Kans dat Lelystad Airport nooit open gaat, wordt met elk uitstel groter

Lelystad Airport De opening van Lelystad Airport is opnieuw uitgesteld. Het ministerie heeft steken laten vallen, Schiphol is de dupe.

De nieuwe terminal van Lelystad Airport fungeerde bij de Europese verkiezingen in maart als stembureau. De luchthaven is gereed voor opening.
De nieuwe terminal van Lelystad Airport fungeerde bij de Europese verkiezingen in maart als stembureau. De luchthaven is gereed voor opening. Foto Jeroen Jumelet/ANP

Bij het tweede uitstel, begin vorig jaar, organiseerde minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) nog een persconferentie. Het derde uitstel van de opening van Lelystad Airport maakte ze dinsdagavond bekend via een brief aan de Tweede Kamer, op een avond met groot en concurrerend nieuws uit Brussel.

Vertraging wordt routine in dit moeizame dossier. Het eerste uitstel, van april 2018 naar april 2019, was nodig omdat de vliegroutes nog niet gereed waren. Het tweede uitstel, naar 2020, diende om aansluitroutes te kunnen verbeteren en het vertrouwen van burgers terug te winnen. Het nieuws van deze week, dat Lelystad Airport in april 2020 niet kan beginnen aan een tweede leven als luchthaven voor de commerciële luchtvaart, was geen verrassing.

Zeker na de uitspraak van de Raad van State van eind mei over het Nederlandse stikstofbeleid leek verdere vertraging onvermijdelijk. Net als veel andere nieuwbouw is Lelystad Airport niet langer vrijgesteld van een vergunning. Van Nieuwenhuizen heeft tijd nodig voor „een oplossing die recht doet aan de bescherming van Natura 2000-gebieden en tegelijkertijd ruimte kan bieden aan economische ontwikkelingen”, meldt zij aan de Kamer. Ze zoekt niet langer naar een „list”, maar naar een „oplossingsrichting”.

Vrije markttoegang

Die heeft Van Nieuwenhuizen ook nodig voor de tweede oorzaak van het nieuwe uitstel. Niet eerder dan september besluit de Europese Commissie over de Nederlandse verkeersverdelingsregel (VVR) die vakantievluchten van Schiphol naar Lelystad moet verplaatsen. De minister zit klem tussen twee eisen. De Tweede Kamer wil uitsluitend verkeer op Lelystad Airport dat ruimte achterlaat op Schiphol. De Europese Commissie eist vrije markttoegang op Lelystad voor alle maatschappijen, zonder beperkingen. Een van de twee zal een concessie moeten doen om de VVR erdoor te krijgen.

Extra lastig is dat ook lidstaten en partijen zich mogen uitspreken over het Nederlandse voorstel. In ieder geval easyJet heeft de Europese Commissie laten weten tegen de VVR te zijn omdat deze marktverstorend zou werken en ervoor zorgt dat „bepaalde maatschappijen [lees: KLM] zich op Schiphol makkelijker kunnen ontwikkelen dan andere”. Dat de VVR een probleem is, is al jaren bekend. Veel wijst erop dat het ministerie de verplaatsing van vluchten van Schiphol naar Lelystad heeft onderschat.

Lees ook over de andere obstakels voor Lelystad Airport

Het nieuwe uitstel is een domper voor de voorstanders van een snelle opening: Lelystad, Flevoland, Schiphol, KLM, VVD. Linkse oppositiepartijen en bewonersgroepen hopen dat drie keer uitstel leidt tot afstel.

Vol goedkope vluchten

De mogelijkheid dat Lelystad Airport nooit open gaat, wordt met elk uitstel groter. Schiphol Groep en diverse overheden investeerden 200 miljoen euro in het vliegveld en bijbehorende infrastructuur. Er zijn grotere bedragen verloren gegaan door mislukte overheidsprojecten. De belofte van banen in de regio kan op een andere manier worden ingelost.

Wat zijn de gevolgen voor de luchtvaart in Nederland? In 2008 schatte de luchtvaartsector dat er in 2020 op Schiphol 580.000 vluchten zouden zijn. Vanwege milieugrenzen werden daarvan 70.000 toebedeeld aan Eindhoven en Lelystad. Eindhoven Airport nam niets over van Schiphol en groeide vol met goedkope vluchten van Ryanair en Wizz Air. Zonder werkende verdelingsregel dreigt met Lelystad hetzelfde te gebeuren.

Begin dit jaar liep het overleg over de ontwikkeling van Schiphol na 2020 vast. Sector en bewoners staan te ver van elkaar voor een compromis. Van Nieuwenhuizen is aan zet, met CDA’er Pieter van Geel als nieuwe luchtvaartpolderaar aan haar zijde. Zonder Lelystad als overloopluchthaven wordt hun opdracht nóg moeilijker. Groei lijkt ver weg voor Schiphol.

Nog niet heel 2020 is afgeschreven, zegt Hanne Buis, directeur van Lelystad Airport. „Het zomerseizoen begint op 1 april, dat halen we dus niet. We richten ons nu op 1 november, de start van het winterseizoen.”