Moord van tienerzussen op vader Michaïl verdeelt Russen

De tieners staken hun vader met een jachtmes, sloegen hem met een hamer. Uit zelfverdediging, zeggen ze. De zaak zet de discussie over huiselijk geweld weer op scherp.

Angelina Chatsjatoerian, een van de drie zussen die beschuldigd worden van vadermoord, in de rechtszaal
Angelina Chatsjatoerian, een van de drie zussen die beschuldigd worden van vadermoord, in de rechtszaal Foto Joeri Kadobnov/AFP

Ljoedmila Soekova was naar het centrum van Moskou gekomen om te demonstreren tegen huiselijk geweld, maar nu is ze ineens in een felle discussie beland met Dmitri Beloegin. „Vrouwen zijn veel vaker slachtoffer van huiselijk geweld”, zegt Ljoedmila: „Ik kan trainen wat ik wil, maar als wij nu zouden gaan vechten, dan zou je mij zo omver blazen.”

„Nou misschien niet”, zegt Dmitri – hoewel hij een kop groter is en zijn bovenarmen verraden dat hij aan fitness doet. „Stel, mijn vrouw slaat mij. Wat moet ik dan doen? Ik moet naar de politie!”

Ljoedmila en Dmitri hebben het over de zaak tegen de zussen Chatsjatoerian, die Rusland nu al weken bezighoudt.

Vorig jaar werd het levenloze lichaam van Michaïl Chatsjatoerian (57) aangetroffen in zijn woning. Zijn drie dochters Krestina (19), Angelina (18) en Maria (17) bekenden hun vader om het leven te hebben gebracht terwijl hij sliep. De meisjes hielpen elkaar, staken hun vader met een jachtmes, sloegen hem met een hamer en bewerkten hem met pepperspray.

Volgens de Russische justitie hebben de zussen-Chatsjatoerian zich schuldig gemaakt aan moord met voorbedachten rade. Maar volgens hun advocaten was er sprake van zelfverdediging. Michaïl zou zijn dochters jarenlang hebben geterroriseerd, geslagen en seksueel misbruikt. Chatsjatoerians ex-vrouw vertelde over jarenlange mishandeling van haarzelf en haar zoon. Op de avond van de moord zou Chatsjatoerian zijn dochters nog hebben ‘gestraft’ door hen met pepperspray in het gezicht te spuiten.

Zussen Krestina en Maria Chatsjatoerian in de rechtszaal
Foto’s Yuri Kabodnov/AFP
Maria Khachaturyan, one of three teenage sisters accused of murdering their father, attends a hearing at a court in Moscow on June 26, 2019. (Photo by Yuri KADOBNOV / AFP)
Zussen Krestina en Maria Chatsjatoerian in de rechtszaal
Foto’s Joeri Kadobnov/AFP

De zaak tegen de zusters verdeelt de Russische samenleving. Volgens feministen laat de zaak zien dat Rusland ernstig tekortschiet in de bestrijding van huiselijk geweld en het beschermen van vrouwen. Volgens hen zijn de zussen-Chatsjatoerian geen daders maar slachtoffers, die moeten worden vrijgelaten. Conservatieve Russen roepen juist op tot strenge straffen voor de jonge vrouwen, die het waagden het recht in eigen hand te nemen. Op de achtergrond speelt een diepe tegenstelling over de rol van mannen en vrouwen in de patriarchale Russische samenleving.

Bolotnaja-plein

Die botsing is er ook op zaterdag, als enkele tientallen Moskovieten zijn samengekomen op het Bolotnaja-plein, vlak bij het Kremlin.

Vandaag wilden activisten door het centrum van Moskou trekken in een grote ‘Mars der Zusters’. Maar de autoriteiten gaven geen toestemming en de demonstratie gaat niet door. Om toch iets te doen kiezen activisten één voor één met een bord positie voor het monument voor de slachtoffers van kindermishandeling. Demonstreren in je eentje mag, ook zonder toestemming. Op een veilige afstand – tenminste vijftig meter volgens de Russische wet – wachten enkele tientallen jonge vrouwen (en een enkele man) tot ze aan de beurt zijn. De sfeer is ontspannen – totdat enkele opgeschoten jongens zich in de rij voegen. De jongemannen zeggen te spreken namens de organisatie ‘Masculiene Samenleving’.

We strijden ook voor het invoeren van een wet tegen huiselijk geweld

Emilia Grigorian betoger

Dmitri Beloegin stoort zich aan de „maatschappelijke en morele druk” op het strafproces. „Ik ben voor eerlijke rechtspraak.” Op internet is de toon minder diplomatiek. De organisatie van de ‘Mars der zusters’ zegt tientallen bedreigingen te hebben ontvangen. ‘Masculiene Samenleving’ zou de geplande demonstratie met geweld uit elkaar hebben willen jagen. Zonet nog was er een incident: een tegendemonstrant van ‘Masculiene Samenleving’ is met zijn bord naast een activiste gaan staan, waardoor er een ‘illegale samenscholing’ ontstond. De politie heeft beide demonstranten meegenomen naar het bureau.

Zaterdag demonstreerden tientallen Moskovieten (na elkaar) tegen de zaak tegen de zusjes Chatsjatoerian en huiselijk geweld. In Rusland mag je zonder toestemming alleen in je eentje actie voeren. De volgende demonstrant moet zich op vijftig meter afstand bevinden.

„Extremisten en provocateurs”, zegt de 22-jarige feministe Emilia Grigorian over de anti-demonstranten. „Masculiene Samenleving roept al jaren op tot haat, homofobie en geweld tegen vrouwen.”

Grigorian heeft geen vertrouwen in een eerlijk proces voor de Chatsjatoerian-zussen. Van alle vrouwen die in Rusland vast zitten omdat ze iemand gedood hebben, zo vertelt ze, was in 80 procent van de gevallen sprake van een verdediging tegen huiselijk geweld. Onderzoek van de krant Novaja Gazeta naar 2488 vrouwen die tussen 2016 en 2018 werden veroordeeld wegens moord, bevestigt dat beeld. Het is een structureel probleem, zegt Grigorian. „Onze prioriteit is nu om de gezusters vrij te krijgen. Maar we strijden ook voor het invoeren van een wet tegen huiselijk geweld.”

Nog steeds geen wetgeving

In tegenstelling tot veel andere landen kent Rusland geen wetgeving tegen geweld in de huiselijke sfeer. In 2017 ondertekende president Poetin zelfs een wet die het slaan van ‘naasten’ uit het strafrecht haalde. Mits er geen ernstig letsel is toegebracht en het gaat om de eerste keer, komen daders er vanaf met een boete. Tatjana Moskalkova, Poetins adviseur voor de mensenrechten, pleit er inmiddels voor snelle invoering van wetgeving tegen huiselijk geweld. Maar het is tekenend dat de ombudsvrouw niet de zaak-Chatsjatoerian aanhaalt om haar zaak te bepleiten, maar een schrijnend geval in de deelrepubliek Ingoesjetië, waar de zevenjarige Aisja zo ernstig werd mishandeld door haar tante dat een arm moest worden afgezet. Daarmee haalt Moskalkova het probleem van huiselijk geweld uit de Russische man-vrouwdiscussie.

Een discussie die Ljoedmila Soekova en Dmitri Beloegin met hartstocht voeren.

„Wij strijden voor onze rechten”, zegt Dmitri.

Ljoedmila onderbreekt hem. „Maar je zou toch óók kunnen opkomen voor de rechten van meisjes?”

Een demonstrant die de vrijlating van de zusjes Chatsjatoerian eist.
Foto Steven Derix
Dmitri Beloegin en Ljoedmila Soekova in een felle discussie over huiselijk geweld.
Foto Steven Derix
Een jonge betoger die deelneemt aan de tegensdemonstratie vn de ‘Masculiene Samenleving’, wordt opgepakt.
Foto Steven Derix

Demonstranten in het centrum van Moskou.

Correctie maandag 8 juli 2019: in een eerdere versie van dit artikel stond dat van alle vrouwen die in Rusland vast zitten wegens moord, 80 procent is veroordeeld wegens noodweerexces. De vrouwen zitten vast omdat ze iemand gedood hebben. In 80 procent van de gevallen was sprake van een verdediging tegen huiselijk geweld. Hierboven is dat aangepast.