Rufus the Hawk waakt over de banen van Wimbledon

Reportage | Wimbledon Roofvogel Rufus the Hawk verjaagt de duiven op het tennispark, waar hij koning in de lucht is. „Hij hoort bij de Wimbledon-familie.”

Valkenier Wayne Davis met Rufus the Hawk, de Bird Scarer van Wimbledon.
Valkenier Wayne Davis met Rufus the Hawk, de Bird Scarer van Wimbledon. Foto Steven Verseput/NRC

Wimbledon, maandagochtend, even na zeven uur. Op het dak van het centercourt kijkt Rufus the Hawk minutieus om zich heen. Zijn spitsige kop met gele snavel draait met zijn flexibele nek van links naar rechts – en terug. Vanaf hier kan hij zijn domein overzien: bijna alle grasbanen op het tennispark en de omliggende gebieden, waaronder Wimbledon Park.

De zon breekt voorzichtig door, het toernooi ontwaakt. Schoonmakers dweilen de tribunes, de baan wordt gemaaid, vliegverkeer van en naar Heathrow trekt over. Een groepje kraaien vliegt rond het stadion, eerder vanochtend waren er al zo’n twintig.

Rufus the Hawk blijft op zijn stek, alleen zijn aanwezigheid heeft al een afschrikwekkende werking. Hij is sterk, heeft dwingende donkere ogen, is bijna een meter breed als hij zijn vleugels spreidt en kan een topsnelheid van zo’n 55 kilometer per uur halen.

De kraaien zijn snel verdwenen. De eigenaar van Rufus, valkenier Wayne Davis, fluit vanaf de tribune. En roept: „Hey!” Om hem te lokken houdt hij stukjes rauwe kip en kwartel in de lucht. In een streep daalt Rufus, diagonaal over de tennisbaan, richting zijn baasje en landt gecontroleerd op zijn hand.

Rufus the Hawk, de Bird Scarer van Wimbledon.

Foto Carl Recine/Reuters

Dakconstructie

De roofvogel, een zogeheten Harris’ buizerd, wordt op Wimbledon ingezet om met name duiven te verjagen. Zo moet voorkomen worden dat zij zich nestelen in de dakconstructies van de twee grote stadions en dat ze eieren leggen. De duiven komen onder meer af op het graszaad en etensresten die bezoekers achterlaten – tijdens het toernooi wordt veel gepicknickt.

Door ze te verdrijven wordt verhinderd dat wedstrijden onderbroken worden door duiven. Toen Davis twintig jaar geleden met zijn service begon op Wimbledon, was dat een serieus probleem, vertelt hij. „Er waren toen veel duiven. Nu is het programma meer gericht op onderhoud en preventie.”

In dit gebied is Rufus „koning in de lucht”, zegt Imogen Davis (32). Zij is dochter van Wayne (56). Ze runnen een klein familiebedrijf in Northamptonshire, gespecialiseerd in het tegengaan en beheersen van problemen die vogels veroorzaken. Ze zetten Rufus, hun pronkstuk, in op meerdere locaties, waaronder Westminster Abbey, Lord’s Cricket Ground, voetbalclub Fulham en ziekenhuizen en luchthavens.

Hij patrouilleert tijdens Wimbledon dagelijks van vijf tot acht in de ochtend, als er nog geen publiek is. Overdag, als het tennispark vol is, komt hij uit veiligheidsoverwegingen niet in actie. Helemaal voorkomen dat duiven of andere vogels inbreken bij wedstrijden, kan om die reden niet. In de eerste week gebeurde dit bij enkele partijen – wat ook de charme is van tennis in de buitenlucht.

Het centercourt is van oudsher het voornaamste werkterrein van Rufus. Dit jaar heeft Court 1 ook een uitschuifbaar dak en moet hij ook daar de ontwikkelingen extra in de gaten houden. Imogen: „Hij is daar de boel nog aan het verkennen, waar de plekjes zitten om je te verstoppen.”

Rufus, elf jaar oud, is op Wimbledon getraind en opgegroeid. Dat maakt dit ook zijn elfde editie op The Championships, zoals veel Britten het toernooi noemen. „Dit is zijn playground”, zegt Imogen. De rest van het jaar is hij twee keer per week op het tennispark, puur voor preventieve werkzaamheden.

„Hij hoort bij de Wimbledon-familie”, zegt Imogen. Hij wordt, gaandeweg, onderdeel van de tradities en historie op Wimbledon.

De toernooiorganisatie zet hem in voor media-optredens en sponsorfilmpjes en hij heeft eigen accounts op Instagram, Twitter en Facebook. „Ik ben zijn socialmediamanager”, zegt Imogen. Rufus heeft ook een eigen toegangspas, met foto en daaronder zijn functie: Bird Scarer.

In juni 2012 was Rufus, tijdens het toernooi, plotseling spoorloos. „Een van de verschrikkelijkste ervaringen ooit”, zegt Imogen. Het incident werd breed uitgemeten in de Britse pers. Hij was met zwarte reisbox en al gestolen uit de achterbak van de auto van de familie Davis en kon niet getraceerd worden doordat de transponder uitstond.

Na drie dagen kregen ze een telefoontje van een dierenwelzijnsorganisatie dat hij in een park in de buurt van Wimbledon was gevonden, in zijn reisbox. Imogen: „Hij had veel kip gekregen. En hij had het eigenlijk wel naar zijn zin.”

Zijn levensverwachting is 25 jaar. „Hij is veel in beweging en heeft een proteïnedieet [eiwitdieet]. We zorgen goed voor hem”, zegt Imogen. Als zijn werkdag erop zit gaat hij in bad en kan hij relaxen en eten.

Gevoelig voor eten

Voeding is cruciaal in zijn begeleiding – hij is gevoelig voor eten. Rufus moet hongerig genoeg zijn om te jagen, maar tegelijkertijd niet té hongerig – anders bestaat de kans dat hij een duif grijpt. „Het is een dun lijntje”, zegt Imogen. Hij moet op een bepaald gewicht blijven om in „ideale toestand” te vliegen.

Lees ook: Langzaam gaat Wimbledon mee met de moderne tijd

Probleem is wanneer hij zelf iets te eten heeft gevonden: dan is hij met voeding lastig terug te lokken. „Dan kan je lang zitten wachten voor hij weer honger heeft en terugkomt. Het gaat erom dat je hem steeds monitort en zorgt dat hij gemotiveerd blijft.”

Het gebeurt wel eens dat hij van het tennispark wegvliegt en naar het nabijgelegen Wimbledon Village gaat. Met een trackingsysteem – dat tot 8 kilometer bereik heeft – kunnen ze hem in noodgevallen lokaliseren.

Ze hebben hem afgestemd op het werk dat hij moet verrichten, zegt Wayne. „Zijn natuurlijke instinct is, zoals bij ieder roofdier: iets aanvallen, grijpen en het dan opeten. Dat is onderdeel van zijn voedselketen. Het enige wat we doen: we passen zijn gedrag een beetje aan, zodat hij effectief is.”

Maandagochtend tegen acht uur zit zijn job erop. Het was een rustige dag – weinig duiven. Wayne pakt in. De volgende klus wacht voor Rufus: Westminster Abbey.