Stemmen, dansen en erbij willen horen op de laatste Kamerdag

Laatste Kamerdag De Kamer stemde en feestte tot diep in de nacht. Verslag van een dag die aantoonde dat het Binnenhof onveranderlijk is.

Minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, CU) wordt geïnterviewd door Dries Roelvink op de jaarlijkse barbecue op het Binnenhof. Foto Bart Maat/ANP
Minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, CU) wordt geïnterviewd door Dries Roelvink op de jaarlijkse barbecue op het Binnenhof. Foto Bart Maat/ANP

In de tuin van de Haagse sociëteit Nieuwspoort, tussen de eeuwenoude gebouwen waar Tweede Kamerfracties huizen, luiden zo’n tweehonderd mensen het politieke jaar uit met een traditionele barbecue.

Een politiek journalist en een Tweede Kamerlid staan bij het buffet en blikken vooruit op hun vakantiebestemmingen deze zomer („schítterend land, hoor”). De voorzitter van een belangenvereniging praat een ander Kamerlid „even bij”, een andere lobbyist – ooit als Kamerlid vertrokken vanwege belangenverstrengeling , loopt z’n contacten af. De minister die de veestapel wil verminderen schuift een door de voedselindustrie betaald stukje vlees op haar bord.

En iedereen doet alsof het normaal is. Je zou kunnen zeggen: dat is het ook. Het persbericht, opgesteld door de organisatoren van de voedselindustrie, dat bij binnenkomst klaar ligt schrijft immers dat dit „al tientallen jaren op de laatste vergaderdag gebeurt”.

Maar tegelijkertijd moet het Kamerlid dat hier borrelt met een lobbyist op dezelfde laatste Kamerdag stemmen over moties en wetten die de belangen die diezelfde lobbyist behartigt kunnen raken. En moet de politiek journalist diezelfde Kamerleden controleren, net als de minister met wie hij net vrolijk proostte op een fijne vakantie.

Gemoedelijkheid

Op de laatste dag van het politieke jaar komt aan de oppervlakte wat je gedurende het jaar wel merkt, maar zelden zo expliciet ziet. Tijdens zo’n jaar is er debat, stijgt een nieuwe partij naar grote hoogte, lijkt het politieke midden weg en dan ineens weer terug, valt de opkomende politieke leider van vorig jaar ineens tegen. Alles is veranderlijk.

Maar veel blijft ook hetzelfde. Juist die onveranderlijke kant van politiek is zichtbaar op zo’n laatste Kamerdag. Niemand die die kant van het Binnenhof op de barbecue, of later op de avond tijdens het traditionele slotfeest in Nieuwspoort, expliciet benoemt. Maar iedereen snapt het: de ongeschreven, vanzelfsprekende regel dat het, ongeacht politieke kleur van het kabinet, ongeacht politieke tijdgeest, wél gezellig moet blijven in Den Haag. Want, je komt elkaar altijd weer tegen. Bijvoorbeeld omdat sommige journalisten woordvoerders worden en sommige oud-Kamerleden lobbyist en ze elkaar hier weer treffen.

Het toont ook de relatieve onveranderlijkheid van de Nederlandse politiek. Nederland regentenland, op de laatste dag voor het zomerreces zie je het in levenden lijve. Bijvoorbeeld als de oud-minister in te ruim pak en niet-bijpassende das langsschuifelt en oude bekenden groet. En als de senator die hier al rondliep in de tijd van premier Ruud Lubbers (1982-1994) door de gangen van de Tweede Kamer wandelt. De populistische revolte van 2002 en alle strijd tegen het establishment die erna kwam, lijken nooit te hebben plaatsgevonden – Kamerleden van flankpartijen als de SP en PVV zie je hier ook niet. Alles is sindsdien veranderd, en toch weer niet.

Stemmen tot 3.50

Tegelijkertijd zijn veel Kamerleden er níet omdat ze het te druk hebben, er staat donderdag nog van alles op het spel. De Tweede Kamer vergadert vanaf kwart over tien ’s ochtends tot tien voor vier in de ochtend. Er zijn tal van debatten, over de veiligheid bij de komst van het 5G-netwerk, de kwestie rond de kinderopvangtoeslag waar staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) het moeilijk krijgt. Door de Kamer zie je plukjes ambtenaren lopen, van debat naar debat, in grote meerderheid tegen de vaak enkele fractiemedewerker die Kamerleden hebben – nog zo’n ‘vanzelfsprekendheid’.

Tot diep in de nacht wordt er in de plenaire zaal gestemd over tientallen moties, wetsvoorstellen en amendementen die miljoenen Nederlanders kan raken. Zo besluit de Kamer dat er meer rekening gehouden moet worden met de omgeving bij het verspreiden van landbouwgif over boerengrond. Net als een motie die huurders moet beschermen tegen hoge financiële kosten bij de uitvoering van het klimaatakkoord. Werkgevers krijgen de oproep de cao-lonen „ten minste” zo hard te laten meestijgen als de salarissen aan de top. Een motie om bezuinigingen in het hoger onderwijs voorlopig uit te stellen wordt verworpen, waardoor de omstreden verschuiving van geld naar technische opleidingen door kan gaan.

Hoe later het wordt, hoe gemoedelijker en giecheliger de stemming. Rond half drie wordt er weer gestemd, voor het laatst. Kamerlid van oppositiepartij GroenLinks Laura Bromet twittert: „Als jullie rustig slapen besturen wij Nederland.”

Veel Kamerleden hebben na afloop van hun laatste debat uren moeten wachten tot deze stemming, sommigen hebben bier gedronken tijdens het feest in Nieuwspoort of in een café rondom de Kamer. Anderen hebben uitgerust op hun kantoor en knipperen met hun ogen. Iedereen snákt naar vakantie, na een slopend jaar met politieke crises over het kinderpardon en klimaat, tal van wetsbehandelingen en ook nog eens twee verkiezingen. Waarvan de senaatsverkiezing haar schaduw vooruit werpt op het komende politieke jaar, dat in september begint en waarin de coalitie haar meerderheid in de Eerste Kamer kwijt is.

Terugkeer van de pil

Díe Tweede Kamer sluit een politiek seizoen af waarin 226 debatten zijn gevoerd, 340 algemene overleggen (debatten buiten de plenaire zaal), en waar ruim 4.000 moties zijn ingediend. Tussen vermoeidheid en balorigheid stemt de Kamer op het laatste moment nog tegen de terugkeer van de anticonceptiepil in het basispakket, een motie van PvdA’er Lilianne Ploumen. En voor een ‘historische’ conflictengeschilling tussen de landen in het koninkrijk; daar komt een aparte afdeling voor bij de Raad van State. Vóór gratis toegang van kinderen tot achttien jaar in de bibliotheek ook. En tegen het afpakken van de Nederlandse vlag van de Sea Watch 3, dat migranten op de Middellandse Zee oppikt.

Om 3.50, bijna achttien uur nadat de politieke dag is geopend, sluit voorzitter Khadija Arib de vergadering en zegt: „Geniet van de zon, geniet van uw naasten, rust uit, neem een beetje afstand en ik zie u 3 september terug.”

Tom Jan Meeus: Bijna stapte een minister om door het klimaat. Nu stáát de coalitie: wat nu?