Opinie

Nieuw bewind, maar Europa moet waakzaam blijven

griekenland

Commentaar

In de hoop een periode van zware beproevingen achter zich te kunnen laten, heeft de Griekse kiezer zondag alle kaarten gezet op een kandidaat die belooft Griekenland zijn trots terug te geven. Met een opbeurende boodschap boekte Kyriakos Mitsotakis (51) van het rechtse Nieuwe Democratie een overtuigende overwinning. Maar of hij Griekenland een nieuwe toekomst kan binnenleiden is gezien de immense economische problemen waar het land nog steeds onder gebukt gaat, ongewis. Europa kan zich intussen voorbereiden op nieuwe onderhandelingen over de schuldenlast en nieuwe discussies over nut en noodzaak van saneringen: Mitsotakis beloofde een omvangrijke belastingverlaging.

Nieuwe Democratie haalde bijna 40 procent van de stemmen, vergeleken met 32 procent voor het linkse Syriza van premier Alexis Tsipras. Mitsotakis krijgt een absolute meerderheid omdat de winnaar een bonus van 50 zetels verwerft in het 300 zetels tellende parlement.

Tsipras kwam aan de macht met de belofte een einde te maken aan de harde bezuinigingen. Maar hij ontpopte zich als de man die harde maatregelen ruilde tegen een internationale reddingsoperatie. Een trojka van Europese Commissie, ECB en IMF legde bezuinigen op in ruil voor in totaal drie steunprogramma’s van in totaal 289 miljard euro. De aanhoudende bezuinigingen, gecombineerd met een kwakkelende economie en hoge werkloosheid, werden Tsipras fataal.

De Griekse kiezer heeft niet alleen het linkse populisme van Tsipras vaarwel gezegd, maar ook de extreem-rechtse Gouden Dageraad afgezworen. Extreem-rechts haalde de kiesdrempel van drie procent niet. Afkeer van de politieke flanken en de keuze voor een klassiek rechtse kandidaat werd op de beurzen met enthousiasme onthaald. De uitslag wordt er uitgelegd als een terugkeer naar stabiliteit.

Mitsotakis is een voormalig consultant van McKinsey en afkomstig uit een bekend politiek geslacht. Zijn zus was minister en burgemeester van Athene, zijn vader probeerde begin jaren negentig al eens als premier de Griekse economie vlot te trekken.

Onder Tsipras vond de economie weliswaar de weg omhoog, maar de problemen zijn nog steeds enorm. Banken zitten nog op slechte leningen, de overheidsschuld was vorig jaar nog 183 procent van het bruto binnenlands product. Er wordt weinig geïnvesteerd en de arbeidsmarkt moet dringend hervormd worden. In nog geen tien jaar is de economie met een kwart gekrompen. De werkloosheid is met 18 procent (40 procent voor jongeren) de hoogste in de EU. Het gemiddelde beschikbare inkomen per persoon is sinds 2010 met bijna een vijfde gedaald – in de euroregio als geheel is het met 18 procent gestegen.

Mitsotakis wil een aantal hervormingen doorvoeren en zich tot Europa wenden met het verzoek strenge schulden-regels te versoepelen. Hij stelt dat de huidige belastingdruk de economie wurgt. Maar als de belastingen dalen is er minder geld voor de reductie van schulden. Het Griekse probleem zou dan weer op de lange baan geschoven worden. Optimisten stellen daar tegenover dat het land veranderd is. Dat Grieken begrepen hebben dat een land niet oneindig schulden kan maken, dat hervormingen soms nodig zijn. Het is te hopen dat Mitsotakis voldoende kan hervormen om het vertrouwen van de buitenwacht te houden. Economische stimulering is goed, maar Griekenland heeft ook geleerd dat het nodig is om streng te zijn.