‘China neemt Oeigoerse kinderen hun taal, cultuur en wortels af’

Onderdrukking Kinderen van Oeigoeren worden gescheiden van hun ouders, meldde de BBC, om ze te vervreemden van hun cultuur.

De Chinese overheid scheidt kinderen van Oeigoeren van hun ouders en plaatst ze op internaten waar ze tot echte, vaderlandslievende Chinezen gemaakt worden die zich niet meer identificeren met de Oeigoerse cultuur en de islam, en die ook geen Oeigoers meer spreken. Met dat opmerkelijke nieuws kwam de BBC vorige week. Het gaat niet alleen om kinderen in de schoolgaande leeftijd, maar ook om peuters en kleuters.

Lees ook: ‘Ik ben bang dat mijn gezin in Oeigoerse kampen verdwijnt’

De Britse publieke omroep baseert zich daarbij gedeeltelijk op een rapport van de Duitse onderzoeker Adrian Zenz. Hij laat zien dat het aantal scholen en peuterspeelzalen in Xinjiang veel sneller groeit dan in de rest van China, en dat de groei vooral hoog is in die delen van Xinjiang waar de meeste Oeigoeren wonen.

Vervreemding

Het zou gaan om een doelbewuste poging om kinderen van hun wortels, taal en cultuur te vervreemden. Zenz stelt dat de acties vragen oproepen over mogelijke culturele genocide in Xinjiang.

Vooral kinderen van wie beide ouders in kampen zitten zouden worden heropgevoed op deze internaten. Zulke kinderen zijn er veel: als er inderdaad ruim een miljoen Oeigoeren in de kampen zitten, dan gaat het om ongeveer één op de tien Oeigoeren in Xinjiang, dat formeel een autonome regio binnen China is.

Liu Xiaoming, de Chinese ambassadeur in het Verenigd Koninkrijk heeft het verhaal ontkend. „Als je mensen kent die hun kinderen kwijt zijn: geef me hun namen door, dan proberen we ze te vinden”, aldus de ambassadeur deze zondag op de BBC.

Een kamp in aanbouw, in de Chinese regio Xinjiang. Het is te zien op satellietbeelden, die toegankelijk zijn via Google Earth:

China geeft wel toe dat de kampen bestaan, maar volgens de Chinese overheid gaat het om opleidingscentra waar mensen een vak kunnen leren. Daardoor zouden ze minder snel radicaliseren en zouden terroristische, door de islam geïnspireerde aanslagen afnemen.

In Xinjiang is daarnaast sprake van de vernietiging van enige tientallen moskeeën en andere religieuze structuren, zoals blijkt uit gezamenlijk onderzoek van digitaal onderzoekscollectief Bellingcat en de Britse krant The Guardian. Ook zijn religieuze hoofddoeken en lange baarden in de praktijk verboden.

De Keriya Aitikamoskee in de Chinese provincie Xinjiang, was in november 2017 nog te zien op satellietbeelden van het gebied (te doorzoeken via Google Earth): de toegangspoort en koepel wierpen een duidelijke schaduw. In recenter beeld zijn die constructies verdwenen. Deze moskee was onderdeel van het onderzoek van The Guardian.

Oeigoeren worden daarnaast via de nieuwste Chinese digitale surveillancesystemen binnen en buiten Xinjiang streng in de gaten gehouden. Het gaat onder meer om gezichtsherkenningssystemen die Oeigoeren kunnen onderscheiden van Han-Chinezen. Zij kunnen zo voortdurend worden gemonitord, zowel binnen als buiten Xinjiang. Daarnaast gaat het om het systematisch en gedwongen afgeven van DNA en bloedmonsters en van voorbeelden van iemands stemgeluid, zodat Oeigoeren ook via hun telefoongesprekken te identificeren zijn.

Oeigoeren voelen zich niet alleen bedreigd in China zelf. Ook als zij niet langer de Chinese nationaliteit hebben, voelen ze zich in het buitenland onder druk gezet door de Chinese overheid. Ook Oeigoeren die in Nederland wonen melden dat zij „druk voelen vanuit de Chinese overheid om persoonlijke informatie te delen”, zo staat in de China-strategie van de Nederlandse overheid die afgelopen mei verscheen.

Zelfs buitenlandse toeristen die Xinjiang bezoeken krijgen naar onlangs bekend werd verplicht een app geïnstalleerd op hun telefoon die e-mails, contacten en tekstberichten kan lezen en die ook gebruikt kan worden om te zien waar iemand zich precies bevindt.

Diplomaten en journalisten hebben vrijwel geen bewegingsvrijheid als zij zelfstandig in Xinjiang willen rondreizen.

Internationaal groeit de verontwaardiging over de Chinese behandeling van de Oeigoeren, maar sancties zijn tot nu toe niet ingesteld. Turkije was tot voor kort een van de weinige moslimlanden die zich uitsprak tegen de slechte behandeling van de Oeigoeren, maar president Recep Tayyip Erdogan, die vorige week een bezoek bracht aan China, heeft zijn toon aanzienlijk verzacht. Hij laat de Turkse handelsbelangen toch prevaleren boven de belangen van de Oeigoeren.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie NRC Vandaag: Hoe China punten uitdeelt aan zijn burgers
U kunt zich ook abonneren via Apple Podcasts, Stitcher, Spotify, Castbox of RSS.