerder „onzorgvuldig en niet deugdelijk onderbouwd”. Hoek wil nu niet inhoudelijk reageren. Het partijbestuur geeft VOE voorlopig tot september de tijd om intern tot een oplossing te komen. Partijleider Kees van der Staaij verwijst naar het partijbestuur, maar voorzitter Zevenbergen vindt het „niet verstandig” nu meer te zeggen.

Sommige SGP’ers vrezen dat de klagende werknemer eruit wordt gewerkt en het VOE-bestuur kan blijven. Ze hopen dat het partijbestuur ingrijpt en de VOE-top, betrokken bij de stichting sinds 2001, aan de kant zet. „Onthoudt u van allen schijn des kwaads, staat in de Bijbel. Dat is meer dan de regels volgen”, zegt een SGP’er.

Ook de klager zelf neemt alleen genoegen met een wisseling van de wacht, schrijft hij in het slot van zijn brief. Anders vertrekt hij. „Alleen waar mensen echt naar elkaar omzien en elkaar liefdevol behandelen, kan onze SGP tot zegen zijn voor mens en maatschappij binnen én buiten onze landsgrenzen. En dat, is mijn vurige gebed, tot meerdere eer en glorie van onze God.”