Opinie

Vergadermarathon in Brussel levert ongewisse keuze op

Banencarrousel

Commentaar

De Europese Unie was ooit een idee. Een gezamenlijk belang ook. Sommigen durven nog steeds te zeggen dat het verenigd Europa een ideaal is. Maar de Europese Unie is ook ultieme onderlinge ruilhandel. Dat hebben de afgelopen dagen weer eens laten zien. Niet eerder vergaderden de regeringsleiders van de 28 lidstaten van de Unie zo lang achtereen met elkaar. Het ging over de verdeling van Europese sleutelposten voor de komende jaren.

Premier Mark Rutte (VVD) zegt vaak na het moeizaam bereiken van weer een compromis dat worsten lekker zijn, maar dat je niet moet zien hoe deze gemaakt worden. En inderdaad, het fabricageproces van de Europese worst die dinsdagavond in Brussel werd gepresenteerd was weinig verheffend. De vergadermarathon leidde tot een uitkomst met vooral niet-gehonoreerde wensen. Maar het is tevens een uitkomst die recht doet aan de lappendeken die de Europese Unie is. Geografie, partijkleur, gender: alles is verwerkt in het pakket van de Europese regeringsleiders.

De belangrijkste voordracht is de voorzitter van de Europese Commissie. De regeringsleiders willen dat de Duitse christen-democratische minister van Defensie Ursula von der Leyen vanaf 1 november leiding gaat geven aan het dagelijks bestuur van de Europese Unie. Het is een verrassende en ongewisse voordracht.

Op Europees engagement is Von der Leyen in haar politieke carrière nooit betrapt. Daarmee is zij het tegendeel van Jean-Claude Juncker, de huidige voorzitter van de Europese Commissie, bij wie de Europese gedachte in al zijn vezels zit. Een frisse blik kan soms louterend werken, zeker bij een bureaucratisch instituut als de Europese Commissie. Maar het had dan wel geholpen als Von der Leyen van tevoren enige belangstelling had getoond voor de functie. Het is bij uitstek de taak van de Commissie om tussen de nationale belangen de Europese gemeenschappelijkheid te bevorderen. Dat vergt een persoon met enige visie.

Een bijkomend probleem is dat Von der Leyen niet over een glanzende politieke carrière beschikt. Wat dit betreft was de tweet van de Duitse sociaal-democraat Martin Schulz die Von der Leyen de „zwakste minister” uit zijn land noemde dodelijk. Dat de Duitse bondskanselier Angela Merkel zich vanwege binnenlandse coalitieverhoudingen bij de stemming heeft onthouden draagt ook niet bij aan de kracht die een nieuwe Commissievoorzitter zou moeten uitstralen.

Grootste handicap is misschien nog wel dat Von der Leyen door de regeringsleiders is geparachuteerd. Zij zal het nodige wantrouwen moeten overwinnen wil zij over twee weken bij de stemming in het Europees Parlement kunnen rekenen op een meerderheid.

Met het naar voren schuiven van Von der Leyen hebben de regeringsleiders het door de meerderheid van het parlement gekoesterde systeem van de Spitzenkandidaten genegeerd. Daarover bestaat binnen het parlement veel boosheid. Maar het parlement wist dat de regeringsleiders van het begin af aan weinig zagen in dit geconstrueerde model om meer betrokkenheid bij de kiezer te genereren.

Het was een Brusselse uitputtingsslag, met vele mensen die het uiteindelijk niet werden waaronder de Nederlandse Eurocommissaris Frans Timmermans. Het verzet tegen zijn persoon uit landen als Hongarije en Polen geeft te denken.

Ten slotte één prettige bijkomstigheid voor de Nederlandse binnenlandse politiek. Het gespeculeer over een mogelijke Europese baan voor premier Rutte kan na deze week echt worden beëindigd.