Kritiek op Snel om fouten kinderopvangtoeslag steeds heviger

Debat fouten toeslagen Kwetsbare gezinnen kregen ten onrechte geen toeslagen voor kinderopvang. De Kamer is nog niet klaar met staatssecretaris Snel. Donderdag, op de laatste vergaderdag voor het zomerreces, is er nog een debat.

Bij ruim driehonderd gezinnen werden de kinderopvangtoeslagen na fouten bij de Belastingdienst ten onrechte stopgezet.
Bij ruim driehonderd gezinnen werden de kinderopvangtoeslagen na fouten bij de Belastingdienst ten onrechte stopgezet. Foto Koen Suyk/ANP

Hij bood zijn excuses aan, „oprecht” en „nogmaals”, aan de Tweede Kamer en gedupeerde gezinnen. Vorige maand voerde hij al een persoonlijk en indringend gesprek met diezelfde gedupeerde ouders, wier kinderopvangtoeslag in 2014 ten onrechte was stopgezet. En hij belooft om een „bevredigende oplossing” te vinden voor al die individuele gevallen – „Alleen excuses zijn niet genoeg”. Tot slot volgde vrijdag een lijvige brief, met antwoorden op negentig kritische Kamervragen.

De laatste weken van het politieke seizoen is staatssecretaris Menno Snel (Financiën, D66) vrijwel permanent in de weer om een nieuwe organisatorische affaire bij de Belastingdienst tot een goed einde te brengen. Het gaat om grote problemen rondom de kinderopvangtoeslag van ruim driehonderd, veelal kwetsbare gezinnen in Eindhoven. Hun toeslagen waren wegens vermoedens van misbruik ten onrechte stopgezet. De botte afhandeling door de Belastingdienst en het gebrek aan genoegdoening voor de gezinnen leidden daarna tot grote financiële, emotionele en soms ook psychische problemen.

Snel ging door het stof, voor zowel de getroffen gezinnen als de in toenemende mate geïrriteerde Tweede Kamer. En hij beloofde beterschap, zowel op papier als mondeling, . „De staatssecretaris”, zo leest het verslag van het gesprek dat hij op dinsdag 11 juni op zijn ministerie met twintig betrokken ouders had, „spreekt van onbehoorlijk bestuur en geeft aan dit in de toekomst te willen voorkomen”.

Motie van wantrouwen

Zware woorden en een ruimhartig mea culpa, maar voor de getergde Kamercommissie voor Financiën is het verre van genoeg. Komende donderdagmiddag, op de laatste vergaderdag voor het zomerreces, wacht Snel nog een lastig debat. Zowel leden van de oppositie als van de coalitie zeggen nog niet tevreden te zijn met de beantwoording. Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP) hebben 37 nadere schriftelijke vragen gesteld, die de staatssecretaris vóór woensdag 12 uur „een voor een en zeer zorgvuldig” dient te beantwoorden.

Zonder die deadline af te wachten heeft Tweede Kamerlid Farid Azarkan (Denk) al een motie van wantrouwen aangekondigd. „Ik kan niet anders”, zegt hij. „Het gaat hier om een collectief falen door de overheid. Hoezeer ik de heer Snel ook mag, daar moet je als Kamerlid dan iemand politiek verantwoordelijk voor houden.”

Snel wacht donderdag een lastig debat: Denk diende al motie van wantrouwen in

Andere fracties spreken zich nog niet over steun aan deze motie uit. Maar als Snel zich de komende twee dagen niet afdoende weet te verdedigen, kan het debat van donderdag wel eens een afloop kennen waar het kabinet aan het eind van dit politieke seizoen niet op zit te wachten. Met het sluiten van een complex pensioenakkoord en een alomvattend klimaatakkoord leek Rutte III toch vrij voortvarend de tweede helft van de regeerperiode in te gaan. Dan komt het verlies van een alom gewaardeerde staatssecretaris slecht uit.

Lees ook: Hoe topambtenaar Menno Snel eind 2017 als outsider ineens staatssecretaris werd.

Los van de hoofdzaak van de kwestie – het onterecht benadelen van burgers door de Belastingdienst – stoort de Kamer zich aan tal van losse eindjes in de kwestie van de kinderopvangtoeslagen. In de afgelopen anderhalf jaar, waarin de vijf jaar oude affaire opspeelde, heeft Snel herhaaldelijk zijn antwoorden aan de Tweede Kamer moeten herzien. Daar schrijft hij zelf eufemistisch over dat „de informatievoorziening richting uw Kamer niet heeft voldaan aan mijn eigen ambitie”.

Nog altijd heeft Snel niet alle documenten openbaar gemaakt uit de onderzoeken naar de affaire die de Kamer heeft gevraagd. „Respecteert u het recht van een Kamerlid om informatie op te vragen?”, luidt de veelzeggende vraag waarmee Renske Leijten haar aanvullende lijst opende. Pieter Omtzigt vindt de terughoudendheid van Snel in strijd met het grondwettelijke recht op informatie van de Tweede Kamer. Hij dreigt met een eigen Wob-procedure als Snel er niet mee komt. Dinsdagavond legde Snel vijf documenten alsnog ter vertrouwelijke inzage voor. Volgens Omtzigt is dat nog lang niet alles.

Wat de Kamer evenzeer steekt, is het bericht van dagblad Trouw en RTL Nieuws, die de affaire al maanden nauwgezet volgen, dat een vermeende klokkenluider binnen de Belastingdienst na de vele onthullingen over de toeslagenkwestie op non-actief zou zijn gezet. De staatssecretaris weigert daarop te reageren omdat deze mogelijke bron zich niet formeel als klokkenluider heeft aangemeld en daarmee geen arbeidsrechtelijke bescherming geniet.

Compensatie

Bovenal dient de staatssecretaris er volgens de Tweede Kamer met spoed voor te zorgen dat de ruim driehonderd gedupeerde gezinnen duidelijkheid krijgen over hun zaak – en waar nodig financiële compensatie. Daar heeft Snel al wel enkele toezeggingen over gedaan. Zo worden procedures voor invordering van achterstallige belasting en boetes stopgezet. En voormalig minister Piet Hein Donner (CDA) is met een commissie aan het werk gezet om over deze en andere toeslagenkwesties nog dit najaar te adviseren.

Voor de Kamer is dat niet concreet genoeg. Henk Nijboer (PvdA) over Snel: „Sinds bekend is dat de Belastingdienst fout zat, heeft hij de mensen nog altijd niet fatsoenlijk gecompenseerd. Dat duurt veel te lang.” Helma Lodders (VVD): „De staatssecretaris moet met een duidelijk tijdpad komen over een fatsoenlijke afwikkeling van de zaken van alle gedupeerden.”