Recensie

Recensie Film

Is Leelo braaf, dan komt mama uit de goelag

Coming of age De argeloze blik van de zesjarige Leelo botst met de realiteit van stalinistische terreur in Estland anno 1950.

Leelo (Helena Maria Reisner) met haar vader Feliks (Tambet Tuisk) op de motor in ‘The Little Comrade’.
Leelo (Helena Maria Reisner) met haar vader Feliks (Tambet Tuisk) op de motor in ‘The Little Comrade’.

‘Gedraag je als een lief meisje, dan kom ik terug”: het zijn de laatste, slechtgekozen woorden van moeder Helmes Tungal als de NKVD haar naar de goelag afvoert. Estland zucht anno 1950 onder stalinistische terreur, de onderwijzeres is tot vijand van het volk bestempeld. En haar zesjarige dochtertje Leelo denkt nu dat de mannen in zwart mama meenamen omdat zij stout is geweest. Dus als ze braaf is, komt ze misschien terug.

De waarheid kan en mag Leelo niet kennen. Haar vader Feliks bungelt ook, al vocht hij in het Rode Leger. Een kleine verspreking doet iedereen de das om, dus fluisteren, zwijgen en liegen de volwassenen rond Leelo, verbergen ze hun gevoelens als zij monter een liedje over ‘wijze adelaars’ Stalin en Lenin aanheft. Het meisje voelt dat iets niet in de haak is, maar wat?

The Little Comrade, gebaseerd op twee autobiografische romans van schrijfster Leelo Tungal, toont het dagelijks leven onder Stalin in de onlangs ‘bevrijde’ Sovjetkolonie Estland in al zijn paranoïde horreur. Een sfeervolle, soms ontroerende, maar niet altijd even spannende film die iets vaker had kunnen kiezen voor de argeloze, rooskleurige blik van Leelo: dat had het contrast met de klamme deken van angst nog iets sterker aangezet.

De film kiest evenwel voor een traditioneel gefilmde, wat breder opgezette kroniek over een Estse familie in het nauw, met Russen niet eenduidig als schurken. Natuurlyriek en geluksmomenten voor op papa’s motor doorbreken de somberheid. Een evenwichtige film, en je gaat van de Tungals houden – met name van de geduldige, delicaat opererende maar principiële vader Feliks.