AIVD stapt naar rechter om aanpassingen af te dwingen in boek Volkskrant -journalist

Het nog te verschijnen boek bevat volgens de inlichtingendienst staatsgeheimen die bij publicatie medewerkers en bronnen van de AIVD in gevaar kunnen brengen.

Het gebouw van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst in Zoetermeer.
Het gebouw van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst in Zoetermeer. Foto Lex van Lieshout/ANP

De AIVD stapt naar de rechter om aanpassingen af te dwingen in een boek dat eind augustus verschijnt over digitale spionage door de dienst. Het boek van Volkskrant-journalist Huib Modderkolk, bevat volgens de inlichtingendienst staatsgeheimen die bij publicatie medewerkers en bronnen van de dienst in gevaar kunnen brengen.

„Wij zien onszelf genoodzaakt een kort geding te starten omdat het publiceren van de informatie een bron mogelijk in levensgevaar brengt”, aldus de woordvoerder van de dienst tegen NRC.

Dinsdagmorgen berichtte De Volkskrant al dat de AIVD een juridische procedure tegen Modderkolk zou starten. Ook zou aangifte tegen hem worden gedaan wegens het schenden van staatsgeheimen. Aanvankelijk berichtte de AIVD dat er nog geen enkele procedure was gestart en de gesprekken tussen advocaten nog gaande waren. Ook zou het slechts gaan om „enkele woorden”, die zouden moeten worden geschrapt. Overigens had Modderkolk toen al een sommatie van de landsadvocaat ontvangen ter voorbereiding van het kort geding.

Wijziging van 'enkele woorden'

Doordat Modderkolk heeft laten weten niet op de eisen van de dienst te zullen ingaan, zijn de gesprekken tussen de advocaten beëindigd, aldus de AIVD. Daardoor zal de civielrechtelijke procedure om aanpassingen af te dwingen worden doorgezet, en een kort geding volgen. De andere procedure, het doen van aangifte tegen Modderkolk wegens schending van staatsgeheimen, is echter „nu niet aan de orde”, aldus de dienst.

In een brief van 20 juni aan Modderkolk schreef AIVD-chef Dick Schoof al zich gedwongen te zien tot het beginnen van een civielrechtelijke procedure om publicatie van bepaalde informatie te voorkomen. Ook kondigde hij daarin aangifte aan tegen Modderkolk aan vanwege schending van staatsgeheimen. Dit is in de geschiedenis van de dienst een zeldzaamheid.

In de brief eiste Schoof dat de namen van een operatie en de naam van een medewerker van een buitenlandse dienst worden geschrapt. Hetzelfde gold voor informatie die herleidbaar is tot enkele medewerkers van de AIVD zelf. Publicatie van de namen zou hun veiligheid in gevaar kunnen brengen, aldus Schoof. Daar voegt de dienst dus nu de inschatting van de dreiging van ,,levensgevaar" voor een bron aan toe.

Concept al voorgelegd

Het boek is al eerder in concept aan de dienst voorgelegd. Op aandringen van de AIVD zijn toen al enkele zinnen aangepast, maar Modderkolk is niet op alle wensen van de dienst ingegaan. Volgens Modderkolk kon de dienst niet aannemelijk maken waarom publicatie van de namen de betreffende mensen in gevaar zou kunnen brengen. Daarentegen zouden de gevraagde schrappingen er juist toe leiden dat niet of nauwelijks meer over een bepaalde, inmiddels afgeronde operatie geschreven kon worden. Daarmee kwam de geloofwaardigheid van het boek in het geding, aldus Modderkolk.

Begin september zal het boek worden gepresenteerd, onder meer in aanwezigheid van minister van Defensie Ank Bijleveld (CDA).

Dit is een ge-update versie van een eerder bericht. De update kwam na nieuwe, aanvullende informatie van de kant van de AIVD.