Slapeloze nachten door lerarentekort

Vier schoolleiders over tekorten in basisonderwijs Het toch al grote gebrek aan docenten in het basisonderwijs groeit. Schooldirecteuren zijn intussen toe aan plan C: samenvoegen van groepen.

Een maand lang elke week gratis uit eten in Amsterdam Noord („hip, hot & happening”) als je bij schoolbestuur Innoord gaat werken. Basisscholen halen van alles uit de kast om leraren te trekken, zoals deze advertentie laat zien.

Dat is nog moeilijker dan vorig jaar, blijkt uit een enquête van DUO Onderwijsonderzoek & Advies, in opdracht van de koepel van het basisonderwijs (PO-raad). Na de zomervakantie verwachten basisscholen een tekort van 1.386 docenten, een toename met 9,6 procent. Ook schoolleiders (408 openstaande vacatures) en onderwijsondersteuners (318 vacatures) zijn er te weinig.

Opvallend is dat de verschillen tussen scholen groeien: terwijl het totale tekort toeneemt, neemt het aantal scholen dat er last van heeft juist af. Vooral scholen in de Randstad, met leerlingen van laagopgeleide ouders en in het voortgezet speciaal onderwijs hebben moeite om leraren te vinden. De onderwijsinspectie waarschuwde onlangs al voor de hierdoor toenemende kansenongelijkheid.

Vier schoolleiders over de tekorten:

Conny van Coesant

Directeur van daltonscholen IKC Zeven Zeeën en De Poolster, beide in Amsterdam-Noord

„De situatie wisselt per dag. Dan denken we dat we iemand hebben, maar dat wordt dan weer afgezegd. Op De Poolster zoeken we mensen voor groep 3, 4 en 6. Er is een leerkracht zo coulant om langer te werken en we zetten een onderwijsassistent in.

„De locatieleider en ik hadden drie plannen bedacht. Plan A: overal vacatures uitzetten. Plan B: met tegenzin toch gebruikmaken van een uitzendbureau. Of plan C: groepen samenvoegen. Als er in de vakantie niks binnenkomt, moeten we over op plan C. Ook de uitzendbureaus hebben geen mensen meer. De pool is leeg.

„Bij de Zeven Zeeën hebben we bij de kleuters, groep 3, 6 en 8, nog leerkrachten nodig; alleen groep 8 gaat om een parttime baan. We zoeken ook onderwijsondersteuners. We hebben al groepen samengevoegd, waardoor we nu een hele grote groep 3 hebben van meer dan dertig leerlingen.

„Ik maak me heel erg zorgen over mijn mensen. Het begeleiden van zij-instromers, leraren in opleiding en assistenten komt allemaal op hun schouders terecht. Mochten we de bezetting volbrengen, is dat een wankel succesje. Of we het met elkaar gaan volhouden, weet ik niet. Er is geen vervanging als er zieken zijn, verdelen is geen optie meer want klassen zijn al vol. Ik heb er slapeloze nachten van, de locatieleiders ook.”

Victor van Toer

Directeur Het Open Venster in Rotterdam-Zuid

„In de buurt van de school staan flats waarvan gezegd wordt dat zeventig procent van de bewoners in de bijstand zit. De gevolgen daarvan komen de school binnen. Je merkt dat leraren sneller kiezen voor banen in randgemeenten, waar minder problemen zijn en kinderen met een gevulde broodtrommel naar school komen.

„We zijn het jaar gestart met een volledige bezetting, maar er vielen twee mensen uit. Vanaf januari tot en met de meivakantie heb ik daardoor zelf twee dagen per week voor de groep gestaan. Ook onze intern begeleiders gaven les. Van de kwaliteitsslag die ik had willen maken, is onvoldoende terechtgekomen.

„Als er geen sollicitatiebrieven meer binnenkomen, ga je twijfelen aan je eigen kunnen. Maak je wel de goede keuzes? Uit principe huur ik geen leraren in via detacheringsbureaus. Zij vragen enorme prijzen voor ongediplomeerde leerkrachten.

„Voor volgend schooljaar ben ik gelukkig rond. Vorige week heb ik via Facebook-groepjes, Twitter en mond-op-mondreclame de laatste vacature gevuld. ’s Ochtends kreeg ik het cv, ’s middags was het gesprek, daarna is diegene aangenomen. Dat gaat dus zonder proefles. Als je het idee hebt dat er een klik is, neem je de gok. In het belang van de bezetting voor de klas, niet van de onderwijskwaliteit.”

Hendrien Zijlstra

Directeur vso-school Gentiaan College in Apeldoorn

„Het wordt steeds moeilijker om mensen te vinden die bewust voor het speciaal onderwijs kiezen. Voor komend schooljaar staan twee vacatures open en we zijn al vanaf maart bezig om die te vullen.

Lees ook: Maak van de lerarenopleiding een betaalde baan

„We vinden het heel belangrijk dat iedereen op onze loonlijst staat, want externe inhuur is buitengewoon kostbaar. En we willen dat mensen er op de eerste dag zijn en een heel jaar blijven. Wisselingen voor de klas zijn niet goed voor de continuïteit, en zeker niet voor onze leerlingen. Leraren van het voortgezet speciaal onderwijs vallen onder de cao van het primair onderwijs en verdienen daardoor minder dan collega’s uit het reguliere voortgezet onderwijs. Dat terwijl ze meer lesuren geven. Het aantal mensen wat daarvoor kiest, is beperkt.”

Judith Sliedregt

Directeur Adalbert Basisschool in Mook

„Bij onze stichting zijn twee scholen een cluster geworden en ik ben gevraagd daar directeur van te worden. Maar voor mijn school is nog geen vervanger gevonden.

„We merken dat de tekorten voor schoolleiders groot zijn. Als iemand met pensioen gaat of voor een andere werkplek kiest, zijn er wel mensen die solliciteren, maar niet iedereen is geschikt. Dat maakte het voor mij moeilijk om ja te zeggen tegen mijn nieuwe baan: je wilt de kwaliteit op je eigen school behouden en je weet met welke situatie je ze achterlaat.

„Leraren hebben een salarisverhoging gehad en geld om de werkdruk te verminderen, schoolleiders niets. Ons salaris is soms minder of een paar tientjes meer dan dat van leraren, terwijl de verantwoordelijkheid groter is. Het is flauw om elke keer over de vuilniszak en de telefoon te beginnen. Maar het is nu eenmaal zo dat er veel klusjes bijkomen naast ons eigenlijke werk: waarborging van de kwaliteit van het onderwijs .”