Verslaafd, verward en dan het arrestatieteam

Wie: Ton

Kwestie: mishandeling

Waar: rechtbank Utrecht

De Zitting

Ton (64) wil met rust gelaten worden. Daarom is hij vandaag in het Huis van Bewaring gebleven; zijn advocaat moet hem maar vertegenwoordigen. Het gaat over een volgens de rechter ‘heftige arrestatie’, uit augustus vorig jaar. Ton wil mensen graag op afstand houden. Komen ze te dichtbij dan kan hij agressief worden. Verbaal dan. En soms echt. Tot z’n arrestatie woonde Ton in een Begeleid Wonen instelling voor mensen met verslavings- of psychische problemen. Daar maakten bewoners zich op enig moment zorgen. Ton liep met messen rond en gedroeg zich vreemd. Er was angst, onrust. Ook de leiding vertrouwde het niet en belde de politie. Toen ging het mis.

De agenten van de surveillance zagen door het raam een verwarde man, met een ‘vage blik’, die met messen rondliep. De deur openen, dat durfden ze niet aan. Eerst maar eens wachten op de hondenbegeleider. En daarna toch maar de agenten van het Arrestatie Team (AT) gebeld. Die kregen de sleutel van de voordeur, maakten de tasers in orde, hieven de schilden en stapten bij Ton binnen. Eerst een schot uit een shotgun met een beanbag. Dat zijn zakjes met loodkorrels die het effect van een zware klap hebben. Op Ton had het geen effect. Ook pepperspray hielp niet. Ton kwam met messen op ze af en wist om diens schild heen de elleboog van een politieman te verwonden.

Die agent eist vandaag 1.000 euro compensatie wegens angst, pijn, boosheid maar vooral ook onzekerheid over besmetting. Ton wilde nadat hij overmeesterd was (en daarbij gewond raakte), geen bloedtest. De wond was oppervlakkig, maar moest wel worden gehecht, met een litteken als gevolg.

De rechter vat Tons levensloop samen. Hij functioneert „al decennia” niet goed. Hij heeft een alcoholprobleem. Een „aantal” huwelijken is gestrand. Van jongs af aan vertelt Ton al „verhalen die z’n omgeving niet gelooft”. Ton gebruikt al lang anti-psychotica, maar zonder veel effect. Dat leidde tot de diagnose „anders” schizofreen of psychotisch. Er is sprake van een „stoornis in de realiteitstoetsing”. In zijn levensloop komt wel geweld voor, maar van een patroon kon niet gesproken worden. Zijn meestal verbale agressie moet worden gezien als een „bijzondere manier” om rust af te dwingen, is de conclusie. TBS met dwang wordt dan ook niet geadviseerd. De psychiaters denken dat bij „goede bemoeizorg” in een omgeving waar men „oog heeft voor deze bijzondere persoon een houdbare situatie kan worden gecreëerd”. Maar waar vind je die?

De zitting loopt uit op een casusoverleg over wachtlijsten, intake en behandelopties. Een advies van de reclassering ontbreekt, terwijl die een hoofdrol moet gaan spelen. Het risico op recidive wordt op „matig tot hoog geschat”. Confrontaties met Ton kunnen makkelijk escaleren. De sleutel is dan „op afstand blijven”. Precies het omgekeerde van wat het AT dus kwam doen. Het is voor de reclassering nog een „behoorlijke opgave om uit te zoeken wat hier wijsheid is”, zegt de rechter.

De advocaat zegt dat Ton in paniek raakt bij de gedachte dat hij vrij zou komen zonder dat er iets geregeld is. Voor zijn gedrag is ook z’n medicatieniveau belangrijk. Eigenlijk wil Ton liefst terug naar z’n appartement. Een van de rechters merkt op dat zijn alcoholverslaving in geen enkel rapport is meegewogen. Ton bleek er niet over te willen praten. Zijn advocaat noemt hem een „heel standvastig” iemand.

Half juni, op een vervolgzitting, is het reclasseringsadvies er wel. Het idee om Ton weer ‘beschermd’ zelfstandig te laten wonen bleek onuitvoerbaar. Er zijn te veel wachtlijsten. De instellingen vinden Ton nogal ‘complex’ en dus ongeschikt. De rechtbank zou het best een opname van een jaar in een psychiatrisch ziekenhuis op kunnen leggen. Van daaruit kan dan de stap naar zelfstandigheid worden gezet. De rechtbank neemt dat advies in z’n geheel over. Ton is volledig ontoerekeningsvatbaar, wordt ontslagen van rechtsvervolging en een jaar gedwongen opgenomen. De gewonde agent krijgt een bedrag van 750 euro toegewezen.