Primark-oprichter Arthur Ryan (83) overleden

Ryan bouwde Primark in vijftig jaar tijd uit tot een miljardenbedrijf. Kritiek kreeg de keten onder meer vanwege slechte omstandigheden in zijn fabrieken.

Arthur Ryan (links) bij de opening van een Primark-vestiging in Berlijn, vijf jaar geleden.
Arthur Ryan (links) bij de opening van een Primark-vestiging in Berlijn, vijf jaar geleden. Foto Britta Pedersen/EPA

Artur Ryan, de oprichter van modeketen Primark, is maandag op 83-jarige leeftijd overleden. De Ierse zakenman stierf na een kort ziekbed, melden de BBC en The Irish Times. In vijftig jaar tijd bouwde Ryan zijn bedrijf uit tot een budgetkledingimperium met een miljardenomzet.

Ryan richtte Primark in 1969 op, nadat de rijke Brits-Canadese Weston-familie hem had gevraagd in Ierland een winkelconcept met goedkope kleding in de markt te zetten. De zaak ging Penneys heten, een naam die ze in Ierland nog steeds draagt. Daarbuiten moest een andere naam worden bedacht, omdat de naam Penneys al geclaimd was door een ander bedrijf.

Inmiddels heeft Primark bijna vierhonderd vestigingen, in twaalf landen. Nederland telt twaalf winkels. In het vorige boekjaar haalde het bedrijf wereldwijd een winst van bijna 1 miljard euro, op een omzet van zo’n 8 miljard euro. Primark heeft circa 70.000 werknemers.

Ingestorte fabriek

Dat succes heeft het concern vooral te danken aan zijn concept: spotgoedkope kleding die verkocht wordt in enorme winkels met peilloze voorraden. Het zorgt ervoor dat Primark als een van de weinige bedrijven kan concurreren met reuzen in de kledingbranche als H&M en Inditex (Zara, Pull and Bear, Bershka).

Lees ook deze reportage over de Primark in Amsterdam: Lekker goedkoop, maar na een paar keer dragen gooi je het weg

Primark heeft geregeld kritiek gekregen op zijn businessmodel. Bijvoorbeeld vanwege de slechte kwaliteit van zijn kleding, en de milieuonvriendelijke wegwerpcultuur die daardoor gestimuleerd wordt. Daarnaast wordt de kleding van Primark veelal gemaakt door slecht betaalde arbeiders in lagelonenlanden. De Bengaalse kledingfabriek die in 2013 instortte, met ruim duizend doden als gevolg, huisvestte ook een Primark-atelier.

Ryan wordt door George Weston, directeur van Primark-moederbedrijf Associated British Foods, geprezen als „een grootheid in de retail”. „Hij heeft mode voor iedereen toegankelijk gemaakt.” Volgens de huidige Primark-directeur Paul Marchant, die Ryan tien jaar geleden verving, was de oprichter een „retailpionier” en een „visionair”.