Fotoreplica van Rembrandts Nachtwacht.

Foto's Julius Rooymans en Hans Ubbink

Dubbelgangers van Nachtwacht pronken op exacte, grote fotoreplica

Reconstructie Een nauwkeurige fotografische reconstructie met dubbelgangers van Rembrandts Nachtwacht, en ook de andere kant van het tafereel is te zien in Amsterdam op de expositie Nachtwacht360.

Menno Troost stond op een huwelijk in Nijmegen, werd aangestaard door een man die hij niet kende, die hem vervolgens zei: „Jij lijkt sprekend op Frans Banninck Cocq!”

Troost herinnert zich nog precies dat hij ruim een half jaar geleden gescout werd als dubbelganger van de hoofdpersoon van De Nachtwacht, voor een groots project om Rembrandts schilderij fotografisch te reconstrueren, met lookalikes.

Troost mocht zich een half jaar niet scheren – „Ik heb al mijn baardhaar gekoesterd en gespaard”– en poseerde uren in een studio in Amsterdam om de juiste positie te vinden. Nu, zeven maanden later, is Troost als zijn geschilderde evenknie levensgroot vereeuwigd op de Nachtwacht. De fotoreconsructie heeft de grootte van het oorspronkelijke doek, 4,20 bij 5,35 meter, de afmetingen die het schilderij had voordat er voor het paleis op de Dam twee stukken werden afgehaald.

Menno Troost als Frans Banninck Cocq
Foto Julius Rooymans en Hans Ubbink
Menno Troost als Frans Banninck Cocq
Foto Julius Rooymans en Hans Ubbink
Menno Troost als Frans Banninck Cocq

Ook achterkant Nachtwachtscène

Fotograaf Julius Rooymans en modeontwerper Hans Ubbink sloegen de handen ineen om het beroemde schuttersstuk van Rembrandt van Rijn opnieuw te maken, met de titel Nachtwacht360. 360, daarin zit de crux: het schilderij is niet alleen gereconstrueerd, er is ook een ‘tegenfoto’ gemaakt, vanaf de achterkant, dus 360 graden gedraaid; de keerzijde van kunst. De expo in de Amsterdamse studio in de Oostenmiddenburgerstraat, is vanaf 4 juli open voor publiek, en belicht ook de sociaal-maatschappelijke context van het schilderij.

Ubbink en Rooymans wilden de Nachtwacht zo realistisch mogelijk nabootsen en dus moesten de zeventien personages als twee druppels water lijken. Ze deden een oproep: mensen die vonden dat ze op een nachtwacht-figuur leken, konden foto’s insturen. Vijfhonderd mensen reageerden. „Vaak hadden ze er iets van weg, maar waren ze het net niet,” vertelt producent Jessica Karelsen, die iedere respondent persoonlijk beantwoordde.

Foto Julius Rooymans en Hans Ubbink
Foto Julius Rooymans en Hans Ubbink
Jakob
Foto Julius Rooymans en Hans Ubbink

Nachtwacht-meisje bij toeval ontdekt

Eén keer spotte ze iemand op de achtergrond van een foto. „Een buurman stuurde een foto door, maar we waren zo op zoek naar het meisje. Zij stond bij hem op de foto – we wisten meteen: zij moet het zijn.”

Gerard van Schijndel als Jan Pietersen Bronckhorst Foto Julius Rooymans en Hans Ubbink

Ubbink, Rooymans en Karelsen werkten ruim een half jaar aan het project, maakten dagen van zeven uur ’s ochtends tot een uur ’s nachts. Tussendoor gingen ze de straat op, mensen spotten. Zo kwamen ze op de bruiloft in Nijmegen bij Menno Troost uit.

Gerard van Schijndel was een van de mensen die reageerde op de oproep- hij werd goedgekeurd. „Ik stuurde voor de grap een foto op. Toen ik hoorde dat ik op Jan Pietersen Bronckhorst leek, dacht ik dat ik in de maling genomen werd”.

Meerdere castings volgden en voor de uiteindelijke foto poseerde hij vier uur. „Het was loodzwaar, want ik had een harnas aan en moest een helm onder mijn arm klemmen. Die helm was vierhonderd jaar oud en woog ruim tien kilo.” Zijn baard was een verhaal apart. „Ik moest het eerst lang laten groeien, maar voor de foto zijn er happen uit geschoren, is het vies en groezelig gemaakt en zijn er kleuren in gespoten. Ik heb het direct afgeschoren, maar had het voor geen goud willen missen”.

Foto Julius Rooymans en Hans Ubbink
Foto Julius Rooymans en Hans Ubbink
Foto Julius Rooymans en Hans Ubbink

Stergrimeur Arjen van der Grijn

Ster-grimeur Arjen van der Grijn, bekend van onder meer Jiskefet en types van Koot en de Bie, was verantwoordelijk voor het perfectioneren van pruiken en baarden. „Het was een van mijn meest ingewikkelde klussen.” De foto werd in hyperhoge resolutie genomen; 100 megapixel, de grootste Nikon in de winkel biedt tot 50 megapixel. En er mocht voor de gezichten niet gefotoshopt worden. „Daardoor vielen pruiken en trucjes af: de constructies van lijm en tule zouden zichtbaar zijn”, legt Grijn uit. De helmen waren zijn redding. „Die zijkanten van de pruiken kon ik onder de helm plakken, zodat je de tule net niet zag”. En hij heeft het „ouderwetse handwerk” hernomen. “Dat is met los haar werken, per haartje dus. Als snorren en baarden niet klopten, plakte ik per stuk bij”. En Grijn droeg iedereen op: „Laat alle haar wild groeien!” Het meeste was meteen goed, de rest heeft hij met trimmer en foto in de hand secuur in de juiste coup geschaafd; boetseren met baarden.

Kleding- en wapenexperts

Jesse-Bo Leenders als Willem van Ruytenburgh Foto Julius Rooymans en Hans Ubbink

Om de foto perfect te laten lijken, zijn ook kenners van het Rijks- en Legermuseum geraadpleegd. Ze adviseerden over kleding: de stoffen die gebruikt werden, hoe het gemaakt was en welke stenen in juwelen verwerkt werden. Voor de speren en zwaarden vlogen Ubbink en Rooymans een wapenrestaurateur van het Kremlin in. Hij adviseerde over zeventiende-eeuws oorlogstuig, ging mee naar antiquairs en trok de oorsprong van alle wapens na.

Die zijn zwaar, weet Jesse-Bo Leenders. Leenders werd door Karelsen in de sportschool gescout voor de rol van Willem van Ruytenburgh. Van Ruytenburgh staat op de voorgrond van het schilderij, naast Banninck Cocq, met de rechterknie iets naar voren en de linkerhiel iets omhoog, speer in de linkerhand. „Zo heb ik drie uur lang gestaan”, lacht Leenders. „Borduursels uit India en leren lappen uit Pakistan, een loodzwaar pak. Ik kan tegen een stootje, maar ging met trillende benen en trots naar huis- en in de wetenschap dat ik een zeventiende-eeuwse kop heb.”

De ‘tegenfoto’, de achterkant van de Nachtwacht. Foto Julius Rooymans en Hans Ubbink

De Nachtwacht360 is vanaf 4 juli te zien in de Dutch Design Gallery, Oostenburgermiddenstraat 101 Amsterdam. Tickets van 12,49 euro via nachtwacht360.nl.