Van het balkon de dood in

Toerisme Stunten op balkons is populair onder jonge, vooral Britse toeristen in een kustplaats op Mallorca. Over een hardnekkig tijdverdrijf dat geregeld slecht afloopt.

‘De zomer is weer begonnen.” Dat zeiden de bewoners van Mallorca tegen elkaar na de eerste dode toerist als gevolg van een val van een balkon. In de ochtend van 7 juni viel de twintigjarige rugbyer Freddie Pring uit het Engelse Watchet van de tweede verdieping van het Wave House Hotel in Magaluf. Groot nieuws voor Britse media als The Sun, The Daily Star en The Independent, maar voor het lokale Última Hora niet meer dan een kort bericht en een cartoon. „We zijn er zo aan gewend dat dit gebeurt, dat niemand er meer van opkijkt”, zegt verslaggever Julio Bastida van de krant. „Een zeer trieste realiteit.”

Het kustplaatsje Magaluf staat al jaren bekend als epicentrum van een fenomeen dat in de volksmond balconing heet. Aanvankelijk ging het alleen om toeristen die vanaf een van de talloze balkons in een zwembad springen. Op YouTube zijn daarvan ijzingwekkende filmpjes te zien. Jonge, dronken mannen kletteren al schreeuwend van grote hoogte het water in. Toen de Britse pers de ongelukken een jaar of tien geleden een label gaf, ging het begrip een eigen leven leiden. Vandaag de dag wordt onder balconing ook verstaan: van het ene naar het andere balkon klimmen, jezelf optrekken aan de spijlen en ongelukkig ten val komen. Vorig jaar vielen door balconing zes doden en tientallen gewonden in de badplaats. Waar het elders in Spanje om uitzonderingen gaat, zijn ongelukken in Magaluf eerder regel.

Balconing lijkt een moderne variant van klifspringen, van oudsher populair op Mallorca. Het zijn met name jonge mannen die onder invloed van alcohol en drugs de beproeving aangaan. Soms springen ze gewoon voor de kick, zoals anderen gaan treinsurfen, illegale autoraces houden of capriolen met een motor uithalen. Geslaagde sprongen worden als trofeeën online gezet.

Straatbeeld uit Magaluf.
Foto Koen Greven
Straatbeeld uit Magaluf.
Foto Koen Greven
Straatbeeld uit Magaluf.
Foto’s Koen Greven

Pretpark voor de onderklasse

Wie door de straten van Magaluf loopt, waant zich in een Brits pretpark voor de onderklasse. Schreeuwerige reclames lokken publiek met lapdance, bier en sangria. Pubs met namen als The Red Lion, Banana Joe’s en Mambo’s schenken dag en nacht bier, cider en shots. Hasj, coke en pillen zijn overal verkrijgbaar. De geur van verschaald bier vermengt zich met de vette lucht van gebakken hamburgers, fish and chips en kebab. Tot diep in de ochtend deint een dronken massa van tienduizenden toeristen door Magaluf. Niet zelden eindigt de nacht in een vechtpartij – of een sprong van een balkon. Altijd staat de vaste ambulance met nummer 061 paraat om gewonden weg te brengen.

Toen Juan José Segura Sampedro negen jaar geleden als jonge dokter in spe van Sevilla naar Mallorca verhuisde, raakte hij meteen gefascineerd door balconing. Hij onderzocht alle gevallen tussen 2010 en 2015 in het ziekenhuis waar hij werkt – tien tot vijftien per jaar. „85 procent is slachtoffer van een val van een balkon, bij 15 procent ging het om mislukte sprongen naar een zwembad. We hebben het alleen over zwaargewonden, de doden zien we hier niet en de lichtgewonden ook niet. Het gaat doorgaans om Britse, Ierse en in mindere mate Duitse jongens in de leeftijd van 18 tot 24 jaar. Vrijwel iedereen is onder invloed van alcohol, bij eenderde is ook sprake van drugsgebruik. In die toestand denken ze vaak onsterfelijk te zijn.”

Bekijk hieronder een reportage van de Spaanse krant El Pais

Tientallen malen wisten de 33-jarige arts en zijn collega’s in ziekenhuis Son Espases levens te redden. „Iedere keer is het weer dramatisch om te zien. Van het ene op het andere moment staat het leven van een gezonde, jonge man op zijn kop, meestal ook dat van zijn hele familie. Als ze een sprong of val overleven, zijn ze vaak de rest van hun bestaan afhankelijk van anderen. Ze eindigen in een rolstoel of leven verder als een plant. Soms moet je ouders vertellen dat hun zoon zijn ogen nooit meer open zal doen.”

De medici proberen vaak later contact te zoeken met slachtoffers. „Dat gaat heel erg moeizaam”, zegt Segura. „Ze weten simpelweg vaak niet waarom hun dit is overkomen. En ze willen er niet over praten, uit schaamte of angst voor de Spaanse autoriteiten – balconing is verboden.”

De zomer van 2019 heeft alweer nieuwe slachtoffers geëist. „We hebben er denk ik nu vier behandeld”, zegt Segura uit zijn hoofd. Het is meestal middenin de nacht als een ‘code trauma’ binnenkomt bij Son Espases. Het ambulance-personeel brengt de patiënten binnen: „Britse jongen, 23 jaar, gevallen van balkon in Magaluf, gebroken been, zuurstof toegediend.”

Vuurtje halen bij de buren

Segura werkt samen met de Britse, Ierse en andere autoriteiten om via voorlichtingsfilmpjes op YouTube toeristen al in bijvoorbeeld Groot-Brittannië bewust te maken van de gevaren. Dit jaar is het motto van de campagne: Stick With Your Mates. Een deel van de ongelukken vindt plaats als jongeren alleen op een balkon zijn en sociale controle ontbreekt. Een greep naar een vallende zwembroek of een vuurtje halen bij de buren kan opeens fataal zijn.

„Het is een lastige doelgroep om een boodschap aan over te brengen”, stelt Segura. „Jongens die nuchter zijn snappen dat het gevaarlijk is om op grote hoogte onder invloed van een balkon te springen. Ze leven hier in een andere wereld waar ze ongecontroleerd voor weinig geld kunnen blijven drinken. In Groot-Brittannië zelf bestaat balconing niet. Het is iets typisch voor Britten en Ieren op vakantie.”

De lokale autoriteiten zijn al jaren op zoek naar een balans tussen zo hoog mogelijke inkomsten en zo min mogelijk problemen. Het zwaar aan banden leggen van drank- en drugsgebruik zou een enorme derving van inkomsten betekenen. Wangedrag straffen de Spaanse autoriteiten het liefst af met boetes. Op alcohol drinken op straat staat 500 euro boete, op naaktlopen 300 euro. Voor balconing kun je maximaal 1.500 euro boete krijgen.

Verslaggever Julio Bastida gelooft daar niet in. „Je gaat toch niet iemand beboeten die half dood op de grond ligt? En je kunt hotels toch niet verplichten de balkons te sluiten? Of netten op laten hangen? Een groot hotel als BH Mallorca heeft met 25 beveiligers hun eigen zaak wel onder controle. Maar voor kleinere hotels is dat niet te betalen. Laten we niet hypocriet zijn. Vrijwel iedereen op Mallorca leeft van het toerisme. Zonder buitenlandse bezoekers is dit een stuk land in zee dat helemaal niets waard is. Ethiek bestaat hier niet. Wie bier bestelt, die krijgt bier.”

Welshman Damian Morgan (46) leeft al 24 zomers van de toeristen, maar begint zich wel zorgen te maken over Magaluf. „De ambiance is veranderd. Kledingzaken en kleinere winkels hebben plaatstgemaakt voor bazaars, bars en tattooshops. Er komt veel meer lower class. Dat zie je, dat merk je. Die groeten niet terug. Die komen alleen voor drank en drugs. De sfeer wordt agressiever, gevaarlijker. Alsof de grenzen steeds verder verschuiven. Ik ben met mijn silvershop de laatste winkelier in mijn straat. Zonder drank en drugs kan Magaluf niet, maar het moet wel leefbaar blijven.”

Voor zijn winkel is het een komen en gaan van jongeren. Drie Zweden zijn op zoek naar iemand die tatoeages van hun exen kan verwijderen. Morgan weet vaak het vertrouwen van de toeristen te winnen en laat ze hun heftigste ervaringen opschrijven. Hij maakte er een boek van: Magaluf The Truth. „Wakker geworden met een tattoo en een piercing waar ik me niets van herinner. Crazy night”, laat Preston optekenen. En ‘Belfast’ schrijft: „Herinner me alleen de eerste twee bars, werd naakt wakker op het balkon.” „Als je dit boek leest weet je wat hier echt gebeurt”, zegt Morgan. „Ik heb zelf heel vaak geen enkel idee gehad hoe ik thuisgekomen ben. Dat is Magaluf.”

Getty Images

Voor de Ierse twintiger Shane Garvin – „I hate England” – is Magaluf voorlopig zijn nieuwe thuis. Trots laat hij een verse tatoeage op zijn been zien, gezet als afscheid van zijn leven in Londen. Hij werkt nu in de bediening bij Mambo’s.

Twee jaar geleden verloor hij een kennis in Magaluf die haar sleutel vergeten was en naar een ander balkon probeerde te klimmen. „Dat kwam hard aan. Een vriendin van mij is een campagne begonnen om balconing tegen te gaan. Maar het is denk ik niet te stoppen. Met drank en drugs wordt alles anders.” Zelf is hij nooit dronken van een balkon gesprongen. „Mijn telefoon wel”, zegt hij met een glimlach. „Die heeft het niet overleefd.”