Opinie

    • Tom-Jan Meeus

Waag nou te verliezen, Wopke en Hugo (e.a.)

Tom-Jan Meeus

Het valt op dat de nationale vlag na een schoolexamen steeds langer blijft hangen. 5 mei: één dag de vlag aan de gevel. Koning jarig, koningin jarig: één dag. Geslaagd voor vwo, havo of vmbo: niet één dag, geen dagen, maar weken.

Het zal verklaarbaar zijn. Succes is onze nieuwe norm – slagen is het leven, zakken hoort niet. Op straat uiten mensen nu weerzin tegen zwervers en bedelaars. In binnensteden, op stations en in winkelcentra zijn de junks verjaagd. De geslaagde mens wil vooral andere geslaagde mensen zien. Dus geen politicus die nog zegt: ik ben er in de eerste plaats voor de sloebers.

In de verkiezingscampagne van 2016 voorspelde Donald Trump dat het land onder hem overal, ja overal, mee ging winnen. „We gaan zo veel winnen dat jullie misschien moe worden van het winnen”, poneerde hij.

Afgelopen weekeinde mocht hij er zelf iets van ervaren. De sterspeelster van het Amerikaanse voetbalteam dat wereldkampioen werd, Megan Rapinoe, zei dat zij een overwinning niet in het Witte Huis met Trump wenste te vieren. Te grote meningsverschillen. Dus de president reageerde op de zege met een kinderlijk zuinig tweetje. Allemaal leuk, dat winnen, maar aan de verkeerde winnaar heeft hij natuurlijk niets.

Onze winnaarscultuur is anders. Wij willen vooral niet verliezen – zakken hoort nu eenmaal niet. Dus nu diverse politieke partijen – D66, CDA, waarschijnlijk 50Plus, mogelijk de VVD – vanaf volgend jaar een lijsttrekker kiezen of aanwijzen voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2021, groeit de beduchtheid voor openlijke lijsttrekkersstrijd. Beschadigen Hugo de Jonge en Wopke Hoekstra elkaar dan niet te veel? Is het een D66-belang als Kajsa Ollongren of Sigrid Kaag het tegen Rob Jetten opneemt? Kan Henk Krol niet beter zelf besluiten de Kamer te verlaten? Etc.

Veel wijst erop dat partijen de voordelen van interne leidersstrijd zijn vergeten. Maar toch. Mark Rutte doorstond in 2006 eerst een gevecht in de VVD met Rita Verdonk, en daarna een klap bij de Kamerverkiezingen – en werd vier jaar later premier. Lodewijk Asscher bestreed in 2016 Diederik Samsom en ging het jaar erna zwaar onderuit bij de nationale verkiezingen – en staat twee jaar later voortreffelijk gepositioneerd.

Zo gaat dat: elke geslaagde politicus komt pas tot volle wasdom na een daverende nederlaag. Dus wie niet waagt te verliezen is, als politicus en als partij, vermoedelijk ongeschikt voor het allerhoogste in de politiek.

Wat dit betreft is dat smetteloze cultuurtje van alleen succes, en alleen slagen, en daarna wekenlang de vlag uit, best bevreemdend.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.