Barbecuënd gaat de Kamer de zomer in | Dé momenten van het politieke jaar

De Haagse Stemming Met, voorlopig voor het laatst, heel politiek Den Haag. Ook elke ochtend De Haagse Stemming in je inbox? Schrijf je in!

De Haagse Stemming

De laatste dag voor het zomerreces gaf Kamerleden de kans hun ruzies bij te leggen. En we zetten de belangrijkste momenten van het politieke jaar op een rij. Dit is de laatste Haagse Stemming voor het zomerreces: begin september zijn we weer terug.

LAATSTE DAG: Vredig de vakantie in, dat leek donderdag het motto. Op de laatste dag voor het zomerreces van de Tweede Kamer - alleen de Eerste Kamer en het kabinet komen volgende week nog een keer bijeen - werden nog snel wat brandjes uitgedoofd. De VVD, die gisteren nog de aandacht trok met het idee om het redden van vluchtelingen op zee strafbaar te stellen, trok het plan weer in nog voordat er een concreet voorstel op tafel kwam. Staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) bleef overeind in het debat over het gerommel met kinderopvangtoeslagen. Zelfs de door Denk aangekondigde motie van wantrouwen bleef na een aantal toezeggingen door de staatssecretaris uit. En ’s middags werd op de jaarlijkse Binnenhof-barbecue al door politici en journalisten (en Dries Roelvink) gemoedelijk geproost op de zomer, terwijl de minister die de veestapel moet inkrimpen een vorkje met de vleeslobby meeprikte. Redacteur Mark Lievisse Adriaanse tekende alle bevreemdende taferelen in detail op.

STINTCOMEBACK: Niet alles is pais en vree. Cora van Nieuwenhuizen gaat minder goedgeluimd de zomer in. De minister van Infrastructuur (VVD) had gisteren maatregelen willen aankondigen waarmee kinderopvangverblijven weer met de Stint kunnen werken. Maar dat ging niet door. Eerder op de dag had het Openbaar Ministerie bekendgemaakt dat nog altijd onduidelijkheid bestaat over de crash van de elektrische bolderkar in Oss, vorig jaar september. Van Nieuwenhuizen mikt op een terugkeer van de Stint in het nieuwe schooljaar, maar dat is nog niet zeker.

ONBEVEILIGDE VERBINDING: Iedereen wil 5G, maar niemand staat te springen om Huawei. Het Chinese telecombedrijf wil graag groter worden op de Europese markt, maar de Tweede Kamer probeerde dat donderdag af te zwakken. Alleen: niemand wil China te hard afvallen. En dus ging het alleen over “extra hoge eisen” die aan de providers gesteld moeten worden, zonder ook maar een naam te noemen.

STOLPNIEUWS: De panelen schuiven, en niet alleen bij de politici. Bij D66 keert Daan Bonenkamp terug als voorlichter en schuift woordvoerder Nicolette Roodenburg op van de fractie naar staatssecretaris Van Veldhoven (Infrastructuur). Floris Wolf, VVD-campagneleider in Den Haag, is de nieuwe persoonlijk assistent van staatssecretaris Ankie Broekers-Knol. In medialand heeft Elodie Verweij (was: EenVandaag) een nieuwe baan: chef politiek bij Jinek. Zihni Özdil (was: GroenLinks) heeft er zelfs drie: hij gaat columns schrijven voor NRC, essays voor Vrij Nederland én er komt een boek. Daarin vertelt hij, zo lezen we, “openhartig over de wrijving tussen fractiediscipline en vrijzinnigheid”. Werktitel: ‘De Kloof’.

HET POLITIEKE JAAR: Aan welke momenten denkt onze redactie vast nog wel eens terug? Waar werden de eerste lijnen zichtbaar van een nieuwe koers, een gebroken droom of een coalitiecrisis? Een overzicht:

Niet zo drammen. Met één interview in De Telegraaf stortte VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff begin dit jaar de coalitie in een klimaatconflict, profileerde hij zichzelf naar de buitenwereld als een provocateur (die hij binnenskamer vaak niet is) en stimuleerde hij de verkoopcijfers van de D66-webwinkel.

Ruttes dividendkras. Nooit leek de premier zo kwetsbaar als tijdens het dividenddossier. Rutte, altijd calculerend en communicerend, bepleitte met de afschaffing van de dividendbelasting een maatregel die niemand leek te willen, die zijn eigen coalitiepartners afvielen en die hem steeds verder isoleerde. Totdat een appje van de Unilever-CEO hem in de herfst van vorig jaar verloste.

Klavers premierdroom. Het was 13 maart, de klimaatberekeningen van de planbureaus waren op komst en Jesse Klaver had al een zaal afgehuurd voor een persconferentie. Maar toen sloeg de coalitie toe: met een éigen persconferentie trokken ze aandacht naar zich toe en presenteerden de fractievoorzitters nieuwe, “eerlijke” plannen. Klaver kon daarna alleen nog maar “juichen” voor de klimaatambities in zijn praatje. Het was, nog voor de onzichtbare Europese campagne en de affaire-Özdil, een deukje in Klavers premierdroom.

Wankele Wiebes. De minister die de hoofdmoot van het Klimaatakkoord moet uitvoeren, oogde de de laatste weken vermoeid. Toen hij vorige maand samen met Rutte moest uitleggen waarom een aantal klimaatberekeningen niet eerder was gedeeld en Wiebes weifelde, schoof de premier hem bruusk opzij om de beantwoording over te nemen. Haalt de VVD-minister het eind van Rutte III wel?

De PvdA kan het nog. De ontlading op de Europese verkiezingsavond van de PvdA was oorverdovend. Met zes zetels werden de sociaaldemocraten voor het eerst in lange tijd de grootste, en ineens lag alles anders. GroenLinks is niet meer de onbetwiste nummer één op links en waar het kabinet steun van de oppositie zoekt, mag Lodewijk Asscher als eerste aanschuiven.

Doorgeslagen. In het politieke jaar waarin ziekenhuizen failliet gingen en de zorgkosten verder stegen, stelde Volksgezondheid-minister Hugo de Jonge dit jaar dat de marktwerking in de zorg was “doorgeslagen”. Een keerpunt in de zorgdiscussie, en een bouwsteen voor het eigen profiel van de CDA-kroonprins.

Pardon. Toen de klimaatruzie bezworen leek, dook het kinderpardon weer op. Er kwam een oplossing, maar dat was een sterk staaltje Haagse compromissen maken.

Koningin Arib. Al 4,5 jaar zwaait Khadija Arib (PvdA) de scepter over de Tweede Kamer, maar zo soeverein als dit jaar regeerde ze niet eerder. Ze kapittelde Chris van Dam (CDA) na een vrouwonvriendelijk grapje. Paste vanaf de voorzittersstoel op de kinderen van een aantredend Kamerlid. En toen Selçuk Öztürk (Denk) volgens Arib te ver ging, draaide de voorzitter zonder schroom zijn microfoon dicht.

Mark Harbers has left the building. Misschien wel het meest geruisloze vertrek van een bewindspersoon van het decennium kwam voor rekening van Mark Harbers, de gesjeesde VVD-staatssecretaris van Migratie en Asiel. Zo geruisloos, dat bijna niemand zich aan de indruk kon onttrekken dat Harbers helemaal klaar was met zijn baan.

In de minderheid. Tot de laatste snik probeerde Ingrid van Engelshoven (D66) begin juni haar studierenteverhoging te verdedigen in de Eerste Kamer. Maar die gaf de Onderwijsminister haar zin niet – een voorproefje van de nieuwe realiteit voor een coalitie zonder meerderheid in de senaat.

Boutros Boutros-Koolmees. Over Wouter Koolmees (D66) hoorde je tot voor kort dat hij een fantastisch ambtenaar was, maar wel één zonder politiek gevoel. Waar bleef zijn voortgang op de pensioenen, flexwerk en de zzp’ers? In een paar weken tijd logenstrafte de minister van Sociale Zaken al zijn critici. Er kwam een pensioenakkoord én de Eerste Kamer keurde zijn arbeidsmarktwet goed. Nu alleen de zzp’ers nog.

Baudet op de flank. “Jij en ik, één op één op tv. Wat is je antwoord. Ja of nee?” Door een tweestrijd met FVD in elkaar te knutselen, drukte de VVD Forum weg naar de rechterflank. Een dodelijk effectieve strategie: het momentum dat FVD naar de zege bij de Provinciale Statenverkiezingen opstuwde, brokkelde in mum van tijd weer af. Ruzie over de koers en de partijkas en Baudets speeches en een essay deden de rest. Henk Otten zag het allemaal met lede ogen aan.

Telefoon voor de heer Buma. Half mei, in de Tweede Kamer wacht Sybrand Buma met een aantal getrouwen het telefoontje uit Leeuwarden af. Zijn telefoon gaat, hij loopt even weg. Iedereen weet: het is gelukt. Met Buma’s nieuwe baan als burgemeester verdween een veteraan van het Binnenhof en verloor de coalitie, na Alexander Pechtold (D66), haar tweede fractievoorzitter in iets meer dan een half jaar.

QUOTE VAN DE DAG:

“Als ik nu te horen zou krijgen: je moet nog twee weken, dan mag je stoffer en blik erbij pakken.”

Staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, ChristenUnie) is wel toe aan het reces, bekent hij aan Dries Roelvink.