Leger Soedan toch bereid macht met burgers te delen

Akkoord over overgangsbewind Met geweld onderdrukte het leger de massale burgerprotesten. Nu gaat het toch samenwerken met burgers maar voor hoe lang?

Soedanezen vieren het akkoord.
Soedanezen vieren het akkoord. Foto Mohamed Nureldin Abdallah/Reuters

Militairen en burgers gaan de macht delen in Soedan. Dit vanochtend bereikte akkoord betekent een doorbraak en lijkt een einde te maken aan een maandenlange impasse waarin het land afgleed naar chaos. Zelfs een burgeroorlog leek niet langer uitgesloten. Druk van de burgerbeweging gaf de doorslag bij de nu bereikte overeenkomst.

Tijdens de afgelopen weken van oplopende spanningen en geweld in Soedan ging het om één geschilpunt: wie heeft de macht, de burgers of de militairen. In een compromis, waarbij de Afrikaanse Unie bemiddelend optrad, is nu afgesproken de macht te delen. Het hoogste bestuursorgaan in de interim-periode van drie jaar wordt de Uitvoerende raad. Hierin komen vijf burgers en vijf militairen te zitten, evenals een burger met een militaire achtergrond. Het voorzitterschap zal roteren tussen een burger en militair. Na de overgangsperiode volgen er in principe verkiezingen.

Lees ook het dagboek van een demonstrant: ‘Ik weet dat ik doelwit ben, ik heb niets te verliezen’

Er komt een regering van technocraten. Over de samenstelling van een interim-parlement wordt nog onderhandeld. Ook is afgesproken dat er een onafhankelijk onderzoek komt naar het geweld door militairen tegen burgers. Begin juni werd een sit-in van burgers ontruimd waarbij de militairen meer dan honderd demonstranten doodschoten, martelden en verkrachtten. Bij demonstraties afgelopen zondag schoten ze opnieuw zeven burgers dood.

Het aanhoudende burgerverzet deed de militairen overstag gaan. Ondanks hun grove geweld tegen betogers, de arrestatie van oppositieleiders en de afsluiting van het internet bleven er tienduizenden in heel het land betogen tegen de heersende militaire raad. De militaire machthebbers kregen geen greep op de situatie en het land werd nauwelijks meer bestuurd. Amerika, Engeland en de Afrikaanse Unie wendden hun invloed aan om snel tot een akkoord te komen. Eerder deze week zeiden ook de Verenigde Arabische Emiraten, die eerder pal achter de koppige militaire raad stonden, dat een compromis nodig was.

„We hopen dat dit een nieuw begin is”, zei vrijdagochtend Omar al-Degair, een leider van het Verbond voor Vrijheid en Verandering. Generaal Mohamed Hamdan Dagalo, alias Hemedti, is de sterke man van de militaire raad en ook hij sprak vanochtend zijn steun uit. „Deze overeenkomst zal allesomvattend zijn en niemand uitsluiten”, aldus Hemedti.

Het gebrek aan onderling wantrouwen zal niet onmiddellijk wegebben na dit akkoord, maar vanochtend ging er een diepe zucht van opluchting door de Soedanese hoofdstad Khartoum. Een belangrijke eis van de betogers is niet opgelost. Ze verwijten de militie van Hemedti van het meeste geweld en eisen dat deze aan het regeringsleger verbonden hulptroepen uit de hoofdstad worden teruggetrokken.