‘Achter de gordijnen? Dat is gevaarlijk’

Prostitutie De Wallen gaan veranderen, kondigde de Amsterdamse burgemeester Halsema aan. Raamexploitanten en sekswerkers zijn bezorgd.

Spitsuur bij kamerverhuur Agapi op de Amsterdamse Wallen. De ene na de andere vrouw op dure designerschoenen loopt even na acht uur ’s avonds het kantoortje binnen aan de Oudezijds Achterburgwal. Masten Stavast (68, FC Barcelona-voetbalshirt, geruite bermuda, sandalen) zit achter zijn bureau en telt het geld dat de dames overhandigen. Af en toe gluurt hij naar zijn mobiele telefoon met daarop talrijke berichtjes over de toekomst van de Amsterdamse rosse buurt. Stavast schudt zijn hoofd: „Hoe kan de burgemeester zo dom zijn?”

Woensdag kwam burgemeester Femke Halsema met een duidelijke boodschap: het huidige raamgebied op de Wallen gaat veranderen. De groeiende overlast van toeristen en toenemende mensenhandel, maken de situatie onhoudbaar, volgens de burgemeester. Het persbericht van de gemeente kopte: „Het moet anders op de Wallen.” Na verkennende gesprekken met sekswerkers, exploitanten en andere betrokkenen zijn vier scenario’s bedacht, aldus het persbericht, die criminaliteit en overlast moeten terugdringen en de veiligheid beter moeten garanderen.

Lees ook: Verbod rondleidingen Wallen, ondernemers en sekswerkers zijn tegen

De vier scenario’s luiden als volgt: het gebied sluiten, elders in de stad komen nieuwe werkplekken; minder raambordelen in het centrum, meer op andere plekken in de stad; meer ramen op de Wallen, waardoor de drukte meer gespreid is; en tot slot – optie vier – sekswerkers staan achter de gordijnen, zodat ze niet langer zichtbaar zijn vanaf de straat.

De gemeente worstelt al langer met het Wallengebied. In 2007 startte Project 1012, genoemd naar de postcode van de buurt, dat minder coffeeshops, massagesalons en souvenirwinkels beoogde en meer koffietentjes en modewinkels. Honderd ramen sneuvelden en er kwam strengere handhaving. Halsema verbood eind vorig jaar het nuttigen van alcohol op straat en rondleidingen aan grote groepen toeristen op de Wallen.

Maar Project 1012 flopte, concludeerde de Amsterdamse Rekenkamer afgelopen zomer. En de handhaving ontbreekt, volgens exploitanten en sekswerkers.

Gordijn-idee

Rogier Noyon, voorzitter van Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad (VVAB), is vooral met het gordijn-idee in zijn nopjes. „Ik herken het”, zegt hij „als het scenario dat wij hebben ingebracht bij de gemeente.” Zijn punt: schaars geklede vrouwen trekken joelende, lachende en schreeuwende mannen. Dat is vernederend voor de vrouwen en zorgt voor overlast in de wijk die „primair een woonfunctie heeft. We zijn niet tegen prostitutie”, zegt Noyon, „maar tegen overlast. Doe de gordijnen dicht, dan ben je er vanaf.”

Stavast schreeuwt het uit in zijn kleine kantoortje: „Achter de gordijnen? Hoe kun je dan werken?”. De dames grinniken. Ze begrijpen het commentaar. Alexandra (22): „Hoe moet een klant weten dat ik er ben?” Kimberley (25): „Veel mannen zeggen: ‘Ik kwam naar binnen door je mooie ogen’.” Felicia (25): „Zo kan ik niet mijn klanten kiezen, dat is gevaarlijk.” De vrouwen willen alleen met hun werknaam in de krant, omdat ze niet herleidbaar willen zijn als sekswerker; hun echte namen zijn bekend bij NRC.

Wereldwijd bekend

De meeste buitenlandse vrouwen kiezen voor de Wallen, zegt Stavast, omdat het gebied wereldberoemd is en daardoor veel klandizie trekt. Of ze nou uit China of de Verenigde Staten komen, zegt Stavast, mannen weten de Wallen altijd te vinden.

Dat realiseren de vrouwen die er werken zich ook. Uit een vragenlijst afgenomen door belangenvereniging Red Light United onder 170 op de Wallen werkzame sekswerkers, blijkt dat 93 procent van hen niet op een andere plek in de stad wil werken. En driekwart vindt de Wallen niet te druk.

In het verkleinen of sluiten en verhuizen van de rosse buurt naar een andere plek, schuilt nóg een probleem: veel plekken zullen minder goed bereikbaar zijn. Kimberley: „Denk je toeristen met de bus naar Westpoort komen?”

Thomas Loanjoe werkt bij een exploitant aan het Oudekerksplein met 23 kamers en heeft een ander bezwaar tegen het spreiden van de ramen over de stad. Hij is bang dat misstanden in de prostitutie minder snel herkend worden. In het Wallengebied hangt op elke straathoek een camera en is er nauw contact met de exploitanten. Zelf maakt Loanjoe regelmatig praatjes met de dames die bij hem huren. „We zijn voor die meiden familie”, zegt hij. „Als ze verspreid werken, is het moeilijker om contact te houden.”

De komende tijd zullen medewerkers van de gemeente in het Wallengebied praten met prostituees, exploitanten, ondernemers en buurtbewoners over alle scenario’s. Halsema hoopt ook de mening van buitenlandse sekswerkers te horen. En op 10 en 12 juli organiseert de gemeente twee bijeenkomsten voor sekswerkers en omwonenden.

Rogier Noyon van de VVAB kijkt uit naar die bijeenkomsten, zegt hij. Discussiëren op z'n Amsterdams: „Heerlijk.” Noyon denkt dat het uitbreiden van het raamgebied als optie bij voorbaat afvalt, omdat de gemeente veel tijd en geld („tientallen miljoenen euro's”) kwijt was aan het kleiner maken van het raamgebied. Ook sluiting is kostbaar, denkt hij, „minstens honderd miljoen” euro.

Stavast en de vrouwen die bij hem huren hopen dat het gebied blijft zoals het is en niet kleiner wordt. Toegang tegen betaling, oppert Alexandra, en poortjes. „Dan weet je meteen dat het klanten zijn.”

Slecht plan, vindt Noyon: „Dan wordt het pas echt een pretpark.”