Populair ziekenhuis Ikazia in Rotterdam doet het te goed

Zorgverzekeraar Het Ikazia is zo in trek dat de zorg die verzekeraar VGZ voor dit jaar inkocht, al op raakt. Artsen moeten patiënten doorverwijzen.

Foto Cor Salverius / Novum

Met kwaliteit heeft de beslissing weinig te maken. Op de Zorgkaart, een website waar patiënten hun arts en ziekenhuis kunnen beoordelen, scoort het Rotterdamse Ikazia Ziekenhuis een 8. Het nabijgelegen Maasstad en het Albert Schweitzer scoren een 7,4, het Franciscus een 7,9 en het Erasmus MC een 7. Zorgverzekeraar VGZ verwijst klanten op zijn site naar Zorgkaart. En toch wil VGZ dat huisartsen in de regio hun patiënten dit jaar niet meer naar het Ikazia verwijzen.

In een brief aan zevenhonderd huisartsen vroeg VGZ of ze hun patiënten vanaf 1 juli naar ándere ziekenhuizen willen verwijzen. Naar het Maasstad Ziekenhuis, het Albert Schweitzer ziekenhuis of het Franciscus. Het Ikazia neemt te veel bij VGZ verzekerde patiënten aan, schrijft de verzekeraar, en zal dit jaar dus meer zorg leveren (en daarvoor kosten declareren) dan de verzekeraar en het ziekenhuis begin dit jaar met elkaar hebben afgesproken. Sterker: als er nu nog nieuwe VGZ-klanten in het Ikazia komen, dan is er voor de huidige VGZ-klanten (patiënten) in dat ziekenhuis per 1 november óók geen geld meer over.

Nog nooit heeft een grote verzekeraar zo vroeg in het jaar patiëntenstromen geprobeerd bij te sturen. Het zijn de wrange gevolgen van het ‘hoofdlijnenakkoord’, waarin kabinet, verzekeraars en ziekenhuizen elk jaar afspreken hoe ze de stijgende kosten gaan beteugelen. Alle ziekenhuizen samen mogen maar 0,8 procent meer zorg verlenen (kosten declareren) dan in 2018.

Huisarts Bart Bruijn uit het Zuid-Hollandse Streefkerk is perplex. „Hartpatiënten stuur ik altijd naar het Ikazia, daar zitten goeie cardiologen. Dat zou opeens niet meer mogen vanwege een financiële afspraak tussen VGZ en Ikazia? Met die onzin heb ik niks te maken.”

Een woordvoerder van VGZ zegt desgevraagd: „Uitgangspunt is dat we samen verantwoordelijk zijn voor het beperken van de nieuwe instroom van patiënten. VGZ heeft voor 2019 een relatief grote stijging van het budget met het Ikazia afgesproken. Het Ikazia groeit harder dan de landelijk afgesproken maximale groei. Andere ziekenhuizen in de regio laten zien dat er ruimte is om zorg aan meer patiënten te leveren, mét een beperkte groei van de kosten.”

Christelijke patiënten

Huisarts Bart Bruijn zit met heel andere zorgen: „Als een hartpatiënt, die al bij Ikazia loopt, opeens iets anders erbij krijgt? Moet die dan voor die andere kwaal naar een ánder ziekenhuis?” Daar komt bij, zegt Bruijn, dat patiënten in zijn regio veelal protestants-christelijk zijn en om die reden graag naar het christelijke Ikazia gaan. „Die gaan écht niet naar het katholieke Franciscus.”

Het Ikazia staat in Rotterdam-Zuid, een stadsdeel waar veel mensen met een laag inkomen wonen. Het is „onacceptabel dat immobiele patiënten zich straks door de hele stad moeten verplaatsen door de halsstarrigheid van een zorgverzekeraar”, schrijft de ChristenUnie-fractie in de Rotterdamse gemeenteraad maandag in schriftelijke vragen aan de wethouder over de kwestie. „Veel patiënten zijn slecht ter been en komen met het openbaar vervoer naar het Ikazia”, vertelt CU-fractiemedewerker Quintijn Aman. Het ziekenhuis is 200 meter lopen vanaf metro Zuidplein en de bushaltes. Aman: „Zij moeten straks naar ziekenhuizen in Dordrecht of in Noord. Bovendien is dit een kleinschalig ziekenhuis met een goeie sfeer.”

Succesvolle ‘gemeentepolis’

Directeur Rob Kievit van het Ikazia is ook verbaasd. „Wij maken geen reclame, zoals verzekeraars doen. We krijgen veel patiënten omdat ze hier graag komen en huisartsen naar ons verwijzen.” Hij wijst erop dat zijn ziekenhuis vorig jaar ook meer zorg verleende dan afgesproken was met VGZ – ofwel het afgesproken ‘budgetplafond’ overschreed. „Wij hebben die 3 miljoen euro zelf betaald omdat VGZ dat niet wilde vergoeden.” Dat was tien procent meer dan de 30 miljoen euro die hij met VGZ had afgesproken voor 2018. Met andere verzekeraars zoals Achmea en CZ, die veel meer omzet (medische behandelingen) bij Ikazia vergoeden (zo’n 140 miljoen euro per jaar), heeft Kievit géén probleem, zegt hij.

Pikant is ook dat armere inwoners van Rotterdam en de Hoeksche Waard sinds 2013 een ‘gemeentepolis’ kunnen krijgen van VGZ. De gemeente Rotterdam betaalt maandelijks 10 euro van die premie, per polis. 60.600 Rotterdammers maken er gebruik van. Het eigen risico, dat normaal gesproken verplicht 385 euro per jaar bedraagt, is in deze polis maar 50 euro. Het is een uitgebreide verzekering die de verzekerde dan ook ongeveer 170 euro per maand kost; hij is vooral bedoeld voor mensen die veel gebruik maken van de zorg.

Lees ook deze reportage: Het is (te) druk op de eerste hulp

Er speelt nog iets, legt hoogleraar economie en gezondheidszorg Erik Schut (Erasmus) uit. „Een ziekenhuis heeft géén zorgplicht en mag patiënten weigeren, als het weet dat er niet betaald gaat worden. De zorgverzekeraar heeft wél zorgplicht en moet dus zorgen dat zijn verzekerden ergens in de regio terecht kunnen.” Het Ikazia heeft bij VGZ geweigerd te tekenen voor de ‘doorleverplicht’ voor dit jaar. Dat is een afspraak met de verzekeraar dat een ziekenhuis patiënten blijft toelaten, ook als het afgesproken budgetplafond bereikt is. Dat wilde Ikazia niet, want het wist dat het dan zélf voor de kosten opdraait, zoals vorig jaar ook gebeurde. Schut: „Het Ikazia zou dus op termijn patiënten van VGZ zijn gaan weigeren. Daarom zegt VGZ nu zelf dat patiënten moeten uitwijken naar andere ziekenhuizen die wél hebben getekend voor de doorleverplicht.”

Dit getouwtrek is het gevolg van het zorgstelsel: verzekeraars moeten zorgen dat er genoeg zorg is en tegelijk de kosten beteugelen. En ziekenhuizen moeten financieel gezond blijven.